Menu
A+ A A-

Οδηγίες για την καθιέρωση του ποδηλάτου

Ενα σημαντικό άρθρο παρέμβαση με θέμα “Οδηγίες για την ασφαλή ένταξη του ποδηλάτου στην ελληνική πόλη και την ενθάρρυνση των κατοίκων για τη χρήση του” μας έστειλε ο  στο myota.gr Ευθύμιος Μπακογιάννης Δρ. Πολεοδόμος – Συγκοινωνιολόγος στην Μονάδα Βιώσιμης Κινητικότητας του ΕΜΠ

Γράφει ο κ. Μπακογιάννης:

Υπάρχουν πολλοί καλοί λόγοι που ενθαρρύνουν περισσότερο την ποδηλασία στο αστικό περιβάλλον. Είναι ένα μέσο μεταφοράς που δεν προκαλεί θόρυβο ή ρύπανση και καταναλώνει πολύ λιγότερο, μη ανανεώσιμους πόρους από κάθε μηχανοκίνητο μέσο μεταφοράς. Η μόνη ενέργεια που απαιτεί η ποδηλασία παρέχεται από τον ίδιο το χρήστη μέσω του σώματός του, και η ίδια η χρήση της εν λόγω ενέργειας προσφέρει πολύτιμες καρδιαγγειακές ασκήσεις. Το ποδήλατο απαιτεί μόνο ένα μικρό μέρος του χώρου από αυτόν που απαιτείται για τη χρήση και τη στάθμευση των αυτοκινήτων. Επιπλέον, το ποδήλατο είναι οικονομικό, αφού κοστίζει πολύ λιγότερο από το ιδιωτικό αυτοκίνητο αλλά και από τα μέσα μαζικής μεταφοράς, τόσο στο άμεσο κόστος των χρηστών όσο και στο κόστος των δημόσιων υποδομών. Επιπλέον, είναι ένα μέσο μεταφοράς προσιτό σχεδόν από όλους. Με λίγα λόγια, είναι δύσκολο να νικήσει κανείς την ποδηλασία, όταν πρόκειται για την περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική βιωσιμότητα. Κατά συνέπεια, τόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και οι ΗΠΑ έχουν αναγνωρίσει επίσημα την σημασία του ποδηλάτου ως ένα πρακτικό τρόπο μετακίνησης στις αστικές μεταφορές και θεωρεί διπλό στόχο την αύξηση των επιπέδων χρήσης του ποδηλάτου, αυξάνοντας παράλληλα την ασφάλεια των χρηστών. Το κλειδί για την επίτευξη υψηλών επιπέδων για τη χρήση του ποδηλάτου φαίνεται να είναι η παροχή χωριστών υποδομών για το ποδήλατο στους δρόμους με κυκλοφοριακό φόρτο και τις διασταυρώσεις, σε συνδυασμό με συνθήκες ήπιας κυκλοφορίας στις πιο κατοικημένες γειτονιές.

Πώς μπορεί να γίνει η μετακίνηση με ποδήλατο ασφαλής και άνετη
Πολλές πολιτικές και προγράμματα είναι απαραίτητο να εφαρμοστούν ώστε να γίνει το ποδήλατο ασφαλές και εφικτό για ένα ευρύ φάσμα του πληθυσμού. Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει επτά κατηγορίες-μέτρα που θα μπορούσαν να υιοθετηθούν από τις ελληνικές πόλεις. Η επιτυχία τους, στο να κάνουν το ποδήλατο τόσο ελκυστικό, σε μεγάλο βαθμό θα οφείλεται στη συντονισμένη εφαρμογή όλων αυτών των μέτρων, έτσι ώστε να ενισχυθεί ο αντίκτυπος του ενός στο άλλο για την προώθηση του ποδηλάτου.

Εκτεταμένα συστήματα και χωριστές υποδομές για το ποδήλατο
Καλοδιατηρημένα, πλήρως ενσωματωμένα μονοπάτια και λωρίδες για το ποδήλατο στους δρόμους των πόλεων, αλλά και στο επαρχιακό δίκτυο.
Πλήρως συντονισμένο σύστημα χρωματικού κώδικα πινακίδων κατεύθυνσης για ποδηλάτες.
Off-street συντομεύσεις, όπως συνδέσεις μέσα στα μπλοκ και περάσματα μέσω αδιεξόδων για τα αυτοκίνητα.

Τροποποιήσεις κόμβων και σήματα προτεραιότητας κυκλοφορίας
Πράσινο φως για τους ποδηλάτες στις περισσότερες διασταυρώσεις.
Θέσεις για τον ποδηλάτη (μπροστά από τα αυτοκίνητα) που τροφοδοτείται από ειδικούς ποδηλατόδρομους και διευκολύνει ασφαλείς και ταχύτερες διασταυρώσεις και στροφές.
Η πορεία του ποδηλάτη να ακολουθεί μια καμπύλη πριν από τις συμβολές δρόμων και απαλλαγή από το κόκκινο της κυκλοφορίας.
Οι ποδηλατόδρομοι να χρωματίζονται έντονα κατά τη διέλευση των κάθετων δρόμων.
Στύλοι με φώτα που αναβοσβήνουν κατά μήκος των ποδηλατοδρόμων, δίνοντας στον ποδηλάτη τη σωστή ταχύτητα, ώστε να φτάνει στη επόμενη διασταύρωση με πράσινο φως.

Δρόμοι ήπιας κυκλοφορίας
Μετατροπή όλων των δρόμων κατοικίας σε δρόμους ήπιας κυκλοφορίας με όριο ταχύτητας (30 km / h) και την αποτροπή της διαμπερούς διέλευσης των αυτοκινήτων.
Στενοί δρόμοι, όπου τα ποδήλατα έχουν απόλυτη προτεραιότητα έναντι των αυτοκινήτων.
«Home Zones» με 7 km/h όριο ταχύτητας, όπου τα αυτοκίνητα είναι ανεκτά να κυκλοφορούν και πρέπει να δίνουν προτεραιότητα στο δρόμο σε πεζούς και ποδηλάτες.

Στάθμευση ποδηλάτου
Μεγάλη προσφορά θέσεων για ασφαλή στάθμευση στα ποδήλατα σε όλη την πόλη.
Βελτίωση του φωτισμού και της ασφάλειας των χώρων στάθμευσης των ποδηλάτων.

Συντονισμός με τα μέσα μαζικής μεταφοράς
Χώροι στάθμευσης ποδηλάτων σε όλες τις στάσεις μετρό, προαστιακού τρένου και τους περιφερειακούς σιδηροδρομικούς σταθμούς.
Ποδήλατα που μπορούν να ενοικιαστούν με έξυπνες κάρτες ή με τη χρήση κινητού τηλεφώνου σε κάθε πολυσύχναστη διασταύρωση της πόλης.
Ενοικιάσεις ποδηλάτων, σε όλους τους σταθμούς μέσων σταθερής τροχιάς.
Έξυπνοι χώροι στάθμευσης ποδηλάτων σε μερικούς σταθμούς τρένων, με βίντεο-επιτήρηση, ειδικό φωτισμό, δυνατότητα παροχής εργαλείων για μικροεπισκευές.
Εκπαίδευση, κυκλοφορία και κατάρτιση
Εκπαιδευτικά μαθήματα χρήσης του ποδηλάτου για όλα τα παιδιά σχολικής ηλικίας με προσομοίωση εξετάσεων.

Εκπαίδευση με ποδήλατο για τα παιδιά σε πραγματικό περιβάλλον homezones.
Αυστηρή εκπαίδευση των οδηγών, ώστε να σέβονται τους πεζούς και τους ποδηλάτες και να αποφεύγονται τα ατυχήματα.

Κανόνες κυκλοφορίας
Ειδική νομική προστασία για παιδιά και ηλικιωμένους ποδηλάτες.
Οι αυτοκινητιστές νομικά να είναι υπεύθυνοι για αμέλεια στις συγκρούσεις με ποδηλάτες πλην ορισμένων εξαιρέσεων (πχ μέθη ποδηλατιστή).
Αυστηρή εφαρμογή των δικαιωμάτων των ποδηλατών από την αστυνομία και τα δικαστήρια.

Ειδική φορολογία, χώροι στάθμευσης και πολιτικές των χρήσεων γης
Οι περισσότερες από τις παραπάνω πολιτικές αναφέρονται σε μέτρα που καθιστούν τη χρήση του ποδηλάτου ασφαλέστερη και πιο άνετη. Υπάρχουν, όμως, πολλές άλλες σημαντικές πολιτικές που ενθαρρύνουν έμμεσα τη χρήση του ποδηλάτου. Αρκετές διαφορετικές κατηγορίες των εν λόγω συμπληρωματικών πολιτικών αναφέρονται στον παρακάτω πίνακα.

Αυτόματοι περιορισμοί ταχύτητας στις πόλεις
• Ελεύθερες ζώνες από το αυτοκίνητο, μονόδρομοι και τεχνητά αδιέξοδα κάνουν τη μετακίνηση με το αυτοκίνητο στο κέντρο της πόλης αργή και άβολη.
• Περιορισμοί στις στροφές για τα αυτοκίνητα αλλά όχι για τους ποδηλάτες.
• Μερική απαγόρευση της πρόσβασης των αυτοκινήτων, στα κέντρα των πόλεων.
• Έλεγχος της τήρησης των ορίων ταχύτητας και των κανόνων κυκλοφορίας στις πόλεις (με τεχνητά μέσα).
• Συχνοί δειγματοληπτικοί έλεγχοι για την επιβολή ορίου ταχύτητας από την τροχαία.    
• Σηματοδότηση με αισθητήρες που σταματάει την κυκλοφορία των μηχανοκίνητων μέσων και δίνει προτεραιότητα στους ποδηλάτες.

Περιορισμοί στην ικανότητα κυκλοφορίας και στάθμευσης
• Περιορισμένος αριθμός θέσεων στάθμευσης των αυτοκινήτων στα κέντρα των πόλεων.
• Συστήματα διαχείρισης στάθμευσης που περιορίζουν την εύκολη πρόσβαση με αυτοκίνητο σε αστικές περιοχές, συχνά με στάθμευση μόνο για κατοίκους ή αυστηρές προθεσμίες.
• Αντικατάσταση χώρων στάθμευσης αυτοκινήτων με χώρο στάθμευσης ποδηλάτων.
• Συνδυασμένη χρήση λωρίδων από τα λεωφορεία και τα ποδήλατα, που επιτρέπει τη χρήση ποδηλάτου, αλλά απαγορεύει τη χρήση του αυτοκινήτου.
• Μείωση του πλάτους του οδοστρώματος στα κέντρα των πόλεων που εξαναγκάζουν σε μείωση των ταχυτήτων.
• Ειδικοί δρόμοι για το ποδήλατο (cyclestreets) που περιορίζουν αισθητά τις ταχύτητες των αυτοκινήτων και δίνουν προτεραιότητα στους ποδηλάτες σε όλο το πλάτος του δρόμου.

Φορολόγηση της κυριότητας και της χρήσης αυτοκινήτων
• Υψηλοί φόροι και τέλη για την αγορά αυτοκινήτου, την ιδιοκτησία και τη χρήση.
• Ιδιαίτερα υψηλό φόρο στη βενζίνη.
• Υψηλή ωριαία αμοιβή στάθμευσης στα κέντρα των πόλεων.
• Αστικά διόδια και δακτύλιος στις κεντρικές μη πεζοδρομημένες περιοχές των πόλεων.
• Υψηλές αμοιβές και αυστηρές απαιτήσεις εκπαίδευσης για την απόκτηση άδειας οδήγησης  

Αυστηρές πολιτικές σχεδιασμού των χρήσεων γης
• Οι εκτάσεις πέραν των ήδη δομημένων περιοχών θεωρούνται εκτός ορίων δόμησης και έχουν ειδικό καθεστώς προστασίας και δεν μπορούν να ενταχθούν στο μέλλον.
• Οι όποιες νέες επεκτάσεις δίπλα σε ήδη δομημένες περιοχές, να διατηρούν τις συνολικές πυκνότητες του πληθυσμού σε υψηλά επίπεδα.
• Οι μεταφορές και ο σχεδιασμός των χρήσεων γης να ενσωματώνονται σε πολιτικές, με συντονισμό από τις περιφέρειες, που ενισχύουν τη συνεργασία μεταξύ γειτονικών Δήμων.
• Προώθηση της χρήσης του ποδηλάτου και του περπατήματος, μειώνοντας παράλληλα την ανάγκη για τη χρήση του αυτοκινήτου.
• Δημιουργία ζωνών μικτής χρήσης που κάνουν τις αποστάσεις μικρές και εφικτές με το ποδήλατο ή με τα πόδια.
• Περιορισμό της χρήστης αποκλειστικής ή αμιγής κατοικίας δίνοντας έτσι τη δυνατότητα φυσικής ανάπτυξης γειτονιών μικτών χρήσεων γης.

Προωθητικές Εκδηλώσεις
Αν και η παροχή ασφαλών και άνετων υποδομών για το ποδήλατο είναι το κλειδί για την προσέγγιση και την προώθηση της ποδηλασίας, υπάρχουν διάφορα προγράμματα για την τόνωση του ενδιαφέροντος και του ενθουσιασμού για το ποδήλατο από όλες τις ομάδες χρηστών. Ο παρακάτω πίνακας περιλαμβάνει μια λίστα μέτρων προώθησης που θα μπορούσαν να υλοποιηθούν στις ελληνικές πόλεις.

Πρόσβαση στα ποδήλατα
• Δωρεάν χρήση του συστήματος, «bike sharing»  
• Εύκολη, βολική και οικονομική ενοικίαση ποδηλάτων στους σιδηροδρομικούς σταθμούς   
• Ποδήλατα που θα δανείζονται δωρεάν σε εργαζομένους που θα τα χρησιμοποιήσουν κατά τη διάρκεια της ημέρας για σύντομες επαγγελματικές μετακινήσεις.
•  Φοροαπαλλαγές για την αγορά ποδηλάτου (έκπτωση από το φόρο εισοδήματος)
• Έκπτωση για τους αυτοκινητιστές που σταθμεύουν τα αυτοκίνητά τους και χρησιμοποιούν το ποδήλατό τους για το υπόλοιπο της διαδρομής.

Προγραμματισμός ταξιδιού με ποδήλατο
• Ιστοσελίδες για το ποδήλατο με εκτενείς πληροφορίες για τους ποδηλάτες για διαδρομές με ποδήλατο, δραστηριότητες, ειδικά προγράμματα, τα οφέλη για την υγεία με την ποδηλασία, αξεσουάρ ποδηλάτου, κλπ.
• Δυνατότητα εύκολης χρήσης εργαλείων του internet για τον προγραμματισμό μετακινήσεων με το ποδήλατο που θα επιτρέπουν την ανεύρεση πιο άνετων ή γρηγορότερων διαδρομών που θα προσαρμόζονται στις ιδιαίτερες προτιμήσεις και ανάγκες του κάθε ατόμου.
• Ψηφιακοί χάρτες με διαδρομές για το ποδήλατο για τις πόλεις

Εκστρατείες ευαισθητοποίησης του κοινού
• Εστίαση σε οφέλη για την υγεία του ποδηλάτου, που απευθύνεται σε υπέρβαρα άτομα, που χρειάζονται περισσότερη άσκηση.
• Ειδικά προγράμματα ψυχαγωγίας για παιδιά μικρής ηλικίας, που θα μοιράζουν δώρα (μπαλόνια, δωρεάν αξεσουάρ για το ποδήλατο κλπ) σε παιδιά που μαθαίνουν ποδήλατο.
• Προγράμματα που στέλνουν καλά εκπαιδευμένους ποδηλάτες σε γειτονιές, ώστε να αποτελέσουν με το παράδειγμά τους πρότυπα ασφαλούς χρήσης του ποδηλάτου και να συμβάλλουν στην προώθηση και τη διανομή ενημερωτικών δελτίων.  
• Ετήσια φεστιβάλ για τη ποδηλασία και ημέρες χωρίς αυτοκίνητο που προωθούν τα περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα της ποδηλασίας, εμφανίζουν τα τελευταία μοντέλα ποδηλάτων και αξεσουάρ, καθώς και τη διάδοση διαφόρων άλλων σχετικών πληροφοριών για τους λάτρεις του ποδηλάτου.
• Ευρεία γκάμα αγώνων ποδηλασίας για διαφορετικές ηλικίες και επίπεδα δεξιοτήτων.
• Ειδικές ξεναγήσεις με ποδήλατα για την τρίτη ηλικία, τα ΑΜΕΑ κλπ

Η δημόσια συμμετοχή στο σχεδιασμό για το ποδήλατο
• Τακτικές έρευνες των χρηστών του ποδηλάτου για να εκτιμηθεί ο βαθμός ικανοποίησής τους με τις υποδομές του ποδηλάτου και των προγραμμάτων ώστε να γίνουν συγκεκριμένες εισηγήσεις για βελτίωση.
• Συμβούλια που παρέχουν τη δυνατότητα ανταλλαγής απόψεων μεταξύ των ενδιαφερομένων φορέων,  βιομηχανία ποδηλάτου,  διοίκηση της πόλης, ερευνητικά ινστιτούτα, πανεπιστήμια, εμπειρογνώμονες ποδήλατο και ομάδες πολιτών.

Στην Ελλάδα, τεχνογνωσία για τις υποδομές ποδηλάτου υπάρχει, όπως υπάρχει και η πολιτική βούληση στις τοπικές κοινωνίες. Όπως ο πεζός δικαιούται μια αξιοπρεπή θέση σε κάθε δρόμο, το ίδιο ισχύει και για τον ποδηλάτη. Τον χρειάζεται η ελληνική πόλη για περιβαλλοντικούς και αναπτυξιακούς λόγους. Η ένταξη του ποδηλάτου είναι ένα ζήτημα ανακατασκευής κάποιων δρόμων και αναπροσανατολισμού του κυκλοφοριακού σχεδιασμού. Παλαιότερα υπήρχαν ποδηλάτες σε πολλές ελληνικές πόλεις, αλλά ουσιαστικά εκδιώχθηκαν. Τώρα, τα έργα για το ποδήλατο γίνονται απαραίτητα, γιατί υπάρχει η απειλή του αυτοκινήτου. Η Ελλάδα τα ξεκίνησε με σημαντική καθυστέρηση και παρόλο που δρομολογήθηκαν με μεγάλο κόπο, η πορεία πάλι σταμάτησε ελλείψει χρηματοδοτήσεων. Αποδείχτηκε ότι για το ποδήλατο, η σημασία της συνεργασίας της κεντρικής κυβέρνησης με την Τοπική Αυτοδιοίκηση υπήρξε καταλυτική. Τι θα γίνει αύριο; Ως προς τις χρηματοδοτήσεις ο ρόλος της κεντρικής κυβέρνησης θα είναι πάντα κρίσιμος. Θα είναι επίσης κρίσιμος για την άσκηση μιας εθνικής πολιτικής για τις μεταφορές, που εξακολουθεί να απουσιάζει, με συνεργασία των υπουργείων Υποδομών και Δικτύων, ΥΠΕΝ, Παιδείας, Πολιτισμού, Προστασίας του Πολίτη, Εσωτερικών και Τουρισμού,. Η υπόθεση ποδήλατο, κάτω από τις συνθήκες έντονης υποβάθμισης που επικρατούν, θα δικαιολογούσε την καθοδηγούμενη από ένα συντονιστικό κυβερνητικό όργανο ενιαία δράση των αρμόδιων υπουργείων. Ειδικά ως προς το ποδήλατο, ένα ειδικό γραφείο θα άξιζε να υπάρχει, τόσο στα υπουργεία όσο και στους Δήμους.

Ευθύμιος Μπακογιάννης
Δρ. Πολεοδόμος – Συγκοινωνιολόγος
Μονάδα Βιώσιμης Κινητικότητας
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
www.bakogiannis.eu

Share

Περισσότερα Άρθρα...

  1. Τα πρώτα δώρα της χρονιάς για την αυτοδιοίκηση και το ποδήλατο
  2. Σε 32 Πόλεις οι εκστρατείες ECOMOBILITY και FREE MOBILITY
  3. Ξεκινάνε τα Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ)
  4. Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας - ΣΒΑΚ και Πολεοδομικός Σχεδιασμός. Η θεσμική πρόκληση
  5. Τολμούν ΣΒΑΚ στου Ζωγράφου
  6. Με ποδήλατα (και) η Δημοτική Αστυνομία στα Τρίκαλα
  7. Πως γιορτάζουν οι δήμοι την Εβδομάδα Κινητικότητας
  8. Ημερίδα «CycloVET - Ημέρα του ποδηλάτη»
  9. Προς τη βιώσιμη αστική κινητικότητα
  10. Ο Δήμος Κηφισιάς έγινε μέλος του CIVITAS
  11. Ολο το υλικό από την ημερίδα JASPERS-CoR
  12. Το καλοκαιρινό ΠΑΡΤΥ της ΠοδηλΑΤΤΙΚΗΣ Κοινότητας !!!
  13. Προσοχή στα παραδοτέα για τις ΣΒΑΚ (video)
  14. Ποια είναι τα διλήμματα για την Βιώσιμη Κινητικότητα;
  15. Γενική Συνέλευση της Ποδηλατικής
  16. 2ο Euro-Mediterranean Conference and Exhibition 2017
  17. Ξεκίνησε η διάθεση καρτών χρήσης των κοινόχρηστων ποδηλάτων στα 3Β
  18. Ενιαίος πανελλαδικός φορέας για το ποδήλατο
  19. Η Πλήρης διασφάλιση της ιδιωτικότητας λέει ο ΟΑΣΑ
  20. Σύνδεση Βιώσιμης Κινητικότητας με την παραγωγή λέει ο Αγοραστός