Οικο-σκέψεις…

Γράφει ο Γιάννης Μακρής – Οικονομολόγος
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΥΗΜΕΡΙΑ – Μία ανοιχτή Πρόκληση
“Το σημερινό μοντέλο ευημερίας μας δεν μπορεί και δεν πρέπει να επεκταθεί σε ολόκληρο τον πλανήτη γιατί ακόμη και στις βιομηχανικές χώρες έχει καταστεί πλέον μη βιώσιμο. Τώρα έχουμε φτάσει σε τέτοιο σημείο, που συχνά δεν είμαστε πια σε θέση να ικανοποιήσουμε τις πιο βασικές μας ανάγκες, όπως να αναπνέουμε καθαρό αέρα, την κατανάλωση καθαρού νερού και την κατανάλωση μη μολυσμένων τροφίμων. Η απόρριψη της ευημερίας μας που σήμερα είναι βασισμένη στα απόβλητα, είναι καθήκον των βιομηχανικών χωρών έναντι της ανθρωπότητας και της φύσης και είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για την επίλυση της παγκόσμιας οικολογικής αλλά και οικονομικής κρίσης.
Χρειαζόμαστε μια εντελώς διαφορετική ευημερία: μια Οικολογική Ευημερία. Η λιγότερη εκμετάλλευση της φύσης και η δραστική μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων είναι ο πιο άμεσος τρόπος για την επίτευξη καλύτερης ποιότητας ζωής. Η οικολογική ευημερία δεν είναι εφικτή χωρίς μια παγκόσμια ανανέωση της οικονομίας μας. Μια οικονομία που καταστρέφει τους πόρους της δεν έχει μέλλον.
Ο στόχος μιας οικολογικής οικονομίας είναι η εκπλήρωση των ζωτικών αναγκών ολόκληρης της ανθρωπότητας μέσω μιας αναγεννητικής χρήσης φυσικών αγαθών, εξασφαλίζοντας έτσι τη διαρκή διατήρηση του περιβάλλοντος. Η σημερινή κυρίαρχη αναπτυξιακή πολιτική εμποδίζει την οικολογική μετατροπή της οικονομίας. Ο τρόπος για μία οικο-κοινωνική οικονομία θα απαιτήσει περισσότερη αποκέντρωση και ενίσχυση των τοπικών οικονομιών. Μεγαλύτερη αυτο-παροχή αγαθών και υπηρεσιών, με καταμερισμό της εργασίας, λιγότερη πίεση και συνεπώς μεγαλύτερου αυτοκαθορισμού των δικών τους οικονομικών δραστηριοτήτων.
Το ακαθάριστο εθνικό προϊόν, σήμερα η μέγιστη παράμετρος αναφοράς για πολιτικές επιλογές, είναι ένας ανεπαρκής δείκτης ευημερίας. Στην πραγματικότητα, αγνοεί εντελώς το τεράστιο, συνεχώς αυξανόμενο οικολογικό και κοινωνικό κόστος του τρόπου διαχείρισης της οικονομίας μας. Πρέπει να δημιουργήσουμε ένα νέο εθνικό λογιστικό σύστημα το οποίο θα ενσωματώνει το κόστος και τη μη αναστρέψιμη ζημιά της αναπτυξιακής μας ευφορίας, και έτσι θα καταστήσουμε σαφή και την πραγματική τιμή του τρέχοντος προτύπου πρόνοιας. Η οικονομία μας γίνεται ολοένα και λιγότερο βιώσιμη από μέρα σε μέρα, από κάθε άποψη. Καταβροχθίζει τους απαραίτητους πόρους για την οικολογική μετατροπή της.
Το ιστορικό έργο της εξοικονόμησης έμβιων πόρων μας από τις επιθέσεις μας και η δημιουργία μιας νέας υγιούς και οικολογικής ευημερίας, απαιτεί τη συνεργασία όλων των κοινωνικών δυνάμεων. Η αναπόφευκτη συρρίκνωση της υπερβολικής δύναμης της οικονομίας υπέρ της αναπροσαρμογής των άλλων πτυχών της ζωής, θα δημιουργήσει θεμελιώδη προβλήματα και θα οδηγήσει σε συγκρούσεις. Αλλά αυτές οι συγκρούσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται ανοιχτά και να διαχειρίζονται με δημοκρατικό τρόπο. Η επιμονή στις παλαιές πρακτικές και η μη ανάληψη ευθυνών η αρμοδιοτήτων είναι απολύτως επιζήμια.
Η περιβαλλοντική πολιτική και η οικονομική πολιτική πρέπει να σχεδιαστούν σαν μία οντότητα. Αυτό σημαίνει ότι οι οικολογικοί στόχοι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη από την αρχική φάση κάθε διαδικασίας λήψης αποφάσεων (πρόληψη και όχι αποκατάσταση). Ως εγγυητής των ζωτικών συμφερόντων όλων των πολιτών, το κράτος έχει καθήκον να δημιουργήσει ένα δεσμευτικό οικολογικό ρυθμιστικό πλαίσιο για την οικονομική διαχείριση. Αναπόσπαστο μέρος αυτού του ρυθμιστικού πλαισίου είναι ο καθορισμός συγκεκριμένων στόχων περιβαλλοντικής πολιτικής και η συνεκτική αναζήτηση κοινωνικής συναίνεσης για την υλοποίησή τους. Η πολιτεία έχει καθήκον να λάβει όλα τα μέσα που διαθέτει για το σκοπό αυτό, είτε είναι νομοθετικής φύσης (υποχρεώσεις και απαγορεύσεις) είτε οικονομικής (φόρων και πράσινων φόρων), τα οποία, σε συνδυασμό, με την πάροδο του χρόνου, θα γίνονται πιο αποτελεσματικά.