Μαίνεται ο πόλεμος εταιρειών ΑΠΕ και ΟΤΑ

Απροστάτευτες έχουν μείνει οι τοπικές κοινωνίες μέσα σε ένα θολό τοπίο χωροθέτησης και ύστερα από μια σειρά νόμων απλούστευσης διαδικασιών οι οποίοι απομάκρυναν και τους δήμους από τις διαδικασίες και έδωσαν απλό γνωμοδοτικό χαρακτήρα στις Περιφέρειες όσον αφορά την εγκατάσταση αιολικών πάρκων, ακόμη και σε περιοχές Natura.

Η απουσία θεσμοθετημένων διαδικασιών με την εμπλοκή των τοπικών κοινωνιών, φέρνει συχνά σπασμωδικές και εξωθεσμικές κοινωνικές αντιδράσεις – κινητοποιήσεις, που πολλές φορές καταλήγουν και σε αβάσιμες και ασύμφορες καθυστερήσεις ακόμη και για τους επενδυτές. Η έλλειψη ενημέρωσης και πληροφόρησης, διαφάνειας και διαλόγου κυριαρχούν.

Παράλληλα τα σχέδια των εταιρειών που συνεχώς ανακοινώνουν νέα project έχουν πάρει φωτιά σε μια εποχή όπου ο πόλεμος της Ουκρανίας έχει βάλει επιτακτικά στο τραπέζι την απεξάρτηση των χωρών από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και οι ΑΠΕ αποτελούν το μόνο άμεσο εργαλείο για την Ελλάδα.

Μόλις προχθές η Επιτροπή Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Ηπείρου κλήθηκε να γνωμοδοτήσει για οκτώ φωτοβολταϊκά και αιολικά έργα σε περιοχές με ιδιαίτερο φυσικό αλλά και τουριστικό κάλος.
Για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα «κανόνας» της Επιτροπής Περιβάλλοντος ήταν οι αρνητικές γνωμοδοτήσεις σε τέτοια έργα κάτι που είχε προκαλέσει αντιδράσεις. Τελευταία όμως έγινε πιο ελαστική καθώς υπήρξαν ΜΠΕ που πήραν θετική γνωμοδότηση. Οι γνωμοδοτήσεις, βέβαια έχουν καθαρά πολιτική διάσταση.

Αμφισβητούμενος είναι και ο ρόλος της ΡΑΕ η οποία με ανακοινώσεις της τονίζει ότι έχει καθαρά διαδικαστικό χαρακτήρα αν και το ίδιο επικαλείτο και με την υπόθεση της Ρήτρας Αναπροσαρμογής, αλλά άλλαξε στάση τις τελευταίες μέρες.

Απορριπτικά απάντησε η ΡΑΕ στα αιτήματα του Δήμου Ζηρού, στην Περιφέρεια Ηπείρου και στο Δήμο Ναυπακτίας στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας σχετικά με τι αντιρρήσεις τους για νέα έργα ΑΠΕ.
Τα αιτήματα των δύο δήμων αφορούσαν την αναθεώρηση των αδειών παραγωγού ηλεκτρικής ενέργειας για αιολικούς σταθμούς που έχει χορηγήσει η Αρχή και βρίσκονται εντός των ορίων των διαμαρτυρόμενων δήμων. Τα τρία έργα είναι συνολικής ισχύος 288 MW.
Ειδικά ο Δήμος Ναυπακτίας κατέθεσε αίτημα αναθεώρησης της άδειας καθώς κρίνει πως η υποδομή παραβιάζει τη νομοθεσία περί ζωνών Προστασίας της Φύσης, τις διατάξεις του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού, αλλά και τις ελάχιστες αποστάσεις από θεσμοθετημένες ή διαμορφωμένες τουριστικά περιοχές.

Ίδια περίπτωση καταγράφηκε και στην ένσταση του Δήμου Καρύστου στην Εύβοια για τα αιολικά της Σοφράνο, πριν από λίγους μήνες. Και σε αυτή την περίπτωση όμως η απάντηση ήταν αρνητική προς το Δήμο και το έργο προχωράει προς υλοποίηση.

Οι δήμοι έχουν απευθυνθεί στην ΚΕΔΕ που πήρε απόφαση να συστήσει ειδική επιτροπή με νομικούς, αλλά και κυρίως μηχανικούς και περιβαλλοντολόγους καθώς κάθε δήμος ξεχωριστά που προσφεύγει δεν έχει την δυνατότητα να διαθέτει εξειδικευμένους τεχνοκράτες που να μπορουν να αντιπαρατεθούν στους τεχνοκράτες των εταιρειών.

Θυμίζουμε ότι σε διαβούλευση βρίσκεται και το νομοσχέδιο «Εκσυγχρονισμός της Αδειοδοτικής Διαδικασίας Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας – Β’ Φάση, Aδειοδότηση Παραγωγής και Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας, Πλαίσιο Ανάπτυξης Πιλοτικών Θαλάσσιων Πλωτών Φωτοβολταϊκών Σταθμών και Ειδικότερες διατάξεις για την Ενέργεια και την Προστασία του Περιβάλλοντος» που θα διαρκέσει μέχρι τις 10 Μαΐου 2022, ημέρα Τρίτη και ώρα 19:00.

Πρέπει βέβαια να σημειώσουμε ότι σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες που είδαν το φως της δημοσιότητας, η μελέτη του ΑΠΘ για το ΥΠΕΝ και της iWind για την ΕΛΕΤΑΕΝ, το 2021 τα αιολικά και τα φωτοβολταϊκά μείωσαν την τιμή στην αγορά κατά 40% μ.ο. Για όλο το 2021, η συνολική εξοικονόμηση που εξασφάλισαν οι ανανεώσιμες στους καταναλωτές λόγω του κουρέματος της τιμής στην αγορά, ήταν 2,5 δις ευρώ.

Δημοσιεύουμε και μια κατατοπιστική παρατήρηση της Διαβούλευσης:
«Είναι απαράδεκτη η περαιτέρω απλοποίηση της αδειοδοτικής διαδικασίας των ΑΠΕ ενώ διαιωνίζεται ένα ελλιπέστατο και παρωχημένο πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού, το οποίο οδηγεί στην άναρχη, αλόγιστη και αντιπεριβαλλοντική ανάπτυξη των ΑΠΕ στην Ελλάδα, καθώς και σε πολλαπλές σύντομα καταδίκες από Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Ειδικότερα:
(1) Το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) της ΚΥΑ 49828/2008 (ΦΕΚ 2464/3-12-2008) του 2008 είναι παρωχημένο, υπό αναθεώρηση και παντελώς ακατάλληλο για τη χωροθέτηση των ΑΠΕ εν έτει 2022! Σύμφωνα μάλιστα με τον πρώην Υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Δημήτριο Οικονόμου, από τη Συνεδρίαση της Ολομέλειας ΟΕ’ της Α’ Συνόδου της ΙΗ’ Κοινοβουλευτικής Περιόδου (Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας), στις 20 Δεκεμβρίου 2019 (σελ. 8095 των Πρακτικών της Βουλής): «Το ειδικό χωροταξικό των ΑΠΕ του 2009 είχε βασιστεί στην τότε τεχνολογία για τα αιολικά. Σύμφωνα µε εκείνη την τεχνολογία, τα πιο μεγάλα αιολικά, οι τουρμπίνες, έφταναν σε ογδόντα πέντε μέτρα. Με αυτήν την υπόθεση, λοιπόν, έχουν γίνει και οι σχεδιασμοί για το τοπίο και οι αποστάσεις κ.λπ.. Σήμερα οι αντίστοιχες ανεμογεννήτριες, δηλαδή το state of the art, είναι γύρω στα εκατόν εβδοµήντα µέτρα και αυτά αλλάζουν χρόνο µε τον χρόνο. Άρα, λοιπόν, αντικειμενικά αυτό το ειδικό χωροταξικό του 2009 είναι παρωχημένο. Δεν είχε προβλέψει τέτοιες δυνατότητες. Με βάση αυτό το χωροταξικό μπορεί όντως να πάει κάποιος στη Σέριφο και νομίμως, µε όλες τις διαδικασίες να εγκαταστήσει µια τουρµπίνα ή περισσότερες των εκατόν εβδοµήντα µέτρων. Αυτό προφανώς, θα ήταν καταστροφικό, δεν υπάρχει αμφιβολία. Θέλουμε, λοιπόν, να φέρουμε παράλληλα µε την προώθηση του ειδικού χωροταξικού πλαισίου µία άμεση νομοθετική παρέμβαση που θα αντιμετωπίσει κάποια τέτοια επείγοντα προβλήματα, που τίθενται κυρίως από τις νέες τεχνολογίες, που έχουν τροποποιήσει τελείως τα δεδομένα πάνω στα οποία βασίστηκε το χωροταξικό του 2009.»
(2) Η Ελληνική Δημοκρατία δεν έχει θεσπίσει ως όφειλε από το 2012 (!) όλα τα αναγκαία μέτρα για τον καθορισμό των κατάλληλων Στόχων Διατήρησης και των κατάλληλων Μέτρων Διατήρησης των περιοχών του δικτύου Natura 2000. Η παράλειψη αυτή οδήγησε στην καταδίκη της Ελλάδας στις 17/12/2020 από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (C849/19), ενώ έχει αποσταλεί στην Ελλάδα αίτημα EU Pilot (ΕUP(2021)9806) (‘αιτιολογημένη γνώμη’, δηλαδή ένα βήμα πριν από ακόμα μια παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο) σχετικά με τη μη ορθή μεταφορά στην εθνική έννομη τάξη του άρθρου 6 παρ. 3 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων, καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας. Επιπλέον, είναι σε πλήρη εξέλιξη το έργο εκπόνησης των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ) και της θεσμοθέτησης συγκεκριμένων στόχων και μέτρων διατήρησης και ζωνών διαχείρισης μέσω των προβλεπόμενων Προεδρικών Διαταγμάτων (ΠΔ) για την προστασία των περιοχών του δικτύου Natura 2000, συνεπώς -πριν την ολοκλήρωση των ανωτέρω νομοθετικών ρυθμίσεων- η συνεχιζόμενη αδειοδότηση έργων ΑΠΕ εντός ή πλησίον περιοχών του δικτύου Natura επιφέρει μη αντιστρεπτές βλάβες στο προστατευτέο αντικείμενο των περιοχών αυτών.
Ο νομοθέτης οφείλει να θεραπεύσει πρώτα αυτές τις διαχρονικές παθογένειες και μετά να προχωρήσει στην περαιτέρω απλοποίηση της αδειοδότησης των ΑΠΕ, συνεπώς η παρούσα νομοθετική πρωτοβουλία πρέπει να ακυρωθεί στην παρούσα φάση.