Κατευθυντήριες οδηγίες για την Κήρυξη Περιοχών σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης

Εγκύκλιο με ΑΔΑ: Ψ3ΡΑ46ΝΠΙΘ-6ΑΚ εξέδωσε το Υπουργείο Κλιματικής Αλλαγής με θέμα: Κατευθυντήριες οδηγίες για την Κήρυξη Περιοχών σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας (άρθρο 25 Ν. 4662/2020 ΦΕΚ Α ́ τ. 27.
Η κήρυξη σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας προβλέπεται στο άρθρο 25 του Ν. /2020 (ΦΕΚ Α ́ τ. 27).


Συγκεκριμένα σύμφωνα με το άρθρο 25 Ν.4662/2020 όπως ισχύει:
«1. Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας συντρέχει σε περίπτωση συντελεσθείσας φυσικής και τεχνολογικής καταστροφής ευρείας κλίμακας στον πληθυσμό και στις υποδομές για την αντιμετώπιση της οποίας δεν επαρκούν οι άμεσα διαθέσιμοι πόροι, μέσα και υλικά των φορέων διαχείρισης σε τοπικό, περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο και απαιτείται η λήψη έκτακτων μέτρων αποκατάστασης ορισμένης χρονικής διάρκειας, έτσι όπως ορίζεται στο κείμενο θεσμικό πλαίσιο, από τις κατευθυντήριες οδηγίες, τις εγκυκλίους και τις κανονιστικές πράξεις της διοίκησης, αναφορικά με την κήρυξη περιοχών σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας. Τυχόν ειδικότερα ζητήματα που δεν συμπεριλαμβάνονται στα ανωτέρω, ρυθμίζονται με κοινή απόφαση του Υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και του εκάστοτε συναρμόδιου Υπουργού.

Η κήρυξη μιας περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας από φυσικές, τεχνολογικές και λοιπές καταστροφές αίρεται αυτοδικαίως με την πάροδο εξαμήνου, δύναται δε να ανανεώνεται με απόφαση του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, ύστερα από βεβαίωση των κατά περίπτωση αρμόδιων αποκεντρωμένων οργάνων πολιτικής προστασίας ότι εξακολουθούν να υφίστανται οι λόγοι κήρυξης, καθώς και με ειδική αιτιολογία για τους λόγους για τους οποίους οι επιπτώσεις από τις καταστροφές δεν έχουν ακόμη αντιμετωπισθεί.»

Μέρος Πρώτο
Α. Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας
Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας ορίζεται στο άρθρο 25 του Ν. 4662/2020, όπως ισχύει. Στο πλαίσιο αυτό σε περίπτωση συντελεσθείσας φυσικής ή/και τεχνολογικής καταστροφής, εφόσον απαιτείται κινητοποίηση δυναμικού και μέσων επιπλέον του διατιθέμενου υπό κανονικές συνθήκες ή η λήψη έκτακτων μέτρων αποκατάστασης ορισμένης χρονικής διάρκειας, εκδίδεται απόφαση κήρυξης σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας βάσει της οποίας μπορούν να δρομολογηθούν δράσεις και έργα πολιτικής προστασίας για την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών και τη διαχείριση των συνεπειών, όπως:
• Δράσεις άμεσης παροχής βοήθειας και υποστήριξης των πληγέντων (π.χ. προσωρινή φιλοξενία πληγέντων που η κατοικία τους έχει καταστραφεί, παροχή πόσιμου νερού και τροφής κ.λ.π.)
• Άμεσες κατεπείγουσες τεχνικές εργασίες (σωστικές εργασίες) που δεν απαιτούν μελέτη ή υπηρεσίες που πρέπει να υλοποιηθούν αμέσως μετά από μια φυσική ή/ και τεχνολογική καταστροφή (π.χ απομάκρυνση φερτών υλών, άρση καταπτώσεων και εμποδίων στο οδικό δίκτυο, κ.ο.κ.)
• Λειτουργική αποκατάσταση υποδομών π.χ. αποκατάσταση βατότητας οδικού δικτύου, αντιπλημμυρικά έργα κ.λ.π.) και άμεση δρομολόγηση δράσεων και έργων αποκατάστασης και προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος
• Λήψη έκτακτων μέτρων αποκατάστασης ρύπανσης του περιβάλλοντος και έκθεσης πληθυσμού σε ρυπογόνους παράγοντες.
Διευκρινίζεται ότι η κήρυξη μιας περιοχής σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας, σύμφωνα με το άρθρο 25 του Ν. 4662/20, δεν συνδέεται με την διαδικασία οριοθέτησης μιας περιοχής ως πληγείσας από καταστροφή (η διαδικασία αυτή δρομολογείται από τη Γ.Δ.Α.Ε.Φ.Κ.) και δεν αποτελεί προϋπόθεση για την ενεργοποίηση ειδικότερων νομοθετικών ρυθμίσεων σχετικών με την καταβολή αποζημιώσεων και δανείων σε πληγέντες.

Β. Διαδικασία:
Αρμόδιο όργανο για την έκδοση της απόφασης κήρυξης μιας περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας είναι ο Γενικός Γραμματέας Πολιτικής Προστασίας σύμφωνα με το άρθρο 30 παρ.2 περ.β του Ν. 4662/.
Στο πλαίσιο εφαρμογής του άρθρου 25 παρ.1 εδ. α ́ του Ν.4662/2020 όπως ισχύει, ορίζεται με το παρόν ότι προκειμένου ο Γενικός Γραμματέας Πολιτικής Προστασίας να εκδώσει, εφόσον συντρέχουν λόγοι, απόφαση κήρυξης μιας περιοχής σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας, απαιτούνται:
α) υποβολή σχετικού αιτιολογημένου αιτήματος του Δημάρχου (ή των Δημάρχων στην περίπτωση που έχουν
πληγεί περισσότεροι του ενός Δήμοι) στην χωρική αρμοδιότητα του οποίου έχει συντελεστεί η καταστροφή, προς τον οικείο Περιφερειάρχη, στο πλαίσιο της συνεργασίας και του συντονισμού κοινών δράσεων Δήμων και Περιφερειών
β) αιτιολογημένη εισήγηση πρόταση του οικείου Περιφερειάρχη με συνημμένο το αρχικό αίτημα προς τον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, στο πλαίσιο του συντονισμού και της επίβλεψης από τον Περιφερειάρχη του έργου της πολιτικής προστασίας για την αντιμετώπιση και αποκατάσταση των καταστροφών, εντός των ορίων της εδαφικής του περιφέρειας.
Διευκρινίζεται ότι η εισήγησηπρόταση του Περιφερειάρχη για έκδοση απόφασης κήρυξης έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας προς τον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας δεν αποτελεί απλή διαβίβαση του αρχικού αιτήματος του οικείου Δημάρχου/Δημάρχων, αλλά οφείλει να είναι αιτιολογημένη και σύμφωνη με τα οριζόμενα στην παράγραφο Γ ́ του Μέρους Πρώτου του παρόντος.
Η εισήγηση πρόταση του οικείου Περιφερειάρχη, συνοδευόμενη από το αρχικό αιτιολογημένο αίτημα του Δημάρχου/ Δημάρχων, προς τον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, υποβάλλεται εγγράφως στον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας το αργότερο εντός πέντε ) ημερών από την εκδήλωση του καταστροφικού φαινομένου, προκειμένου να εκδοθεί η σχετική απόφαση κήρυξης σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας, η οποία θα ισχύει αναδρομικά από την ημερομηνία εκδήλωσης του καταστροφικού φαινομένου για τις περιοχές που έχουν πληγεί.
Σημειώνεται ότι στον Ν. 4662/2020, όπως ισχύει, δεν προβλέπεται διαδικασία εξουσιοδότησης έκδοσης αποφάσεων κήρυξης κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Στο πλαίσιο αυτό και δεδομένου ότι ο χαρακτηρισμός και η διάκριση των καταστροφών αναλόγως προς την έκταση ή την ένταση τους έχει καταργηθεί στην κείμενη νομοθεσία σύμφωνα με το άρθρο 182 του Ν. 4662/2020, δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις εφαρμογής του υπ’ αριθμ. 5 εδάφιου της περίπτωσης θ ́ της παρ. ΙΙ του άρθρου 186 του Ν. 3852/2010 (Α ́ 87) περί εξουσιοδότησης έκδοσης αποφάσεων κήρυξης κατάστασης έκτακτης ανάγκης, σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 2 ́ του Ν. 3013/2002 (Α ́ 102), όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 110 παρ. 1 του Ν. 4249/2014 (Α ́ 73).
Γ. Περιεχόμενο Αιτήματος Δημάρχου/Δημάρχων και σχετικής ΕισήγησηςΠρότασης Περιφερειάρχη:
Στο αρχικό αίτημα του Δημάρχου ή των Δημάρχων που έχουν πληγεί από την εκδήλωση ενός καταστροφικού φαινομένου και στην εν συνεχεία σχετική εισήγησηπρόταση του οικείου Περιφερειάρχη προς τον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας για την έκδοση απόφασης κήρυξης μιας περιοχής σε
Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας, θα πρέπει:
• να προσδιορίζεται η μορφή της καταστροφής σύμφωνα με τις κατηγορίες που αναφέρονται αναλυτικά στο Παράρτημα 1, Προσθήκη 1 του Γενικού Σχεδίου Πολιτικής Προστασίας με τη συνθηματική λέξη «ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ»
• να προσδιορίζεται η ημερομηνία εκδήλωσης του καταστροφικού φαινομένου
• να προσδιορίζεται ο χώρος που εκδηλώθηκε το καταστροφικό φαινόμενο με βάση την διοικητική
του υπαγωγή και όχι με βάση το τοπωνύμιο ή την ονομασία οικισμού, κλπ.
• να περιγράφονται οι άμεσες συνέπειες της καταστροφής, καθώς και οι λόγοι για τους οποίους κρίνεται απαραίτητη η κήρυξη της περιοχής σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας,
με βάση το άρθρο 25 του Ν.4662/2022, όπως ισχύει.
Η ανωτέρω συνοπτική περιγραφή των συνεπειών που επέφερε το καταστροφικό φαινόμενο και ο προσδιορισμός του χώρου που εκδηλώθηκε απαιτεί, για λόγους πληρότητας, τη συνεργασία των αρμοδίων κατά περίπτωση οργανικών μονάδων Πολιτικής Προστασίας των Περιφερειών και των Δήμων και ενίοτε τη συνεργασία τους με άλλους κατά τόπους αρμόδιους φορείς πολιτικής προστασίας ΕΛΑΣ, Π.Σ, κλπ).
Η πληγείσα περιοχή θα πρέπει να προσδιορίζεται με βάση την διοικητική διαίρεση της χώρας. Το ελάχιστο διοικητικό διαμέρισμα το οποίο δύναται να κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας είναι η Δημοτική Κοινότητα, δεδομένου ότι οι κατά τόπους αρμόδιοι φορείς και υπηρεσίες που καλούνται να επιτελέσουν έργο, με βάση την απόφαση κήρυξης μιας περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας, έχουν κατά κανόνα κατανομή αρμοδιοτήτων με βάση τη διοικητική διαίρεση της χώρας.
Συμπληρωματικά προς τα ανωτέρω, νοείται ότι στις περιπτώσεις που πλήττεται το σύνολο των Δημοτικών Κοινοτήτων μιας Δημοτικής Ενότητας, στην εισήγηση αναφέρεται ολόκληρη η Δημοτική Ενότητα. Στις περιπτώσεις που πλήττεται το σύνολο των Δημοτικών Ενοτήτων ενός Δήμου, στην εισήγησηπρόταση αναφέρεται ολόκληρος ο Δήμος. Στις περιπτώσεις που πλήττεται το σύνολο των Δήμων μιας Περιφερειακής Ενότητας αναφέρεται ολόκληρη η Περιφερειακή Ενότητα. Στις περιπτώσεις που τα διοικητικά όρια του Δήμου ταυτίζονται με τα διοικητικά όρια μιας Περιφερειακής Ενότητας, στην εισήγηση αναφέρεται ο Δήμος ή η Περιφερειακή Ενότητα.

Επισημαίνεται ότι για το Πυροσβεστικό Σώμα, η ΕΛ.ΑΣ. και το ΛΣΕΛΑΚΤ, ως Σώματα Ασφαλείας που διέπονται από ειδικό θεσμικό πλαίσιο και κανονισμούς, η κινητοποίηση και μετακίνηση δυνάμεων σε περίπτωση συντελεσθείσας φυσικής ή/και τεχνολογικής καταστροφής προς αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών και διαχείρισης συνεπειών κατά το μέρος που τους αφορά και εμπλέκονται στο πλαίσιο της αποστολής τους, καθορίζεται από τον επιχειρησιακό τους σχεδιασμό και τις εκάστοτε αποφάσεις της φυσικής ηγεσίας τους και δεν συνδέεται με την έκδοση ή μη απόφασης κήρυξης μιας περιοχής σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας.
Επιπλέον η δράση των ανωτέρω φορέων δεν πρέπει να συγχέεται με την άμεση υποστήριξη του έργου τους από τους φορείς Κεντρικής Διοίκησης ή τους ΟΤΑ Α ́ και Β ́ Βαθμού (Δήμοι, Περιφέρειες) η οποία τους παρέχεται κατόπιν σχετικού αιτήματός του εκάστοτε Επικεφαλής Αξιωματικού.
Το αυτό ισχύει και για τον τομέα υγείας (υγειονομικές μονάδες, ΕΚΑΒ, κλπ), ο οποίος κινητοποιείται για την παροχή βοήθειας με βάση τον σχεδιασμό του και ανεξαρτήτως της έκδοσης ή μη σχετικής απόφασης κήρυξης μιας περιοχής σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας.

Δ. Χρονική Ισχύς Απόφασης Κήρυξης σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας
Η απόφαση κήρυξης σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας καθώς και οι τυχόν παρατάσεις ισχύος της, συντάσσονται από τη Διεύθυνση Σχεδιασμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, υπό τις κατευθύνσεις και οδηγίες του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, τελειούται με την υπογραφή του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, τη χρονολόγησή της και τη δημοσίευση της στο πρόγραμμα Διαύγεια.
Η ισχύς μιας απόφασης κήρυξης μιας περιοχής σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας δύναται να διαρκεί έως έξι (6) μήνες από την εκδήλωση του καταστροφικού φαινομένου και αίρεται αυτοδικαίως με την πάροδο του ανωτέρω διαστήματος.

Ε. Παράταση ισχύος απόφασης κήρυξης μιας περιοχής σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας.
Η απόφαση κήρυξης μιας περιοχής σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας δύναται να ανανεώνεται με απόφαση του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας σύμφωνα με το άρθρο 25 παρ. 2 του Ν.4662/2020 όπως ισχύει, εφόσον υποβληθεί εμπρόθεσμα σχετικό αιτιολογημένο αίτημα του Δημάρχου ή των Δημάρχων για παράταση ισχύος της και σχετική εισήγησηπρόταση του αρμόδιου Περιφερειάρχη ότι εξακολουθούν να υφίστανται οι λόγοι κήρυξης και το έργο της διαχείρισης των συνεπειών από το συγκεκριμένο καταστροφικό φαινόμενο δεν έχει ολοκληρωθεί.
Η παράταση ισχύος της απόφασης κήρυξης μιας περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας συνδέεται κατά κανόνα με την ολοκλήρωση έργων και δραστηριοτήτων που απαιτούνται για την άμεση αντιμετώπιση καταστροφών.
Σημειώνεται ότι η κήρυξη μιας περιοχής σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας και οι εν συνέχεια πιθανές παρατάσεις ισχύος της, μετά από αίτημα του Δημάρχου ή των Δημάρχων που έχουν πληγεί και σχετική εισήγησηπρόταση του οικείου Περιφερειάρχη, αφορά το χρονικό διάστημα που απαιτείται μέχρι τη συμβασιοποίηση των απαραίτητων έργων άμεσης και επείγουσας αποκατάστασης ή άρσης των κινδύνων στην πληγείσα περιοχή. Ως εκ τούτου δεν είναι απαραίτητο η περιοχή να βρίσκεται σε Κατάσταση Κήρυξης Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας μέχρι την ολοκλήρωση και παράδοση του εκάστοτε έργου αποκατάστασης, που έχει συμβασιοποιηθεί.
Επισημαίνεται ότι αιτήματα για παράταση ισχύος της κήρυξης μιας περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας, θα πρέπει να υποβάλλονται εγκαίρως στον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, δηλαδή προ της ημερομηνίας της αυτοδίκαιης λήξης της απόφασης κήρυξης.

Νοείται ότι η υποβολή αιτημάτων παράτασης των αποφάσεων κήρυξης μετά την ημερομηνία της αυτοδίκαιης λήξης τους, καθιστά αδύνατη την έκδοση απόφασης από τον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, δεδομένου ότι η αιτούμενη πράξη παράτασης έχει απωλέσει το νόμιμο έρεισμά της.

Μέρος Δεύτερο
Τα έγγραφα που συνδέονται με τη διαδικασία έκδοσης απόφασης κήρυξης σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας εξαιρούνται της ηλεκτρονικής διακίνησης εγγράφων μέσω “ΙΡΙΔΑΣ”. Οι εισηγήσειςπροτάσεις των Περιφερειαρχών για την κήρυξη περιοχών σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας με συνημμένο το αρχικό αίτημα του Δημάρχου ή των Δημάρχων, θα πρέπει να αποστέλλονται εγκαίρως, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην παράγραφο Β ́ του Μέρους Πρώτου του παρόντος, ως κάτωθι:

  1. Προς:
    Το Γραφείο του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας (ηλεκτρονική διεύθυνση: [email protected] προκειμένου για την άμεση ενημέρωση του
  2. Κοινοποίηση:
    Στη Διεύθυνση Σχεδιασμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών (ηλεκτρονική διεύθυνση: [email protected], [email protected] και .gr).
    Το παρόν αντικαθιστά το υπ. αρ. 2300/292016 έγγραφο της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας με ΑΔΑ: ΩΜΣΚ465ΦΘΕ7ΒΞ.
    Η Διεύθυνση Σχεδιασμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της Γ.Γ.Π.Π. βρίσκεται στη διάθεση των αποδεκτών του παρόντος για τυχόν πληροφορίες ή διευκρινίσεις.
    Αντίγραφο της παρούσας θα αναρτηθεί στον ιστοχώρο της Γ.Γ.Π.Π. http://www.civilprotection.gr .