Τί πάει λάθος στην ανακύκλωση της Αττικής;

Το λάθος μοντέλο που αναπτύσσεται στην διαχείριση των απορριμμάτων στην Αττική που έχει ως αποτέλεσμα τις μικρές επιδόσεις παρά τις τεράστιες δαπάνες ανέπτυξε Δ.Σ.Δαμάσκος Μηχανολόγος Μηχανικός B.Sc(hons)mech.eng., M.Sc.envir.eng. (ΑΜ ΤΕΕ 43235) κατά την διάρκεια της Διαβούλευσης της 3ης αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ Αττικής.
Η παρέμβαση του κ. Δαμάσκου δεν είναι μόνο πολύ χρήσιμη για τους περιφερειακούς και υποψήφιους συμβούλους αλλά και για τους νυν και μελλοντικούς αιρετούς των δήμων.

Διαβάστε τι είπε ο κ. Δαμάσκος.
Ο ΠΠΕΣΔΑ (3η αναθεώρηση) και η συνοδός του ΣΜΠΕ που ετέθη στην παρούσα Δημόσια Διαβούλευση βασίζεται στην ίδια λογική του προηγουμένου του που (ως αναμενόμενο) έχει αποτύχει παταγωδώς.
Στις 545 σελίδες της ΣΜΠΕ (που δημοσιεύσατε στις 09/08/2022 και θέσατε σε διαβούλευση για 30 ημέρες) δεν φαίνεται να υπάρχει η ούτε η παραμικρή συναίσθηση των κατευθύνσεων της Ε.Ε. όπως αυτές αναλύονται με πλήρη σαφήνεια στις αιτιολογικές εκθέσεις των απορρίψεων αιτημάτων σας για ‘’ευρωπαική συν-χρηματοδότηση’’ (βλ. ΠΕΣΔΑ Πελοποννήσου, ΧΥΤΥ Γραμματικού, και πλήθος ‘’σημειωμάτων’’ όπως αυτό https://ec.europa.eu/environment/waste/framework/early_warning.htm)
Η παταγώδης αποτυχία του προηγουμένου ΠΕΣΔΑ περιγράφεται στον παρακάτω πίνακα.
(σημείωση: Αυτού του τύπου η αριθμητική ενημέρωση απουσιάζει από τα κείμενά σας…(ΠΕΣΔΑ,ΣΜΠΕ)).

Από τα πολλά συμπεράσματα που προκύπτουν ας αναφέρω μόνο τα εξής τέσσερα (4) :
1/ Η συνολική ανακύκλωση (υλικά συσκευασιών + κομποστοποίηση) που ήταν 4,1 % το 2014
και φαίνεται να παραμένει σταθερή, χωρίς αυξητική τάση, γύρω στο 8% για την τριετία 2018-2020 (τελευταία (?!) δημοσιευμένα στοιχεία του ΕΔΣΝΑ).
2/ Το υπόλοιπο περ. 92% είναι σύμμεικτα (που θάβονται στον ΧΥΤΑ Φυλής) είτε κατ’ ευθείαν είτε ως υπόλειμμα της ΜΕΑ Φυλής είτε ως υπόλειμμα των ΚΔΑΥ.
3/ Το μικρό άλμα στην ανακύκλωση από το περ. 4% του 2014 στο περ. 8% που φαίνεται σταθεροποιημένο μετά το 1018 οφείλεται στα εξής.
α/ Κύρια στο πρόγραμμα χωριστής συλλογής (και κομποστοποίησης) των Β/Α (κλαδεμάτων και των οργανικών κουζίνας-λαικών αγορών).
β/ Στην μερική λειτουργία της ΕΜΑ Φυλής (παλιά ονομασία ΕΜΑΚ) ως ΚΔΑΥ που έφτασε το 2020 να υποδεχθεί 21.196 τόνους υλικών ΜΠΛΕ ΚΑΔΩΝ.
γ/ Και τέλος, στο γεγονός ότι ο ΕΔΣΝΑ δηλώνει, παραδόξως και άξιο προς διερεύνηση, μηδέν υπόλειμμα προς ταφή από τις παραπάνω, α/ και β/, διαδικασίες.
4/ Η ανάκτηση υλικών συσκευασίας κλπ ανακυκλώσιμων υλικών . παραμένει απογοητευτικά σταθερή και με πτωτική τάση κάτω από τους 80.000 τόνους ετησίως (δηλ. κάτω από το 10% της συνολικής τους ποσότητας).

Ο κύριος λόγος δημιουργίας της απαράδεκτης αυτής κατάστασης είναι η μη εφαρμογή πολιτικών για ΔΙΑΛΟΓΗ ΣΤΗΝ ΠΗΓΗ με αποτέλεσμα την δημιουργία σύμμεικτων σε ποσοστό πάνω από το 90%.
Ο τρόπος θεραπείας αυτής της κατάστασης είναι δεδομένος, εφαρμοσμένος και ήδη περιγράφεται σε πολλά έγγραφα της Ε.Ε. προς την χώρα μας (βλ. ανωτέρω σχ. αναφορές)
Και είναι, με απλά λόγια, αρχικά οι εξής.
…Κίνητρα στους πολίτες, επιχειρήσεις κλπ για διαχωρισμούς-ανακύκλωση, οικιακή κομποστοποίηση κλπ απαιτουμένων για την μείωση των σύμμεικτων
… Εφαρμογή τουλάχιστον του »Πληρώνω Όσο Πετάω» με ατομικούς κάδους, αρχίζοντας άμεσα από τα εύκολα που είναι η εξατομίκευση (με ζύγισμα) των χρεώσεων στους μεγάλους παραγωγούς (π.χ. ξενοδοχεία, μονάδες εστίασης κ.ο.κ.) ως επίσης (αυτονόητα αποτελεσματικό) στην διαίρεση των δήμων στις φυσικές τους οικιστικές ενότητες χρεώνοντας την κάθε μία ανάλογα με τις επιδόσεις της.
… βασικό , εύκολο και αυτονόητο είναι να υποχρεωθούν επιτέλους οι δήμοι να διαχωρίσουν λογιστικά τα έξοδα ηλεκτροφωτισμού-καθαριότητας-διαχείρισης απορριμμάτων
(αυτό έχει ήδη επισημανθεί από την Ε.Ε. σαν ένα από τα βασικότερα προαπαιτούμενα επιλεξιμότητας χρηματοδότησης (EARLY WARNING REP. EC2018))

Οι 545 σελίδες της ΣΜΠΕ του ‘’νέου’’ ΠΕΣΔΑ είναι μια ανούσια μακροσκελής επανάληψη των προηγουμένων ,με τις ‘’συνήθεις’’ κοινοτυπίες, , τα ίδια ‘’ευχολόγια’’ στοχοθέτησης και με τις ίδιες ελλείψεις, αδιαφάνειες και ανακρίβειες στοιχείων, πιλοτικές (!?) αναφορές γύρω από το ΠοΠ και την διαφάνεια των δημοτικών τελών κλπ κλπ.. ξανά χωρίς καμία κατεύθυνση ως προς τους τρόπους εφαρμογής τους, που ήταν και το θεμελιώδες έλλειμμα του προηγούμενου.

Επειδή φάνηκε (η ΣΜΠΕ) να επιχειρεί (σε αντίθεση με τον ΕΣΔΑ και αυτό ας το πούμε πρόοδο) να θίξει οικονομικά θέματα και ειδικά την ενημέρωση των δημοτών ως προς τα κόστη των δήμων και τον τρόπο που χρεώνονται ως μέτρο συνειδητοποίησης τον δημοτών για τα οφέλη της ορθότερης διαχείρισης μέσω διαλογής στην πηγή σας παραθέτω τον παρακάτω πίνακα.

Αυτά τα δύο στοιχεία (κόστος και προσωπικό) αποκαλύπτουν την προφανή λύση που αποτυγχάνουν να δουν όλοι οι διαχρονικοί ‘’σχεδιασμοί’’ στην χώρα μας (ΕΣΔΑ,ΠΕΣΔΑ,ΤΣΔΑ)…. μέσα από το παράδειγμα της Αυστρίας όπου το κόστος διαχείρισης ΑΣΑ είναι 34 ευρώ/τόνο (και το κ.κ.ΑΕΠ 43.640 ευρώ) .
Στην Βιέννη λοιπόν, τα σύμμεικτα να είναι 25% επειδή επιτυγχάνεται συνολική ανακύκλωση 75% με συλλογή ‘’πόρτα – πόρτα’’ 6 ρευμάτων, ζυγισμένα, εφαρμογή ΠοΠ, με αντιστοιχία 490 δημότες ανά εργαζόμενο συλλογής.
Η διαχείριση βασίζεται κατά 75% στην διαλογή στην πηγή, στους εργαζόμενους, στην οργάνωση, στο σύστημα συλλογής ‘’πόρτα-πόρτα’’ και όχι σε κεντρικές εγκαταστάσεις διαχείρισης σύμμεικτων (που περιορίζεται σε 3 μονάδες καύσης ….του 25%)

Για τον δήμο Φυλής η αναλογία κάτοικοι ανά εργαζόμενο μπορεί να είναι μικρότερη
από 50 κάτοικοι/εργαζόμενο….(!).
Οι δύο πίνακες που ακολουθούν είναι οι δύο δήμοι παρομοίων χαρακτηριστικών και πληθυσμού που βρίσκονται στα άκρα των επιδόσεων στην Π.Α.
Ακόμα και ο ‘’καλών επιδόσεων’’ δήμος Βριλησσίων έχει μικρότερη αναλογία κατοίκων να εργαζόμενο από την Βιέννη ….
Ο δήμος Μαραθώνα δηλώνει (στο ΤΣΔΑ 2020) 389 κατοίκους/εργαζόμενο έχοντας παράλληλα και την χείριστη διαχείριση (τιμωρήθηκε από το ΕΔΣΝΑ με 53,67 ευρώ/τόνο τέλος εισόδου στον ΟΕΔΑ Φυλής για το 2020) .
Αυτού του είδους τα στοιχεία θα έπρεπε να είχαν περιληφθεί στην ΣΠΜΕ για την διάγνωση των λαθών και στην κατάστρωση ορθών πολιτικών και όχι των προτεινομένων που είναι ή ίδια συνταγή αποτυχίας.

Τελειώνοντας , ο ‘’νέος’’ ΠΕΣΔΑ (ΣΜΠΕ) είναι σε λάθος κατεύθυνση επενδύοντας σε κεντρικές εγκαταστάσεις επεξεργασίας σύμμεικτων (τέως ΕΜΑΚ ή ΜΕΑ ή ΕΜΑ και τώρα με νέα ονομασία ΜΑΑα) και μάλιστα υπερ-διαστασιολογημένες είναι παράνομα αναποτελεσματικές πράγμα που αποκλείει παράλληλα την έγκριση οποιασδήποτε συν-χρηματοδότησης από την Ε.Ε.
Αναλυτικά σύμφωνα με την ΣΠΕ προβλέπεται να κατασκευασθούν 5 , διάσπαρτες, νέες ΕΜΑ (τώρα ΜΑΑα) συνολικής δυναμικότητας 775.000 τόνοι/έτος.
Στην σελίδα 188 της ΣΜΠΕ αναφέρεται ότι αυτή η ετήσια δυναμικότητα των 775.000 ΤΌΝΩΝ είναι για μία (1…!) βάρδια λειτουργίας πράγμα αντιοικονομικό δεδομένων των συνθηκών , αλλά και της δεδηλωμένης πρόθεσης της διοίκησης να ικανοποιηθεί η νομοθεσία που απαιτεί μείωση των σύμμεικτων κάτω από το 50%.
Με την ρεαλιστική θεώρηση λειτουργίας τουλάχιστον με 2 βάρδιες (κανονικά οι συνθήκες απαιτούν 3) η δυναμικότητα ανέρχεται στους 1.550.000 ΤΟΝΟΥΣ/ΕΤΟΣ που αν προσθέσουμε και τις 300.000 τόνους/έτος που σύμφωνα με την ΣΜΠΕ ‘’αναβαθμίζεται’’ (από τις περ. 200.000 τ/χ) η υπάρχουσας ΜΕΑ Φυλής φτάνουμε στους 1.850.000 ΤΌΝΟΥΣ/ΕΤΟΣ συνολικό δυναμικό ΜΑΑα…..

Δυστυχώς όμως θεωρώ ότι θα μπορέσετε να περάσετε πλειοψηφικά και αυτόν τον ΠΕΣΔΑ επειδή δεν υπάρχει αντιπολίτευση με ουσιαστικό αντίλογο και κυρίως με πρόταση
Και σε αυτή την διαβούλευση ελάχιστοι φάνηκε να καταλαβαίνουν το συνεχιζόμενο λάθος ……ελάχιστοι καταλαβαίνουν ότι η μόνη σωστή επιλογή θα ήταν μια γρήγορη μετάβαση από τους κοινόχρηστους κάδους στους ατομικούς….6-ρευμάτων….»πόρτα-πόρτα συλλογή»…450 κάτοικοι ανά εργαζόμενο συλλογής….πληρώνω όσα σύμμεικτα παράγω (ατομική χρέωση)….κερδίζω για όσα ανακυκλώσιμα παραδίδω (ατομική πίστωση)…..διαφάνεια….ιχνηλασιμότητα….κλπ..κλπ…..πλήρως επιδοτούμενα σε υποδομές από ΕΣΠΑ κλπ…(σχεδόν παρακαλάνε)…. Ούτε καταλαβαίνουν ότι αυτός είναι ο μόνος (ΚΑΤΑΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΣ πανευρωπαικά) τρόπος μείωσης των σύμμεικτων αλλά και του συνολικού κόστους διαχείρισης των απορριμμάτων γιά την χώρα μας που είναι στον πάτο της κατάταξης ….(ξοδεύουμε περί το 0.6% του ΑΕΠ ενώ ο ευρωπαικός μέσος όρος είναι στο 0,3% του ΑΕΠ ……δηλαδή θα έπρεπε να εξοικονομούμε πάνω από 400.000.000 ευρώ ετησίως σε κλίμακα Π.Α.).

Ευχαριστώ για την ανάγνωση

ΑΘΗΝΑ 04/09/2022

Δ.Σ.ΔΑΜΑΣΚΟΣ
ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΌΣ
B.Sc(hons)mech.eng., M.Sc.envir.eng. (ΑΜ ΤΕΕ 43235)
6877 464619
2294 303437