Συγκροτήθηκε και έχει ξεκινήσει τις συνεδριάσεις της η Επιτροπή για τον νέο κώδικα και ένα από τα σημεία «αντιπαράθεσης» μεταξύ δημάρχων και τεχνοκρατών (εκπροσώπων του Υπουργείου) είναι το θέμα της ενημέρωσης και της πρόσβασης των δημοτικών συμβούλων και κατ΄επέκταση των πολιτών στα δημοτικά έγγραφα. Ο νόμος βέβαια είναι αρκετά σαφής, αλλά παρατηρείται το φαινόμενο πολλές δημοτικές αρχές να βρίσκουν «παράθυρα» έτσι ώστε να κατορθώνουν να κρύβουν στοιχεία μέσα στην δαιδαλώδη πλατφόρμα της διαύγειας και να δυσκολεύουν το ελεγκτικό αλλά και δημιουργικό έργο των δημοτικών συμβούλων και των ενεργών πολιτών και της αντιπολίτευσης αλλά και της συμπολίτευσης.
Το πρώτο τέχνασμα που παρατηρείται είναι να αναρτάται συνοπτικό μέρος των αποφάσεων ειδικά στους προϋπολογισμούς και στους απολογισμούς ή να αναρτώνται σε μορφή jpg έτσι ώστε να μην είναι επεξεργάσιμα και ανιχνεύσιμα. Στην κατεύθυνση της αντιμετώπισης του φαινομένου ήταν και οι παρατηρήσεις που εξέδωσε πρόσφατα η Αποκεντρωμένη Διοίκηση της Αττικής
Το δεύτερο τέχνασμα είναι να επικαλούνται προσωπικά δεδομένα όπου εκεί υπάρχει ένα αρκετά θολό τοπίο καθώς τα όργανα καλούνται να πάρουν αποφάσεις σε δημόσιες συνεδριάσεις, χωρίς να γνωρίζουν πραγματικά στοιχεία.
Το τρίτο τέχνασμα είναι να ανεβάζουν τα έγγραφα στην Διαύγεια σε άσχετες με το αντικείμενο κατηγορίες, όπως στην περίπτωση των αναθέσεων ή των προϋπολογισμών.
Άλλο ένα τέχνασμα είναι να γίνονται αναμορφώσεις χωρίς αιτιολογική έκθεση ή να συμπληρώνονται οι φάκελοι των εισηγήσεων μερικά λεπτά πριν την έναρξη των συνεδριάσεων.
Σύμφωνα με το Σύνταγμα και τους Εθνικούς και Ευρωπαϊκούς Νόμους η πρόσβαση στην πληροφορία αποτελεί βασικό δικαίωμα των δημοτικών συμβούλων και θεμέλιο για τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα στη διακυβέρνηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ειδικά στο σημερινό ψηφιακό περιβάλλον, οι δημοτικές αρχές οφείλουν να ενισχύσουν τη διαφάνεια μέσω της εφαρμογής εθνικών και ευρωπαϊκών νομοθετικών πλαισίων, όπως το Open Data Act και το νέο νόμο για την πρόσβαση στην πληροφορία.
Γι αυτό υπάρχει και εκτενής γνωμοδότηση και Συνήγορου του Πολίτη που αναλύει και το πνεύμα του νόμου αναφερόμενος στην συγκρότησης ομάδας εργασίας από τον Συνήγορο του Πολίτη, προκειμένου να αξιολογείται σε ετήσια βάση η εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 5 ν. 2690/1999, όπως πλέον τροποποιήθηκε με τον Ν. 5143/2024 με το άρθρο 59, «Πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα – Τροποποίηση άρθρου 5 Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας», τροποποιείται το άρθρο 5 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας. Ν. 5143/2024.
Και τη σύμβαση του Tromsø του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την πρόσβαση στα δημόσια έγγραφα» (Council of Europe Treaty Series – No. 205, Council of Europe Convention on Access to Official
Για τον ίδιο λόγο δημιουργήθηκε και αντίστοιχη δράση από την Κοινωνία των Πολιτών.
Το Δικαίωμα Πρόσβασης στην Πληροφορία και οι Υποχρεώσεις της Διοίκησης
Οι δημοτικοί σύμβουλοι, ως εκλεγμένοι εκπρόσωποι, έχουν δικαίωμα:
• Να λαμβάνουν έγκαιρη και πλήρη ενημέρωση για τις αποφάσεις, τα έργα και τις πολιτικές που υλοποιούνται από τη δημοτική αρχή.
• Να αποκτούν πρόσβαση σε δημόσια δεδομένα που σχετίζονται με τα οικονομικά του δήμου, τις προμήθειες, τα έργα υποδομής και τις τοπικές πολιτικές.
• Να ενημερώνονται για τις εισηγήσεις των υπηρεσιών που αφορούν θέματα ημερήσιας διάταξης και να συμμετέχουν με πλήρη γνώση στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Το δικαίωμα αυτό ενισχύεται από τη νομοθεσία περί διαφάνειας (Ν. 3852/2010 «Καλλικράτης» και Ν. 4555/2018 «Κλεισθένης»), η οποία επιβάλλει τη δημοσιοποίηση όλων των αποφάσεων στις πλατφόρμες της Διαύγειας, ενώ το Σύνταγμα κατοχυρώνει την αρχή της διαφάνειας στη διοίκηση.
Υποχρέωση Ενημέρωσης από Υπηρεσίες και Διοίκηση
Οι υπηρεσίες και η διοίκηση οφείλουν να παρέχουν:
• Εύκολη πρόσβαση σε πληροφορίες μέσω ψηφιακών πλατφορμών.
• Επικαιροποιημένα δεδομένα και εκθέσεις που σχετίζονται με τους τομείς δράσης των δήμων.
• Δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας με τις αρμόδιες υπηρεσίες για διευκρινίσεις.
Επίκαιρη ενημέρωση: Οι πληροφορίες πρέπει να δίνονται έγκαιρα ώστε να διευκολύνεται η συμμετοχή τους στις συζητήσεις και στη λήψη αποφάσεων.
Πλήρη τεκμηρίωση: Οι εισηγήσεις πρέπει να περιλαμβάνουν όλα τα δεδομένα που αφορούν ένα θέμα, ώστε να διασφαλίζεται η ορθή κρίση.
Πρόσβαση σε εξειδικευμένα στοιχεία: Για θέματα που απαιτούν ειδικές γνώσεις (π.χ. οικονομικά δεδομένα, πολεοδομικά σχέδια), οι υπηρεσίες οφείλουν να παρέχουν αναλυτικές εκθέσεις.
Η Σημασία των Ανοιχτών Δεδομένων στην Τοπική Αυτοδιοίκηση
Τα ανοιχτά δεδομένα (open data) αποτελούν κινητήριο δύναμη για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Η διαθεσιμότητα και αξιοποίηση των δεδομένων ενισχύει τη συμμετοχή των πολιτών, ενώ παράλληλα διευκολύνει την υλοποίηση πολιτικών και έργων που βασίζονται σε τεκμηριωμένες αποφάσεις.
Το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο για τα Ανοιχτά Δεδομένα
- Open Data Act: Το νέο αυτό νομοθετικό πλαίσιο της Ε.Ε. στοχεύει στη διεύρυνση της πρόσβασης σε δεδομένα του δημόσιου τομέα και στη δημιουργία νέων ευκαιριών για καινοτομία και ανάπτυξη.
o Υποχρεώνει τους δημόσιους φορείς, συμπεριλαμβανομένων των δήμων, να διαθέτουν δεδομένα σε μηχαναγνώσιμη μορφή.
o Ενισχύει τη διαλειτουργικότητα των δεδομένων μεταξύ διαφορετικών πλατφορμών.
Ο Νόμος για την Πρόσβαση στην Πληροφορία (Ν. 4727/2020): Στην Ελλάδα, το θεσμικό πλαίσιο υποχρεώνει τις αρχές να παρέχουν πρόσβαση στα δημόσια δεδομένα, ενώ οι πολίτες και οι εκπρόσωποί τους μπορούν να υποβάλουν αιτήματα για περαιτέρω πληροφορίες.
Η Σημασία των Ανοιχτών Δεδομένων στην Αποτελεσματική Διακυβέρνηση
Τα ανοιχτά δεδομένα αποτελούν το θεμέλιο για τη βελτίωση της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας στη διοίκηση. Μέσω της διάθεσης και αξιοποίησης αυτών, οι δήμοι μπορούν να ενισχύσουν τη συμμετοχικότητα και τη λογοδοσία τους.
Οφέλη των Ανοιχτών Δεδομένων
- Διαφάνεια και Λογοδοσία: Η δημόσια διάθεση δεδομένων επιτρέπει στους πολίτες, στους δημοτικούς συμβούλους και στους ερευνητές να παρακολουθούν τις αποφάσεις και τις πολιτικές της δημοτικής αρχής.
- Ενίσχυση της Συμμετοχής: Οι πολίτες και οι ενδιαφερόμενοι φορείς μπορούν να συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, στηριζόμενοι σε διαθέσιμα δεδομένα.
- Αποτελεσματική Λήψη Αποφάσεων: Οι δημοτικοί σύμβουλοι έχουν πρόσβαση σε δεδομένα που υποστηρίζουν την τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων. Οι δημοτικοί σύμβουλοι μπορούν να βασίζονται σε αξιόπιστα δεδομένα για να προτείνουν πολιτικές και να αξιολογούν τις υπάρχουσες.
- Καινοτομία και Ανάπτυξη: Τα ανοιχτά δεδομένα προωθούν τη δημιουργία νέων υπηρεσιών και εργαλείων, όπως εφαρμογές για τη διαχείριση της κυκλοφορίας, της ενέργειας ή των απορριμμάτων. Τα ανοιχτά δεδομένα δημιουργούν ευκαιρίες για καινοτομία, προωθώντας τη συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα και την ακαδημαϊκή κοινότητα.
Ενσωμάτωση των Ανοιχτών Δεδομένων στα Επιχειρησιακά Προγράμματα
Η ενσωμάτωση των ανοιχτών δεδομένων στα επιχειρησιακά προγράμματα των δήμων αποτελεί στρατηγικό βήμα για τη βελτίωση της διακυβέρνησης. Μέσω μιας ψηφιακής πλατφόρμας, όπως το e-ds, τα επιχειρησιακά προγράμματα μπορούν:
• Να λειτουργούν ως βάση δεδομένων για την παρακολούθηση της υλοποίησης των έργων.
• Να παρέχουν διαδραστικούς χάρτες και αναφορές για την πρόοδο των έργων.
• Να διαθέτουν δεδομένα που μπορούν να αξιοποιηθούν από τον ιδιωτικό τομέα, την ακαδημαϊκή κοινότητα και τους πολίτες.
Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της διαφάνειας και της πρόσβασης στην πληροφορία, η πλατφόρμα e-ds του Myota αποτελεί ένα πρωτοποριακό εργαλείο για τους δήμους. Η πλατφόρμα αυτή προσφέρει:
- Ψηφιακή Πρόσβαση στα Δεδομένα: Ανεβάζει σε πραγματικό χρόνο όλα τα έγγραφα και τις αποφάσεις. Δίνει τη δυνατότητα αναζήτησης με βάση τη θεματολογία, την ημερομηνία ή τον φορέα.
- Ειδοποιήσεις για Ενημερώσεις: Οι δημοτικοί σύμβουλοι λαμβάνουν ειδοποιήσεις για κάθε νέα ανάρτηση ή επικαιροποίηση που αφορά τα θέματα του Δημοτικού Συμβουλίου.
- Διαδραστικότητα: Δίνει τη δυνατότητα στους δημοτικούς συμβούλους να υποβάλουν ερωτήματα προς τις υπηρεσίες και τη διοίκηση μέσα από την πλατφόρμα. Ενσωματώνει λειτουργίες ψηφιακής υπογραφής για ταχύτερη διεκπεραίωση διοικητικών διαδικασιών.
- Αρχειοθέτηση και Ιστορικότητα: Διατηρεί ιστορικό αρχείο για εύκολη ανασκόπηση παλαιότερων αποφάσεων, διευκολύνοντας την τεκμηρίωση και τη συνέχεια στη διοίκηση.
- Διασύνδεση με τις αρχές του Open Data Act: Η πλατφόρμα μπορεί να δημοσιοποιεί δεδομένα που είναι σημαντικά για τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, συμβάλλοντας στη συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Ο Ρόλος του e-ds στη Διαχείριση Ανοιχτών Δεδομένων
Η πλατφόρμα e-ds μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη διαχείριση ανοιχτών δεδομένων:
• Παρέχει δεδομένα για τη διαχείριση πόρων, όπως οι προϋπολογισμοί και τα έργα υποδομής.
• Ενισχύει τη διαλειτουργικότητα με εθνικές και ευρωπαϊκές πλατφόρμες ανοιχτών δεδομένων.
• Υποστηρίζει τη δημιουργία αναφορών που βοηθούν στη λήψη αποφάσεων και τη διαμόρφωση πολιτικών.
Συμπέρασμα
Η πρόσβαση στην πληροφορία και η χρήση ανοιχτών δεδομένων αποτελούν προϋποθέσεις για μια αποτελεσματική και διαφανή Τοπική Αυτοδιοίκηση. Εργαλεία όπως το e-ds, σε συνδυασμό με τη συμμόρφωση προς ευρωπαϊκά πλαίσια όπως το Open Data Act, προσφέρουν στους δήμους τη δυνατότητα να ενισχύσουν τη διακυβέρνηση τους και να προωθήσουν τη συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων. Με την αξιοποίηση αυτών των δυνατοτήτων, οι δήμοι μπορούν να ανταποκριθούν στις σύγχρονες προκλήσεις και να λειτουργήσουν ως πρότυπα διαφάνειας και καινοτομίας.
Διαβάστε εδώ συλλογή άρθρων για τα Ανοιχτά Δεδομένα
