Στην «καρδιά» της Ευρώπης, στην έδρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις Βρυξέλλες, συνεδρίασε με ισχυρή πολιτική και θεσμική παρουσία το Διοικητικό Συμβούλιο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας. Η συνεδρίαση επιβεβαίωσε τον κεντρικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα και στην αναπτυξιακή στρατηγική της χώρας μας.
Τις εργασίες του Διοικητικού Συμβουλίου χαιρέτισαν και τίμησαν με την παρουσία τους:
• ο Έλληνας Επίτροπος αρμόδιος για Βιώσιμες Μεταφορές και Τουρισμό Απόστολος Τζιτζικώστας,
• ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας,
• και η Γενική Διευθύντρια Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Θέμις Χριστοφίδου.
Λάζαρος Κυρίζογλου: “Η Αυτοδιοίκηση πρέπει να είναι συμμέτοχος στον σχεδιασμό της Ευρώπης του μέλλοντος”
Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, παρουσίασε ολοκληρωμένη εισήγηση για τη θέση της ελληνικής Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο ευρωπαϊκό πλαίσιο αναπτυξιακού σχεδιασμού, εστιάζοντας σε τρία βασικά σημεία:
«Η Πολιτική Συνοχής είναι θεμέλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν μπορεί να διαλυθεί, ούτε να υποβαθμιστεί. Πρέπει να ενισχυθεί, να προστατευτεί και να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα. Η Αυτοδιοίκηση έχει λόγο και ρόλο στις στρατηγικές αποφάσεις.»
Ο κ. Κυρίζογλου επισήμανε την ανάγκη αξιοποίησης από την Τοπική Αυτοδιοίκηση όλων των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων (ΕΣΠΑ 2021–2027, Ταμείο Ανάκαμψης, Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης) και υπογράμμισε:
«Απαιτούμε απλούστερες διαδικασίες, μείωση γραφειοκρατίας και συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης σε όλα τα επίπεδα της διακυβέρνησης. Από τον σχεδιασμό μέχρι την υλοποίηση και την αξιολόγηση.»
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ανάγκη τεχνικής υποστήριξης των Δήμων, με ενίσχυση προσωπικού και εργαλείων, ενώ πρότεινε τη δέσμευση πόρων αποκλειστικά για τους Δήμους και την εκχώρησή τους σε ειδικό αυτοδιοικητικό φορέα.
Ο Λάζαρος Κυρίζογλου έθεσε στο τραπέζι και κρίσιμες στρατηγικές προκλήσεις για την επόμενη προγραμματική περίοδο:
• Αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης
• Επιτάχυνση της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης
• Αναχαίτιση της δημογραφικής γήρανσης
• Νέα στρατηγική για την αγροτική ανάπτυξη και την ύπαιθρο
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ έδωσε επίσης έμφαση στην μη αναλογική απόδοση στους Δήμους μερίσματος, από την κεντρική κρατική φορολόγηση των πολιτών καθώς και στις καθυστερήσεις στα δημόσια έργα, εξαιτίας νομικών διαδικασιών, ενστάσεων με συνέπεια πολλά κρίσιμα έργα να χρειάζονται χρόνια αντί για μήνες προκειμένου να υλοποιηθούν.
Απόστολος Τζιτζικώστας: “Είμαι στη διάθεση των 332 Δημάρχων της Ελλάδας – Η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι η καρδιά της Ευρώπης”
Ο Έλληνας Επίτροπος Απόστολος Τζιτζικώστας επεσήμανε:
«Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με επέλεξε ακριβώς επειδή προέρχομαι από την Αυτοδιοίκηση. Δεν είμαι παιδί της κεντρικής πολιτικής σκηνής. Είμαι στη διάθεση της ΚΕΔΕ και των 332 Δημάρχων. Η Αυτοδιοίκηση πρέπει να ακούγεται στην Ευρώπη. Είναι η φωνή των πολιτών.»
Χρίστος Δήμας: “Νέα ευρωπαϊκά εργαλεία, ταχύτερες διαδικασίες – Ώρα για σύγχρονες υποδομές”
Ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας ανέφερε:
«Η παρουσία του Επιτρόπου στην Κομισιόν είναι πλεονέκτημα που πρέπει να αξιοποιηθεί. Έχουμε μπροστά μας ένα νέο πλαίσιο εργαλείων – όχι το παλιό ΕΣΠΑ, αλλά ευέλικτα, ταχύτερα χρηματοδοτικά μέσα όπως το Ταμείο Ανάκαμψης. Είμαι στη διάθεση όλων των Δημάρχων. Ήδη υπογράψαμε 13 ειδικές συμβάσεις για έργα υποδομής – στόχος μας η αυστηρή τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων.»
Ο Υπουργός επεσήμανε την ανάγκη προώθησης έργων όπως ο ΒΟΑΚ, το Πάτρα-Πύργος, μεγάλα φράγματα και σιδηροδρομικά έργα.
Θέμις Χριστοφίδου: “Οι Δήμοι είναι η βάση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος”
Η Γενική Διευθύντρια της Κομισιόν, Θέμις Χριστοφίδου, με σαφή και ουσιαστική τοποθέτηση δήλωσε:
«Οι δήμαρχοι είστε οι βασικοί συντελεστές του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Η Ελλάδα απολαμβάνει στο έπακρο τα κεφάλαια Κοινωνικής Συνοχής. Στόχος μας: καινοτομία, ανταγωνιστικότητα, στέγαση. Αναγνωρίζουμε τις καθυστερήσεις και την υποστελέχωση. Τα νέα προγράμματα φέρνουν εκσυγχρονισμό και αναδιάρθρωση της διοίκησης.»
Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου απηύθυνε ειδική έκκληση:
«Ζητούμε να μειωθεί η απόσταση του κάθε Δήμου από την Κομισιόν. Χρειαζόμαστε απευθείας στήριξη, εργαλεία και διαύλους επικοινωνίας με τα ευρωπαϊκά όργανα.»
Το Μήνυμα της ΚΕΔΕ: Ισχυρή Συμμετοχή – Δίκαιη Ανάπτυξη – Αποτελεσματική Αυτοδιοίκηση
Η συνεδρίαση του ΔΣ της ΚΕΔΕ στις Βρυξέλλες αποτελεί ισχυρό πολιτικό και θεσμικό μήνυμα: Η ελληνική Αυτοδιοίκηση δεν ζητά απλώς να ακολουθήσει τις εξελίξεις, αλλά διεκδικεί ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού μέλλοντος.
Στον πυρήνα των διεκδικήσεων:
• Η ενίσχυση της Πολιτικής Συνοχής
• Η κατανομή των πόρων με βάση τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών
• Η στήριξη των λιγότερο ανεπτυγμένων και πιο ευάλωτων περιοχών
• Η ενίσχυση της θεσμικής συμμετοχής των Δήμων
• Και πάνω απ’ όλα, μια Αυτοδιοίκηση που έχει φωνή, ρόλο και αποτελέσματα.
ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ
στη συνάντηση με τη Γ.Δ. Περιφερειακής Πολιτικής
Κατά την τρέχουσα δεκαετία, οι αναπτυξιακές πολιτικές της Ελλάδας κατευθύνονται και υποστηρίζονται τόσο από την Πολιτική Συνοχής μέσω του Εταιρικού Συμφώνου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) 2021–2027 όσο και από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) μέσω του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0».
Εκτιμούμε ότι είναι πολύ σημαντική η αξιοποίηση από την Τοπική Αυτοδιοίκηση όλων των Εθνικών και Κοινοτικών χρηματοδοτικών προγραμμάτων (ΕΣΠΑ 2021–2027, Ταμείο Ανάκαμψης, Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης – Ε.Π.Α. κλπ).
Οι αρχές της Πολιτικής Συνοχής αποτελούν ένα αξιακό και θεσμικό κεκτημένο όλης της πορείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την ίδρυση της μέχρι σήμερα. Το κεκτημένο αυτό πρέπει να διαφυλαχθεί και να αποτελέσει τον κατευθυντήριο οδηγό της Πολιτικής Συνοχής για την μετά το 2027 προγραμματική περίοδο.
Ο στόχος της Πολιτικής Συνοχής πρέπει να συνεχίσει να είναι η «μείωση των διαφορών μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των διαφόρων περιοχών και η μείωση της καθυστέρησης των πλέον μειονεκτικών περιοχών», όπως με έμφαση επιτάσσει η Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο ΕΣΠΑ 2021-2027 η πρωτοβάθμια Τοπική Αυτοδιοίκηση, μέσω της ΚΕΔΕ και των Περιφερειακών Ενώσεων Δήμων (ΠΕΔ), συμμετέχει στις Επιτροπές Παρακολούθησης όλων των προγραμμάτων (Τομεακών και Περιφερειακών) καθώς και στην εξειδίκευση των δράσεων. Παράλληλα σε περιφερειακό επίπεδο προβλέφθηκε η συγκρότηση Περιφερειακής Επιτροπής Αναπτυξιακού Σχεδιασμού (ΠΕΑΣ), που αποτελείται από εκπροσώπους της Περιφέρειας και της πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η οποία διατυπώνει εισηγήσεις προς την Επιτροπή Παρακολούθησης σχετικά με τον προγραμματισμό των δράσεων και των έργων τοπικής ανάπτυξης του Περιφερειακού Προγράμματος, το συντονισμό τους με τις δράσεις και τα έργα των Τομεακών και λοιπών Προγραμμάτων που αφορούν στην Περιφέρεια και παρακολουθεί την υλοποίησή τους.
Κρίσιμοι τομείς είναι οι ακόλουθοι :
• Η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, η οποία δεν είναι πλέον επί θύραις αλλά είναι εντός των τειχών,
• Η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση που μόλις ξεκίνησαν και αποτελούν μείζονες προκλήσεις για το μέλλον της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας,
• Η ανάσχεση τη δημογραφικής γήρανσης, προσπάθεια η οποία δεν έχει καν ακόμη αρχίσει,
• Τέλος, η Πολιτική Συνοχής μετά το 2027 θα πρέπει να διατυπώσει μια νέα στρατηγική για την αγροτική ανάπτυξη και την ύπαιθρο
Για την επόμενη προγραμματική περίοδο προτείνουμε τα ακόλουθα:
Η Πολιτική Συνοχής θα πρέπει να ενισχύσει την αρχή της εταιρικής σχέσης και της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης
Η Πολιτική Συνοχής θα πρέπει επίσης να επιβεβαιώσει ότι είναι μια πολιτική πρόληψης και όχι μια πολιτική που παρεμβαίνει όταν μια κρίση βρίσκεται σε εξέλιξη
Η Πολιτική Συνοχής πρέπει να παραμείνει προσανατολισμένη στην αρχική της αποστολή, δηλαδή την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, διατηρώντας παράλληλα την ευελιξία για την αντιμετώπιση επειγουσών προκλήσεων
Οι επενδύσεις της Πολιτικής Συνοχής θα πρέπει να στοχεύουν πρωτίστως στις λιγότερο ανεπτυγμένες και πιο ευάλωτες περιφέρειες της Ε.Ε. Ωστόσο, πρέπει να αναγνωρίσει ότι η ανάπτυξη λειτουργεί ως σύστημα και, για να λειτουργήσει αποτελεσματικά ολόκληρο το σύστημα, όλοι οι μηχανισμοί του πρέπει να είναι λειτουργικοί. Αυτή η ολιστική προοπτική εξασφαλίζει ότι κάθε στοιχείο του αναπτυξιακού συστήματος συμβάλλει στη συνολική λειτουργικότητα και επιτυχία του.
Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει πιο ριζοσπαστικές επιλογές με έμφαση σε συστημικές και όχι διαδικαστικές αλλαγές. Αυτή η επανεκτίμηση πρέπει να εξετάσει, μεταξύ άλλων, τη συνάφεια της Πολιτικής Συνοχής με τις άλλες πολιτικές της Ε.Ε., την ενοποίηση των ροών χρηματοδότησης, τη δυνατότητα να στηριχθεί περισσότερο στους εθνικούς κανόνες και να παράσχει μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη–μέλη σε ό,τι αφορά την επιλεξιμότητα των έργων και επενδύσεων.
Ειδικότερα όσον αφορά την Τοπική Αυτοδιοίκηση προτείνουμε:
• Να ληφθεί υπόψη η περιφερειακή διάσταση, η ανάγκη μείωσης των περιφερειακών και ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων, η Νησιωτικότητα, η Ορεινότητα και τα ιδιαίτερα αναπτυξιακά προβλήματα των μειονεκτικών περιοχών.
• Απλούστερες διαδικασίες ένταξης των έργων των Δήμων, οι οποίες θα οδηγούν σε σημαντική μείωση του χρόνου της έγκρισης και της, ως εξ αυτής, έναρξης και υλοποίησης των παρεμβάσεων.
• Τη συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο Σύστημα Διακυβέρνησης. Η συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι απαραίτητο να αφορά όλες τις λειτουργίες της Διακυβέρνησης (Προετοιμασία – Σχεδιασμός – Διαχείριση – Υλοποίηση – Παρακολούθηση – Αξιολόγηση) .
• Τη δέσμευση συγκεκριμένων χρηματοδοτικών πόρων από τις δράσεις για τους Δήμους της χώρας και την εκχώρησή τους σε ειδικό φορέα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή τουλάχιστον συμμετοχή της ΚΕΔΕ στο σχεδιασμό και τη διοίκηση της εφαρμογής των δράσεων αυτών.
• Έχοντας υπόψη τις αδυναμίες των Δήμων (έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, πληροφοριακά συστήματα κλπ) αλλά και τα διαφορετικά επίπεδα οργάνωσης και επιχειρησιακής ικανότητας κατά κατηγορία των Δήμων, είναι αναγκαία η εφαρμογή ενός προγράμματος Τεχνικής Βοήθειας για την ωρίμανση των έργων τους και για την βελτίωση της διοικητικής ικανότητάς τους.
