Με αφορμή τον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ν. 5209/2025), που αυστηροποιεί τα πρόστιμα για παραβάσεις πεζών και οδηγών στις διαβάσεις, αναδεικνύεται με ακόμη πιο επείγοντα τρόπο μια χρόνια παθογένεια: οι σβησμένες, κακοσυντηρημένες ή ανύπαρκτες διαβάσεις πεζών στους δρόμους των πόλεων.
Πώς ζητάμε σεβασμό σε μια διάβαση που δεν φαίνεται;
Ο νέος ΚΟΚ προβλέπει πρόστιμο 30 ευρώ για τους πεζούς που δεν χρησιμοποιούν διάβαση ή παραβιάζουν το φανάρι, και 700 ευρώ για τους οδηγούς που δεν δίνουν προτεραιότητα ή παραβιάζουν τις διατάξεις προστασίας των πεζών. Μάλιστα, προβλέπεται και αφαίρεση διπλώματος για 1 μήνα.
Όμως, πώς μπορεί να εφαρμοστεί δίκαια αυτό το πλαίσιο όταν σε πολλές γειτονιές οι διαβάσεις είναι αόρατες; Ποιος έχει την ευθύνη να τις διαγράψει ξανά; Ποιος εγγυάται την ασφάλεια όταν ένα παιδί διασχίζει έναν δρόμο έξω από το σχολείο του και το λευκό χρώμα έχει πια σβηστεί εντελώς;
Η θεσμική υποχρέωση των Δήμων
Παρότι ο νέος ΚΟΚ δεν αναφέρεται ρητά στην υποχρέωση των ΟΤΑ για συντήρηση διαβάσεων, η ευθύνη είναι δεδομένη και θεσμικά κατοχυρωμένη:
• Σύμφωνα με το άρθρο 75 του Ν. 3463/2006 (Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων), στην αρμοδιότητα των Δήμων περιλαμβάνεται η κατασκευή, συντήρηση και σηματοδότηση της δημοτικής οδοποιίας.
• Με τον Ν. 3852/2010 («Καλλικράτης»), οι αρμοδιότητες αυτές επιβεβαιώνονται και επεκτείνονται στο σύνολο των τοπικών έργων κυκλοφοριακής ασφάλειας.
• Επιπλέον, η ΚΥΑ ΔΜΕΟ/Ο/613/2011, η οποία δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 905/Β/20.05.2011προβλέπει ρητά ότι οι διαγραμμίσεις των δρόμων εντός αστικών περιοχών συντηρούνται από τον εκάστοτε ΟΤΑ.
Άρα, η συντήρηση των διαβάσεων δεν είναι επιλογή – είναι νομική και ηθική υποχρέωση.
Οι “αόρατες” διαβάσεις: Ένα οδικό έγκλημα χαμηλής ταχύτητας
Η απουσία ή η φθορά των διαβάσεων δεν είναι αισθητικό πρόβλημα. Είναι ζήτημα ζωής και θανάτου. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. και του ΕΚΑΒ, κάθε χρόνο καταγράφονται χιλιάδες παρασύρσεις πεζών, πολλές από τις οποίες συμβαίνουν:
• Σε αστικούς δρόμους χωρίς σήμανση
• Εκτός σχολικών μονάδων ή πλατειών
• Σε διασταυρώσεις χωρίς εμφανείς διαβάσεις
Το 2022, 112 πεζοί έχασαν τη ζωή τους στην Ελλάδα· από αυτούς το 65,2 % συνέβη εντός αστικών περιοχών, ενώ ένα 33 % στην Αττική
Το 2023, ο αριθμός των θυμάτων-πεζών αυξήθηκε σε 102 νεκρούς (15,8 % των συνολικών θανάτων), από 112 το προηγούμενο έτος .
Πρόσφατη μελέτη του ΕΜΠ (2023) ανέφερε ότι στους δήμους της Αττικής, πάνω από 40% των διαβάσεων έχουν υποστεί σημαντική φθορά εντός 18 μηνών από την τελευταία ανανέωση, χωρίς να έχει γίνει καμία επαναδιαγράμμιση.
Ηθική ευθύνη: Όχι άλλες «αόρατες» ζωές στην άσφαλτο
Όταν το κράτος αυστηροποιεί την ποινή για τον πολίτη – είτε πεζό είτε οδηγό – οφείλει και η Τοπική Αυτοδιοίκηση να ανταποκριθεί ανάλογα, όχι μόνο με έργα βιτρίνας αλλά με ουσιαστική πρόνοια για τις ζωές των πολιτών.
Η καλή συντήρηση των διαβάσεων:
✅ ενισχύει την ασφάλεια
✅ ενδυναμώνει την εμπιστοσύνη πολιτών και οδηγών
✅ αναδεικνύει μια πόλη φιλική στον πεζό
Με τον νέο ΚΟΚ να εισάγει αυστηρούς κανόνες και πρόστιμα για τους χρήστες του δρόμου, ήρθε η ώρα οι Δήμοι να λάβουν σοβαρά τον δικό τους ρόλο.
Η ευθύνη δεν σταματά στο οδόστρωμα. Αρχίζει από αυτό.
Δείτε και σχετικό πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης
https://greece20.gov.gr/?projects=kataskeyi-exypnon-protypon-diavaseon-scholeion-me-stocho-tin-dimioyrgia-asfaloys-perivallontos-diavasis-mathiton-kai-ayxisi-epipedoy-odikis-asfaleias-ton-odon-poy-efaptontai-me-ta-scholeia
