Έντονη ανησυχία στην Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει προκαλέσει η εκτόξευση των μετοχών ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ στο χρηματιστήριο Αθηνών μετά τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για τα μέτρα αντιμετώπισης της λειψυδρίας. Η αγορά αντέδρασε άμεσα, αντανακλώντας τις προσδοκίες για ενίσχυση του ρόλου τους στο νέο μοντέλο διαχείρισης των υδάτινων πόρων της χώρας και αύξηση της κερδοφορίας τους. Όπως και στην υπόθεση της καύσης των απορριμμάτων και στην Ενέργεια, οι επενδυτές κάτι ξέρουν που δεν ξέρουμε.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται κυβερνητικές πηγές, το σχέδιο περιλαμβάνει τη συγχώνευση εκατοντάδων δημοτικών ΔΕΥΑ σε τρεις μεγάλες εταιρείες:
- ΕΥΔΑΠ, που θα επεκτείνει τη δραστηριότητά της στην Αττική και πέραν αυτής,
- ΕΥΑΘ, που θα καλύψει μεγάλο τμήμα της Βόρειας Ελλάδας,
- και μια τρίτη νέα οντότητα, που θα αναλάβει τη διαχείριση του υπόλοιπου υδρευτικού δικτύου της χώρας.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι με αυτό τον τρόπο θα επιτευχθεί καλύτερη διαχείριση των υδάτινων πόρων, ενώ το νέο σχήμα θα παραμείνει υπό κρατικό έλεγχο, αλλά με σημαντικές αλλαγές στη λειτουργία του.
Επενδύσεις και νέο ταμείο για έργα ύδρευσης
Παράλληλα, προαναγγέλλεται η δημιουργία ενός ειδικού ταμείου για τη χρηματοδότηση φραγμάτων, εγκαταστάσεων αφαλάτωσης και άλλων έργων που θα ενισχύσουν την επάρκεια και την ποιότητα του νερού. Σήμερα, στην Ελλάδα βρίσκονται σε εξέλιξη 1.327 υδάτινα έργα, τα οποία απαιτούν επενδύσεις που ξεπερνούν τα 5 δισ. ευρώ.
Αλλαγές σε προσλήψεις και διοίκηση
Κρίσιμος άξονας του σχεδίου είναι η αναδιοργάνωση των διαδικασιών πρόσληψης, με στόχο την απλοποίησή τους, αλλά και η ένταξη στελεχών από τον ιδιωτικό τομέα σε θέσεις μάνατζμεντ, ώστε να βελτιωθεί η αποδοτικότητα και να εισαχθούν σύγχρονες πρακτικές στη διοίκηση των εταιρειών. Αυτό προϋποθέτει ότι οι ΔΕΥΑ θα περάσουν σε κεντρικό έλεγχο και θα φύγουν από τον έλεγχο των Δήμων και των Συνδέσμων.
Αντιδράσεις από την Αυτοδιοίκηση
Το σχέδιο αυτό αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Αυτοδιοίκηση, καθώς, όπως έχει επισημάνει επανειλημμένα η ΚΕΔΕ (π.χ. θέση επί του νομοσχεδίου του ΥΠΕΝ), οι δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης αποτελούν κρίσιμα εργαλεία για την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών και την προστασία του νερού ως δημόσιου αγαθού. Ήδη έχουν εκφραστεί αντιπροτάσεις για να διασωθεί ο ρόλος των ΔΕΥΑ, ενώ τίθενται σοβαρά ζητήματα για την κοστολόγηση των υπηρεσιών.
Η κοστολόγηση των υπηρεσιών είναι το κομβικό σημείο της υπόθεσης. Αρκετοί δήμαρχοι στη ΚΕΔΕ έχουν δεχτεί ότι το νερό πρέπει να είναι δημόσιο αγαθό αλλά το κόστος διανομή πρέπει να κοστολογείται. Μόνο που σε αυτήν την κοστολόγηση κάποιοι επενδυτές αναμένουν και κερδοφορία. Με λίγα λόγια προωθείται ένα μοντέλο όπου το νερό ως αγαθό θα είναι δωρεάν, αλλά η διανομή του πανάκριβη.
Πολιτική διάσταση
Οι δηλώσεις του πρωθυπουργού ότι «το νερό είναι και θα παραμείνει δημόσιο αγαθό» (ERT) επιχειρούν να κατευνάσουν τις ανησυχίες περί ιδιωτικοποίησης, ωστόσο η μετατροπή των ΔΕΥΑ σε Ανώνυμες Εταιρείες και η εισαγωγή μάνατζερ από την αγορά αποτελούν στοιχεία που εντείνουν τον δημόσιο διάλογο.
Η νομοθέτηση των μέτρων δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο τροποποιήσεων. Το ερώτημα είναι αν θα βάλουν στην διαβούλευση την Τοπική Αυτοδιοίκηση ή θα νομοθετήσουν πάλι αιφνιδιαστικά.
Συμπληρωματικά να αναφέρουμε ότι σύμφωνα με την ενημέρωση που έκανε ο προεδρος της Επιτροπής Οικονομικών στην ΚΕΔΕ κ. Γιάννης Μουράτογλου όσοι δήμοι έχουν ΔΕΥΑ θα πρέπει να προετοιμαστούν κατά τα πρότυπα των δήμων και οι προϋπολογισμοί τους θα περνάνε από το οικονομικό παρατηρητήριο. θα έχουν βέβαια την αυτονομία που έχουν σήμερα σαν ανώνυμες εταιρείες όσες είναι ειδικού σκοπού, αλλά οι προϋπολογισμοί θα περνάνε από έγκριση από το οικονομικό παρατηρητήριο, δηλαδή θα υπόκειται σε έλεγχο και τα στατιστικά τους στοιχεία θα παρακολουθούνται και θα ελέγχονται από το παρατηρητήριο. Αυτό συμβαίνει όπως είπε ο κ. Μουράτογλου, διότι οι 120 ΔΕΥΑ περίπου που λειτουργούνε στα πλαίσια του συστήματος αυτού δημιουργούν αποκλίσεις με δημοσιονομική επιβάρυνσης στην κεντρική κυβέρνηση. Ως εκ τούτου θα υπάρξει έλεγχος των ΔΕΥΑ.
Διαβάστε σχετικά άρθρα
Τι είπαν στην ΚΕΔΕ για την κοστολόγηση του νερού ενόψει ΣτΕ
Αντιπρόταση της ΚΕΔΕ για να διασώσει το δημόσιο χαρακτήρα του νερού
Η θέση της ΚΕΔΕ για το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου του ΥΠΕΝ για τον εκσυγχρονισμό των ΔΕΥΑ
