Το Δίκτυο ΦοΔΣΑ παρεμβαίνει δυναμικά στη δημόσια συζήτηση για τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) που αφορά τη δημιουργία δικτύου μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης απορριμμάτων (ΜΕνΑ), εκφράζοντας σοβαρές ενστάσεις για τον τρόπο με τον οποίο προωθείται το ζήτημα.
Κριτική στο θεσμικό πλαίσιο και στην ΚΕΔΕ
Σύμφωνα με το Δίκτυο, η διαχείριση απορριμμάτων αποτελεί συνταγματικά κατοχυρωμένη αρμοδιότητα των Δήμων και των ΦοΔΣΑ, ωστόσο το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επιλέγει να παρακάμψει την Τοπική Αυτοδιοίκηση, δίνοντας πρωτοβουλία δράσης στην «Αγορά». Η Αυτοδιοίκηση μετατρέπεται σε απλό τροφοδότη πρώτης ύλης, ενώ οι πολίτες θα επωμιστούν το οικονομικό βάρος μέσω αυξημένων τελών.
Παράλληλα, κατηγορεί την ηγεσία της ΚΕΔΕ για αδράνεια, καθώς δεν διεκδικεί ουσιαστικό ρόλο για τους Δήμους και επιτρέπει τη θεσμική υποβάθμιση της Αυτοδιοίκησης.
Οικονομικές επιπτώσεις και κόστος για τους πολίτες
Η ΣΜΠΕ προβλέπει ότι οι Δήμοι θα παραδίδουν το παραγόμενο δευτερογενές καύσιμο (SRF) στις μονάδες καύσης, πληρώνοντας κόστος που εκτιμάται από 100 έως 138 ευρώ/τόνο. Το Δίκτυο ΦοΔΣΑ επισημαίνει ότι η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) έχει αναγνωρίσει το SRF ως προϊόν αξίας που μπορεί να αποφέρει έσοδα στους ΦοΔΣΑ, ωστόσο η κυβέρνηση το παραδίδει στους ιδιώτες, στερώντας το όφελος από την Αυτοδιοίκηση.
Περιβαλλοντικοί κίνδυνοι και αβέβαιες δεσμεύσεις
Το Δίκτυο τονίζει ότι η ΣΜΠΕ υποβαθμίζει τις επιπτώσεις της καύσης, όπως η παραγωγή τέφρας (20-30% του βάρους των αποβλήτων) και οι εκπομπές αερίων. Τα κρίσιμα ζητήματα παραπέμπονται στις επιμέρους Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, χωρίς ολοκληρωμένη αξιολόγηση.
Επιπλέον, εκφράζει ανησυχία για τις δεσμεύσεις 25ετούς τροφοδοσίας των ΜΕνΑ από τους ΦοΔΣΑ, ενώ η ίδια η εξέλιξη της παραγωγής απορριμμάτων δείχνει πτωτική πορεία λόγω της δημογραφικής μείωσης.
Ζήτημα χρονοδιαγραμμάτων και προσχηματικής διαβούλευσης
Η κυβέρνηση επιμένει στον στόχο μείωσης της ταφής σε <10% έως το 2030 – δέκα χρόνια νωρίτερα από ό,τι ορίζει η ευρωπαϊκή οδηγία (2035, με δυνατότητα παράτασης έως 2040). Το Δίκτυο ΦοΔΣΑ θεωρεί ότι η βιασύνη αυτή οδηγεί σε τεχνητή «ανάγκη» για καύση και λειτουργεί ως πρόσχημα για να αποφευχθεί ουσιαστικός διάλογος με τους Δήμους.
Χαρακτηριστικό είναι ότι η διαβούλευση ξεκίνησε στις αρχές Αυγούστου, περίοδο που μειώνεται η συμμετοχή, και ολοκληρώνεται στα μέσα Οκτωβρίου.
Η πρόταση του Δικτύου ΦοΔΣΑ
Το Δίκτυο αναγνωρίζει ότι η ενεργειακή αξιοποίηση μπορεί να αποτελέσει τελευταία επιλογή στην ιεραρχία διαχείρισης, αλλά θέτει συγκεκριμένες προϋποθέσεις:
- Να τηρηθεί το θεσμικό πλαίσιο που δίνει αρμοδιότητα στους ΦοΔΣΑ.
- Να εξεταστεί σοβαρά η πρότασή του για παράδοση των υπολειμμάτων απευθείας στις μονάδες καύσης, χωρίς ενδιάμεση παραγωγή SRF σε κάθε ΜΕΑ, ώστε να περιοριστεί το κόστος.
- Να δοθεί πλήρης πρόσβαση στα παραδοτέα της μελέτης με τεχνικά και οικονομικά στοιχεία, προκειμένου οι ΦοΔΣΑ να μπορούν να αξιολογήσουν με διαφάνεια τις επιλογές.
- Να μετατεθεί ο στόχος ταφής <10% στο 2035/2040, όπως προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Το Δίκτυο ΦοΔΣΑ χαρακτηρίζει τη διαδικασία «προσχηματική» και ζητά την απόσυρση της ΣΜΠΕ ή τουλάχιστον την παράταση της διαβούλευσης με πλήρη ενημέρωση των ΦοΔΣΑ. Θεωρεί ότι η καύση δεν μπορεί να προχωρήσει ως τεχνοκρατική επιλογή που εξυπηρετεί ιδιωτικά συμφέροντα, αλλά μόνο μέσα από έναν διαφανή, συμμετοχικό και περιβαλλοντικά υπεύθυνο σχεδιασμό που θα προστατεύει το δημόσιο συμφέρον και τους πολίτες.
Δείτε εδώ τις παρατηρήσεις του δικτύου ΦοΔΣΑ
