Στο επίκεντρο έντονων αντιδράσεων βρίσκεται η απένταξη του προγράμματος «ΑΠΟΛΛΩΝ» από το Ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με δήμους, περιφέρειες, ενεργειακές κοινότητες και πολιτικούς εκπροσώπους να κάνουν λόγο για πλήγμα στη δίκαιη ενεργειακή μετάβαση και στην ενεργειακή δημοκρατία.
Την υπόθεση έφερε ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ο Ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Σάκης Αρναούτογλου, ο οποίος με ερώτησή του καταγγέλλει ότι η ελληνική κυβέρνηση εξαιρεί τις ενεργειακές κοινότητες από το Ταμείο Ανάκαμψης, στερώντας από τις τοπικές κοινωνίες ένα σημαντικό εργαλείο ενεργειακής αυτονομίας και κοινωνικής συνοχής.
Το πρόγραμμα, προϋπολογισμού 100 εκατομμυρίων ευρώ, είχε σχεδιαστεί για να στηρίξει ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά μέσω έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας με αποθήκευση (ΑΠΕ + storage), που θα υλοποιούνταν από ενεργειακές κοινότητες και ΟΤΑ. Επρόκειτο για δράση με έντονη κοινωνική στόχευση, ειδικά σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές, που θα κάλυπτε έως και το 90% των ενεργειακών αναγκών των δικαιούχων του Κοινωνικού Τιμολογίου Α και το 50% των καταναλώσεων των Δήμων και ΔΕΥΑ.
Ωστόσο, σύμφωνα με την επίσημη αναθεώρηση του Σχεδίου τον Σεπτέμβριο του 2025, η κυβέρνηση αποφάσισε την πλήρη απένταξη του «ΑΠΟΛΛΩΝ» λόγω καθυστερήσεων, γεγονός που –όπως επισημαίνεται– δεν αποτελεί απλώς τεχνική, αλλά πολιτική επιλογή.
«Η Κυβέρνηση εγκαταλείπει για άλλη μια φορά την κοινωνική στόχευση του Ταμείου Ανάκαμψης. Ενώ άλλες χώρες ενισχύουν ενεργά τις ενεργειακές κοινότητες, η Ελλάδα τις αποκλείει. Αντί για συμμετοχή των πολιτών και των Δήμων στη μετάβαση, επιλέγει κεντρικά ελεγχόμενα μοντέλα που εξυπηρετούν λίγους», δηλώνει ο Σάκης Αρναούτογλου.
Ο ευρωβουλευτής ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή:
- Να αξιολογήσει τον κοινωνικό και περιφερειακό αντίκτυπο της απένταξης του προγράμματος.
- Να ασκήσει πίεση για την επανένταξη δράσεων υπέρ των ενεργειακών κοινοτήτων στο Ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης.
- Να προτείνει εναλλακτικά χρηματοδοτικά εργαλεία, εντός ή εκτός RRF, για τη στήριξη ΟΤΑ και ενεργειακών κοινοτήτων.
Αντιδράσεις από Περιφέρειες και Δήμους
Η απόφαση έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στις τοπικές κοινωνίες. Ο Περιφερειάρχης Ηπείρου, Αλέξανδρος Καχριμάνης, χαρακτήρισε την εξέλιξη «ιδιαιτέρως αρνητική» για τους ΟΤΑ και τα ευάλωτα νοικοκυριά, επισημαίνοντας ότι η Περιφέρεια είχε ήδη ολοκληρώσει τη σύσταση Ενεργειακής Κοινότητας Πολιτών, στην οποία συμμετείχαν Δήμοι, ΤΟΕΒ και ΔΕΥΑ.
Ανάλογες δηλώσεις έγιναν και από Δήμους Βορείων Τζουμέρκων και Γεωργίου Καραϊσκάκη, που βλέπουν να ακυρώνεται μια ουσιαστική ευκαιρία βιώσιμης ανάπτυξης και ενεργειακής αυτοδυναμίας.
Να σημειώσουμε ότι ακόμη και Ενεργειακές Κοινότητες Δήμων, έτοιμες και ώριμες, με σοβαρές επενδύσεις, περιμένουν εδώ και τρία χρόνια να τους δωθεί ενεργειακός χώρος για να ξεκινήσουν να λειτουργούν.
Τα μέλη του Δικτύου Ενεργειακών Κοινοτήτων Περιφερειών του Προγράμματος «ΑΠΟΛΛΩΝ» έχουν ήδη ζητήσει συνάντηση με τον υφυπουργό Ενέργειας Νίκο Τσάφο και τη Γενική Γραμματέα Ενέργειας Δέσποινα Παληαρούτα, η οποία θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 15 Οκτωβρίου στην Αθήνα.
Ο αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλίας και πρόεδρος της Ενεργειακής Κοινότητας Περιφέρειας Θεσσαλίας, Ιωάννης Αναστασίου, ανέφερε ότι οι ενεργειακές κοινότητες «προσέρχονται με στόχο να διασφαλίσουν πως η αρνητική εξέλιξη δε θα επηρεάσει τον σχεδιασμό των έργων που έχουν ήδη δρομολογηθεί».
Το πρόγραμμα «ΑΠΟΛΛΩΝ» με μια ματιά
Το πρόγραμμα είχε ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης τον Νοέμβριο του 2023, με στόχο τη δημιουργία σταθμών ΑΠΕ συνολικής ισχύος 400–500 MW, μέσω τριών φάσεων υλοποίησης σε χρονικό ορίζοντα 36 μηνών.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, θα ωφελούνταν:
- 127.500 νοικοκυριά του Κοινωνικού Τιμολογίου Α,
- 13 Περιφέρειες και 332 Δήμοι,
- 9.455 ΔΕΥΑ και 3.570 ΤΟΕΒ/ΓΟΕΒ,
καλύπτοντας σημαντικό ποσοστό της κατανάλωσής τους σε δημοτικά κτίρια, οδοφωτισμό και αντλιοστάσια.
Η Περιφέρεια Θεσσαλίας είχε πρωτοστατήσει στη σύσταση της πρώτης Ενεργειακής Κοινότητας Πολιτών Περιφέρειας Θεσσαλίας (ΕΚΠΠΕΘ), με 26 ΟΤΑ, ΔΕΥΑ και Οργανισμούς Εγγείων Βελτιώσεων να συμμετέχουν ήδη στο εγχείρημα.
Υποβάθμιση της Ελλάδας από την REScoop
Η REScoop.eu, η ευρωπαϊκή ομοσπονδία ενεργειακών κοινοτήτων, υποβάθμισε την αξιολόγηση της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό Financing Tracker μετά την απένταξη του «ΑΠΟΛΛΩΝ».
Όπως αναφέρει σε ανάρτησή της στο LinkedIn:
«Ένα πρόγραμμα ύψους 100 εκατομμυρίων ευρώ, αφιερωμένο στις ενεργειακές κοινότητες στην Ελλάδα, δεν θα επωφεληθεί πλέον από ευρωπαϊκά κονδύλια λόγω καθυστερήσεων στην υλοποίησή του από τις ελληνικές αρχές. Επί του παρόντος, δεν υπάρχουν διαθέσιμα ευρωπαϊκά κονδύλια ειδικά για ενεργειακές κοινότητες στην Ελλάδα».
Το εργαλείο αυτό, αποτέλεσμα συνεργασίας των οργανισμών REScoop.eu, CEE Bankwatch Network και ClimateAction Network, αξιολογεί πώς τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. χρησιμοποιούν τα δημόσια κονδύλια για τη στήριξη της Ενεργειακής Δημοκρατίας.
Πολιτικές αντιδράσεις
Το θέμα έχει φτάσει και στη Βουλή, με έξι βουλευτές της Νέας Αριστεράς και τον βουλευτή Ηρακλείου του ΠΑΣΟΚ, Φραγκίσκο Παρασύρη, να καταθέτουν ερώτηση προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την απώλεια των 100 εκατ. ευρώ.
Ο κ. Παρασύρης τονίζει πως, αν επιβεβαιωθεί η οριστική απένταξη, «αποδεικνύεται ότι η ενεργειακή πολιτική της χώρας εξακολουθεί να υπηρετεί ολιγοπωλιακά συμφέροντα, απαξιώνοντας τις ενεργειακές κοινότητες και επιβαρύνοντας τα νοικοκυριά».
Η απένταξη του «ΑΠΟΛΛΩΝ» από το Σχέδιο Ανάκαμψης δεν συνιστά απλώς μια χαμένη χρηματοδοτική ευκαιρία, αλλά μια πολιτική επιλογή με κοινωνικές συνέπειες και ένα ακόμη πλήγμα στην Αυτοδιοίκηση.
Ενώ η Ευρώπη επενδύει στις ενεργειακές κοινότητες ως βασικό εργαλείο συμμετοχικής μετάβασης, η Ελλάδα φαίνεται να κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τον ίδιο τον στόχο της δίκαιης ενεργειακής μετάβασης και της ενεργειακής δημοκρατίας.
