Του Μιχάλη Πετράκου: Γενικού Γραμματέα Δήμου Πρεσπών
Στην εποχή του ηλεκτρονικού εμπορίου, η δυνατότητα να αγοράζεις κάτι διαδικτυακά είναι πλέον αυτονόητη. Με λίγα κλικ, συγκρίνεις τιμές, πληρώνεις και περιμένεις το δέμα στην πόρτα σου. Για τους κατοίκους της υπαίθρου, που δεν έχουν πρόσβαση σε μεγάλη ποικιλία φυσικών καταστημάτων, το ηλεκτρονικό εμπόριο δεν είναι απλώς ευκολία· είναι ανάγκη και διέξοδος. Από ένα μικρό εργαλείο μέχρι ένα εξάρτημα μηχανής ή ένα βιβλίο, από τις μεγαλύτερες πόλεις μέχρι και το πιο απομακρυσμένο χωριό της χώρας, ο κάτοικος μπορεί πλέον να παραγγείλει ό,τι χρειάζεται για το σπίτι ή την εργασία του.
Εκεί όμως σταματούν οι ομοιότητες. Ενώ οι κάτοικοι των πόλεων απολαμβάνουν αξιόπιστες και γρήγορες υπηρεσίες παράδοσης, οι συμπολίτες μας στις ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, όπως ο Δήμος Πρεσπών, όπου ζω και υπηρετώ, βρίσκονται συχνά αντιμέτωποι με ανισότητες που περιορίζουν την πρόσβασή τους στις ίδιες υπηρεσίες. Παρά την αντίληψη ή μάλλον την προκατάληψη ότι οι απομακρυσμένες περιοχές κατοικούνται από υπερήλικες που δεν χρησιμοποιούν αυτές τις δυνατότητες, τα δεδομένα αποδεικνύουν το αντίθετο. Όταν, λοιπόν, οι παραδόσεις καθυστερούν ή απλώς δεν φτάνουν ποτέ, δεν μιλάμε απλώς για ταλαιπωρία αλλά πρακτικά για αποκλεισμό από μια σύγχρονη οικονομική δραστηριότητα. Κάτι που συμβάλει αναπόφευκτα στην ερήμωσή τους, γεγονός που έρχεται σε αντίθεση όχι μόνο με τις διακηρυγμένες πολιτικές αλλά και με το Σύνταγμα της χώρας, το οποίο απαιτεί από τη διοίκηση και τον κοινό νομοθέτη ειδική μέριμνα για την ανάπτυξη των ορεινών και νησιωτικών περιοχών της Ελλάδας (άρθρο 101 §4).
Το φαινόμενο είναι καθημερινό. Στα 19 χωριά του Δήμου Πρεσπών, μόνο μία εταιρεία, ο φορέας καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας, πραγματοποιεί παραδόσεις λίγες φορές την εβδομάδα. Μια άλλη εταιρεία έρχεται κάθε δύο εβδομάδες, ενώ οι υπόλοιπες… καθόλου. Το αποτέλεσμα; Οι κάτοικοι λαμβάνουν μηνύματα που τους ενημερώνουν ότι έγινε «αποτυχημένη παράδοση» και καλούνται να ταξιδέψουν σε ένα αστικό κέντρο, δεκάδες χιλιόμετρα μακρύτερα, για να παραλάβουν το δέμα τους.
Το πρόβλημα βεβαίως ξεκινά από το κόστος: οι αποστάσεις είναι μεγάλες και οι παραδόσεις λίγες, άρα κάθε παράδοση δέματος είναι ακριβή για τις εταιρείες. Καμιά φορά επιβάλλονται «επιπλέον χρεώσεις» για απομακρυσμένες περιοχές, χωρίς όμως να εξασφαλίζουν και καλύτερη εξυπηρέτηση.
Η λύση δεν είναι δύσκολη, αρκεί να υπάρχει βούληση και σωστός σχεδιασμός. Πρώτα απ’ όλα, χρειάζεται πολιτική επιλογή για ενιαία χρέωση παντού, όπως άλλωστε επιβάλλει το Σύνταγμα για την ανάπτυξη των ορεινών και νησιωτικών περιοχών (άρθρο 101§4). Από εκεί και πέρα, η διοίκηση μπορεί να οργανώσει συνεργασίες μεταξύ εταιρειών, ώστε η τελική παράδοση σε απομακρυσμένες περιοχές να γίνεται από έναν πάροχο για λογαριασμό όλων, μέσω διαγωνισμών κατά το πρότυπο του καθολικού παρόχου ή συμβάσεων μεταξύ των εταιρειών. Δεν έχει νόημα να ανεβαίνουν πέντε φορτηγά την ίδια μέρα για δέκα δέματα.
Επιπλέον, υπάρχουν σύγχρονες τεχνολογικές λύσεις που μπορούν να κάνουν τη διαφορά:
- Εγκατάσταση έξυπνων θυρίδων παραλαβής (lockers) σε κεντρικά σημεία των ορεινών περιοχών δημοτικά κτίρια, πρατήρια καυσίμων ή σούπερ μάρκετ, ώστε οι εταιρείες να παραδίδουν σε ένα σημείο αποφεύγοντας τις χρονοβόρες ατομικές παραδόσεις και εξαλείφοντας τις αποτυχημένες και οι κάτοικοι να παραλαμβάνουν όποτε τους εξυπηρετεί.
- Ψηφιακά εργαλεία για συντονισμό τοπικών «μικρο-couriers», δηλαδή ανθρώπων που ήδη μετακινούνται καθημερινά και μπορούν να συνδυάζουν διαδρομές και να διευκολύνουν παραδόσεις (κάτι που ατύπως και παρατύπως γίνεται και σήμερα).
- Και γιατί όχι, πειραματισμός με drones. Τα drones μπορούν να παρακάμψουν το δύσβατο έδαφος, επιτρέποντας γρηγορότερες και πιο αποδοτικές παραδόσεις, ακόμα και σε τοποθεσίες που είναι δύσκολο να προσεγγιστούν με παραδοσιακά οχήματα. Επιπλέον, μειώνουν το κόστος και τον χρόνο παράδοσης, εξασφαλίζοντας την έγκαιρη και αξιόπιστη παράδοση αγαθών σε περιοχές με περιορισμένη υποδομή. Είναι εξαιρετική λύση που βέβαια χρειάζεται μερικά ακόμα χρόνια έρευνας και πειραματισμού για να ωριμάσει η τεχνολογία.
Οι καταναλωτές στις απομακρυσμένες περιοχές δικαιούνται τις ίδιες ευκαιρίες και υπηρεσίες με εκείνους στις αστικές περιοχές. Με τις κατάλληλες πολιτικές και διοικητικές ρυθμίσεις, αυτό μπορεί να γίνει πραγματικότητα, ενώ οι νέες τεχνολογίες μπορούν να προσφέρουν οικονομικά αποδοτικές λύσεις, βελτιώνοντας την εμπειρία των καταναλωτών.
Η ισότιμη πρόσβαση σε υπηρεσίες ταχυμεταφορών δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι βασική προϋπόθεση για να μείνει ζωντανή η ελληνική ύπαιθρος. Αν θέλουμε να μιλάμε σοβαρά για ανάπτυξη και κοινωνική συνοχή, τότε πρέπει να διασφαλίσουμε πως κάθε δέμα φτάνει στον προορισμό του, ακόμη κι αν αυτός βρίσκεται στο τελευταίο χωριό της χώρας.
