Το Politicians Exchange Forum (PEF), που ιδρύθηκε στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας CIVITAS, αποτελεί ένα ισχυρό και ανοιχτό δίκτυο ανταλλαγής γνώσης και εμπειριών για τους αιρετούς των ευρωπαϊκών πόλεων στον τομέα της βιώσιμης αστικής κινητικότητας. Με τη συνδιοργάνωση των οργανισμών ICLEI και Eurocities, το φόρουμ δίνει στους τοπικούς ηγέτες τη δυνατότητα να έρθουν σε άμεση επαφή με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και φορείς από ολόκληρο το οικοσύστημα της κινητικότητας, ενισχύοντας τον διάλογο και τη συνεργασία για τις μεγαλύτερες προκλήσεις των ευρωπαϊκών πόλεων.
Η φετινή συνάντηση πραγματοποιήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2025 στο Βίλνιους, παράλληλα με τις Ημέρες Αστικής Κινητικότητας 2025 (Urban Mobility Days), συγκεντρώνοντας δημάρχους, αντιδημάρχους, στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και εκπροσώπους καινοτόμων εταιρειών. Θέμα της: πώς η βιώσιμη αστική κινητικότητα μπορεί να αποτελέσει μοχλό ανταγωνιστικότητας για την Ευρώπη.
Η βιωσιμότητα ως προϋπόθεση για την ανταγωνιστικότητα
Στην εναρκτήρια ομιλία του, ο Αντιδήμαρχος Βίλνιους, Andrius Grigonis, καλωσόρισε τους συμμετέχοντες, υπογραμμίζοντας τη δέσμευση της πόλης του στην καινοτομία και τις ανθρωποκεντρικές λύσεις μετακίνησης.
Ακολούθησε η Isabelle Vandoorne από τη Γενική Διεύθυνση Κινητικότητας και Μεταφορών (DG MOVE) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία παρουσίασε τις νέες στρατηγικές πρωτοβουλίες της ΕΕ:
• το Competitiveness Compass,
• τη Clean Industrial Deal,
• το Automotive Action Plan,
• τη Start-up and Scale-up Strategy και
• την Union of Skills.
Οι στρατηγικές αυτές στοχεύουν στην ενίσχυση της καινοτομίας και της βιομηχανικής ηγεσίας της Ευρώπης στην καθαρή κινητικότητα.
Η Vandoorne τόνισε ότι «η βιωσιμότητα και η ανταγωνιστικότητα πρέπει να πορεύονται μαζί» και πως οι πόλεις αποτελούν «βασικούς καταλύτες της πράσινης βιομηχανικής μετάβασης της Ευρώπης».
Η Επιτροπή επικεντρώνεται πλέον στη με απλούστερους κανονισμούς, στην επέκταση των χρηματοδοτικών εργαλείων και στην ενίσχυση των δεξιοτήτων, δημιουργώντας το περιβάλλον που απαιτείται για την άνθιση της καινοτομίας στις πόλεις.
Οι πόλεις ζητούν ρόλο συνδιαμόρφωσης και άμεση πρόσβαση στη χρηματοδότηση
Η συνεδρία του PEF χωρίστηκε σε δύο μέρη — μια κλειστή συνεδρία για τους αιρετούς, και μία ανοικτή με τη συμμετοχή επιχειρηματιών και φορέων της αγοράς.
Στην πρώτη, υπό τον συντονισμό του Matthew Bach (ICLEI Europe), οι πολιτικοί εκπρόσωποι των πόλεων συζήτησαν πώς μπορούν να κινητοποιηθούν οι ευρωπαϊκές πόλεις για μια βιώσιμη και ανταγωνιστική κινητικότητα. Τα βασικά θέματα ήταν:
• Πολιτικές & Ρυθμίσεις: Οι δήμοι ζήτησαν σταθερό και μακροπρόθεσμο θεσμικό πλαίσιο, που να επιτρέπει την καινοτομία χωρίς υποχώρηση στα περιβαλλοντικά ή τα πρότυπα ασφάλειας. Τόνισαν την ανάγκη θεσμικής συμμετοχής των πόλεων στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών πολιτικών κινητικότητας.
• Δημόσιες Προμήθειες: Οι συμμετέχοντες επεσήμαναν ότι οι πολύπλοκες διαδικασίες προμηθειών αποκλείουν τις νεοφυείς επιχειρήσεις και περιορίζουν τον ανταγωνισμό. Πρότειναν απλοποιημένες, ευέλικτες και αποτελεσματικές διαδικασίες, με έμφαση στην ποιότητα και τη βιωσιμότητα έναντι της χαμηλότερης τιμής.
• Χρηματοδότηση & Επενδύσεις: Οι πόλεις ανέφεραν ως βασικό εμπόδιο την καθυστερημένη πρόσβαση σε ευρωπαϊκούς πόρους και ζήτησαν άμεση χρηματοδότηση και προγράμματα ειδικά για τις πόλεις. Υποστήριξαν επίσης τα μεικτά μοντέλα χρηματοδότησης και τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) για να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ πιλοτικών έργων και μεγάλης κλίμακας υλοποίησης.
Όπως σημείωσε ο Bach, «οι πόλεις δεν είναι απλώς εκτελεστές — είναι καινοτόμοι, επενδυτές και εταίροι στη μεταμόρφωση της ευρωπαϊκής κινητικότητας».
Οι start-up στο προσκήνιο: από την πιλοτική εφαρμογή στη μαζική υιοθέτηση
Στη δεύτερη, ανοικτή συνεδρία, υπό τον Marc Rozendal (EIT Urban Mobility), επιχειρηματίες παρουσίασαν τα εμπόδια που συναντούν στην ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων.
Ο Maxim Romain (Dott) επεσήμανε ότι οι ασυντόνιστοι κανονισμοί στα κράτη-μέλη δυσχεραίνουν τη λειτουργία των εταιρειών μικροκινητικότητας. «Συχνά χρειάζεται να σχεδιάζουμε διαφορετικά οχήματα για διαφορετικές αγορές», είπε, ζητώντας ενιαία τεχνικά πρότυπα και ευκολότερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση.
Ο Olivier Binet (Karos Mobility) αναφέρθηκε στις διαφορετικές νομοθεσίες για την κοινοχρησία οχημάτων, φέρνοντας ως παράδειγμα τη Γαλλία, όπου ο νόμος του 2019 αναγνώρισε την κοινοχρησία ως μορφή δημόσιας συγκοινωνίας, «αλλάζοντας πλήρως το τοπίο».
Ο Vytautas Višinskis (Walk15) εστίασε στο χρηματοδοτικό κενό που προκύπτει μετά τη λήξη των επιχορηγήσεων. «Το πιλοτικό πρόγραμμα μπορεί να πετύχει, αλλά μετά δεν υπάρχει μηχανισμός για συνέχιση», είπε, προτείνοντας τη σύνδεση των πιλοτικών έργων με διαδικασίες προμήθειας και τη συντονισμένη αξιοποίηση των προϋπολογισμών καινοτομίας και αγορών.
Όπως σημείωσε ο Rozendal, «το γεγονός ότι δήμαρχοι και επιχειρηματίες εντοπίζουν τα ίδια εμπόδια και προτείνουν τις ίδιες λύσεις δείχνει ότι η Ευρώπη είναι έτοιμη να δράσει συλλογικά».
Κοινή ευρωπαϊκή κατεύθυνση για το μέλλον της κινητικότητας
Οι συζητήσεις του PEF αποκάλυψαν μια ευρωπαϊκή σύγκλιση σε βασικές προτεραιότητες:
• Απλούστερο και συνεκτικό ρυθμιστικό πλαίσιο,
• Ευέλικτες και ποιοτικές διαδικασίες προμηθειών,
• Άμεση και προβλέψιμη χρηματοδότηση για τις πόλεις και τις επιχειρήσεις.
Η μετάβαση από πιλοτικά έργα σε ευρεία εφαρμογή αποτελεί κοινό στόχο, με τη διαπίστωση ότι η συνεργασία πόλεων, επιχειρήσεων και πολιτών είναι η μεγάλη δύναμη της Ευρώπης.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τη συμμετοχή των συνέδρων στην τελετή έναρξης των Urban Mobility Days 2025, μεταφέροντας το κοινό μήνυμα:
Η βιώσιμη κινητικότητα δεν είναι μόνο τεχνολογική πρόκληση – είναι ευρωπαϊκή συνεργασία, εμπιστοσύνη και συλλογική δράση.
