Με μια δυναμική και πολιτικά φορτισμένη εισήγηση, ο Πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) κ. Λάζαρος Κυρίζογλου άνοιξε τις εργασίες του Ετήσιου Τακτικού Συνεδρίου της Ένωσης στην Αλεξανδρούπολη, αναδεικνύοντας με σαφήνεια τις παθογένειες του σημερινού μοντέλου διακυβέρνησης και τη διαχρονική αδυναμία του κράτους να στηρίξει ουσιαστικά την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Στα κύρια σημεία της ομιλίας του εντοπίζονται:
Η αναφορά στον εκλογικό νόμο όπου είπε ότι «θα τον εξετάσουμε όταν μα δοθεί και θα τοποθετηθούμε ανάλογα.
Για τον κώδικα που ετοιμάζει το Υπουργείο Εσωτερικών είπε ότι δεν αποτελεί διοικητική μεταρρύθμιση και συνεχίζουμε να έχουμε ένα παλιό αναποτελεσματικό μοντέλο
Για την διοικητική και οικονομική μεταρρύθμιση είπε ότι θα πρέπει να ανοίξει μια συνεργαίας διαλόγου από το επόμενο έτος με έμφαση στην οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ
Για τους ΚΑΠ είπε ότι δεν διεκδικούμε όσα προβλέπονται στον 3852 αλλά τουλάχιστον κάτι παραπάνω από το πλαφόν.
«Ο πολίτης δεν γνωρίζει ποιος φταίει – κι όμως πάντα πληρώνει»
Ο κ. Κυρίζογλου ξεκίνησε την τοποθέτησή του λέγοντας ότι «Ο πολίτης δεν γνωρίζει ποιος φταίει – από την ανακύκλωση, μέχρι τα αντιπλημμυρικά και τους δρόμους».
Όπως εξήγησε, η ασάφεια των αρμοδιοτήτων και η πολυνομία δημιουργούν ένα θολό τοπίο ευθυνών, στο οποίο «όταν συμβεί το κακό, ο ένας ρίχνει τις ευθύνες στον άλλον και στο τέλος πληρώνει ο πολίτης».
«Ζούμε στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης με μοντέλο του προηγούμενου αιώνα»
Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ κατηγόρησε το κράτος ότι εξακολουθεί να στηρίζεται σε ένα παρωχημένο, συγκεντρωτικό μοντέλο διοίκησης, με βασικά χαρακτηριστικά τη γραφειοκρατία, την αναποτελεσματικότητα και την έλλειψη λογοδοσίας.
«Ένα σύστημα που παράγει ελλείμματα, χρέη και διαφθορά», σημείωσε, προσθέτοντας πως «δεν στηρίζει τους επενδυτές, δεν αγαπά την αξιολόγηση και δεν σέβεται το ίδιο το Σύνταγμα».
«Καμία κυβέρνηση από το 1975 δεν αγάπησε την Αυτοδιοίκηση»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο άρθρο 102 του Συντάγματος, που προβλέπει την αποκέντρωση και τη μεταφορά αρμοδιοτήτων με αντίστοιχους πόρους.
«Καμία κυβέρνηση από το 1975 δεν σεβάστηκε το Σύνταγμα. Καμία δεν υποστήριξε την οικονομική αυτοτέλεια και τη διοικητική ανεξαρτησία της Αυτοδιοίκησης», τόνισε με έμφαση.
Παράλληλα, σημείωσε πως η Τοπική Αυτοδιοίκηση απουσιάζει παντελώς από τα προεκλογικά προγράμματα των κομμάτων, επισημαίνοντας ότι η αλλαγή δεν θα έρθει από πάνω, αλλά πρέπει να διεκδικηθεί από κάτω, ενωμένοι με τους πολίτες. Ηταν και το μοναδικό σημείο όπου αναφέρθηκε στην διακύβευση του Συνεδρίου που είναι ο τρόπος των διεκδικήσεων.
«Να απελευθερώσουμε την Αυτοδιοίκηση από την οικονομική και διοικητική δουλεία»
Ο κ. Κυρίζογλου κάλεσε τους αιρετούς να πρωτοστατήσουν σε ένα νέο ξεκίνημα, σε νέες βάσεις, όπου οι τοπικές κοινωνίες θα έχουν λόγο και δύναμη.
«Δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρό κράτος χωρίς ισχυρούς θεσμούς και δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρή Ελλάδα χωρίς ισχυρούς Δήμους», υπογράμμισε.
Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης – «Ένα γενναίο βήμα μπροστά»
Αναφερόμενος στην προγραμματισμένη παρουσίαση του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης στις 17 Δεκεμβρίου στην Αθήνα, επαίνεσε τη συνεργασία με τον Υφυπουργό Εσωτερικών κ. Λιβάνιο, χαρακτηρίζοντας το έργο «ένα γενναίο βήμα μπροστά».
Ο Κώδικας, όπως είπε, δεν αποτελεί τη μεγάλη μεταρρύθμιση που ζητά η Αυτοδιοίκηση, αλλά για πρώτη φορά ενοποιεί τους κανόνες λειτουργίας πρώτου και δεύτερου βαθμού σε ένα κοινό πλαίσιο.
«Το επόμενο αναγκαίο βήμα είναι η διοικητική μεταρρύθμιση», ανέφερε.
Το οικονομικό αδιέξοδο των Δήμων
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στα οικονομικά προβλήματα των Δήμων, τα οποία χαρακτήρισε ως «το μεγαλύτερο ζήτημα που απειλεί τη λειτουργία της Αυτοδιοίκησης».
Επισήμανε ότι πολλοί Δήμοι βρίσκονται σε οριακή οικονομική κατάσταση, με καθυστερημένες μεταβιβάσεις πόρων, αυξημένες αρμοδιότητες χωρίς προσωπικό και συνεχή εξάρτηση από έκτακτες επιχορηγήσεις.
«Ζητάμε τρεις επιπλέον ΚΑΠ. Δεν γίνεται να συνεχίσουμε να ζητάμε, ενώ η χώρα επιτυγχάνει υπερπλεονάσματα», ανέφερε, ζητώντας κατάργηση του πλαφόν και νέα συμφωνία μεταξύ κράτους και Αυτοδιοίκησης για σταδιακή αύξηση των πόρων έως το 2028.
Αν εφαρμοζόταν, πρόσθεσε, ο νόμος 3852/2010 (Καλλικράτης), η κυβέρνηση θα όφειλε να αποδίδει πάνω από 8 δισεκατομμύρια ευρώ στην Αυτοδιοίκηση, ενώ σήμερα περιορίζεται στα 2,8 δισ.
Σημαντικές θεματικές παρεμβάσεις
Ο κ. Κυρίζογλου παρουσίασε επίσης συγκεκριμένες προτάσεις και πρωτοβουλίες της ΚΕΔΕ:
- Διαχείριση απορριμμάτων: «Προτεραιότητα είναι η ανακύκλωση και η επαναχρησιμοποίηση· το υπόλειμμα στο τέλος, όπως και στην Ευρώπη, πρέπει να οδηγείται στην καύση».
- Πολεοδομική πολιτική και ΥΔΟΜ: «Δεν παραχωρούμε καμία αρμοδιότητα».
- Διαχείριση υδάτινων πόρων: Θύμισε ότι η ΚΕΔΕ κατέθεσε ολοκληρωμένο σχέδιο για ορθολογική διαχείριση.
- Καταστατική θέση αιρετών: Οι αιρετοί να τίθενται σε αργία μόνο μετά από τελεσίδικες αποφάσεις.
- Μεταναστευτικές ροές: Ζήτησε ενεργό συμμετοχή των Δήμων στη διαχείριση και υποδοχή.
- Δημογραφικό: Κάλεσε σε «αντιστροφή της απαράδεκτης δημογραφικής πορείας της χώρας».
- Μητροπολιτική Αυτοδιοίκηση: Πρότεινε τη θεσμοθέτηση μητροπολιτικών μορφών διακυβέρνησης σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
«Οι Δήμοι είναι πιο δυνατοί από ποτέ»
Στον απολογισμό του, ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ επισήμανε ότι τα τελευταία χρόνια έχουν επιτευχθεί σημαντικές κατακτήσεις:
- Εξασφάλιση κυβερνησιμότητας των Δήμων.
- Νέο σύστημα κατανομής ΚΑΠ, με αυξημένους πόρους κατά 35% σε σχέση με το 2017–2019.
- Ψηφιακός μετασχηματισμός σε δεκάδες δημοτικές υπηρεσίες.
- Οι μεγαλύτερες χρηματοδοτήσεις έργων που έχουν δοθεί ποτέ στην Αυτοδιοίκηση.
- Έκτακτες ενισχύσεις για την αντιμετώπιση κρίσεων και φυσικών καταστροφών.
Κλείνοντας, ο κ. Κυρίζογλου υπογράμμισε πως η Αυτοδιοίκηση θα συνεχίσει τον αγώνα για θεσμική και οικονομική ενδυνάμωση:
«Για την επόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος δηλώνουμε παρόντες. Η Ελλάδα χρειάζεται Δήμους δυνατούς, αυτόνομους και αποτελεσματικούς» κατέληξε.
