Ο πρόεδρος του ΠΑΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, τοποθετήθηκε στο Συνέδριο της ΚΕΔΕ με αιχμηρή κριτική στο επιτελικό μοντέλο διακυβέρνησης και με ένα συνεκτικό πλαίσιο προτάσεων για μια νέα σχέση κράτους–Αυτοδιοίκησης: θεσμική ισονομία, πραγματική οικονομική αυτονομία και συμμετοχική, ανθεκτική ανάπτυξη στις πόλεις και τις περιφέρειες.
Ο κ. Ανδρουλάκης υπενθύμισε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση «έχει ριζώσει βαθιά στη χώρα μας» χάρη στις διαχρονικές θεσμικές πρωτοβουλίες του ΠΑΣΟΚ. Το σύνθημα του Συνεδρίου, όπως είπε, «αποτυπώνει γλαφυρά έναν κόσμο που αναζητά λύσεις στα σημερινά αδιέξοδα που επιβάλλει το επιτελικό κράτος».
«Επιτέλους σεβασμό στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Επιτέλους θεσμική ισονομία. Επιτέλους οικονομική αυτονομία.»
Σε μια «κρίσιμη παγκόσμια εποχή», ο πρόεδρος του ΠΑΑΣΟΚ πρότεινε την οικοδόμηση κράτους με περισσότερη δικαιοσύνη, σταθερές βάσεις και συμμετοχικότητα. Η Αυτοδιοίκηση, τόνισε, είναι προμαχώνας απέναντι στην κλιματική κρίση και τις κοινωνικές ανισότητες και ταυτόχρονα πυλώνας ανάπτυξης.
Ο κ. Ανδρουλάκης θύμισε το Εθνικό Σχέδιο Περιφερειακής Ανασυγκρότησης που παρουσόασε στην ΔΕΘ και που διασυνδέεται οργανικά με τη μεταρρύθμιση του κράτους. Το σχέδιο φέρει το όνομα του ιστορικού στελέχους Αναστάσιου Πεπονή, υποδηλώνοντας το βάθος και τον θεσμικό του χαρακτήρα καθώς την μεταρρύθμιση του κράτους την χαρακτήρισε «μητέρα των μαχών»
Κεντρικοί στόχοι
- Πλήρης αποσαφήνιση των τριών επιπέδων διοίκησης (Κράτος – Περιφέρεια – Δήμος) με καθαρές αρμοδιότητες.
- Οικονομική αυτονομία ΟΤΑ, με πιλοτική απόδοση του ΕΝΦΙΑ, ενεργοποίηση τοπικού φορολογικού πόρουκαι με τοπικούς φορολογικούς χάρτες.
- Αρχή «καμία αρμοδιότητα χωρίς πόρους και ανθρώπινο δυναμικό».
Παράλληλα κατήγγειλε «θεσμικές προσβολές» που έχουν δεχτεί οι δήμοι (τέλος ταφής, ΥΔΟΜ, τροχαία πρόστιμα) και τις επιχορηγήσεις που τους καθιστούν ομήρους και που υπονομεύουν τη σχεδιασμένη αυτοτέλεια.
Ο πρόεδρος του ΠΑΑΣΟΚ έθεσε ολοκληρωμένη ατζέντα για την αντιμετώπιση του δημογραφικού και των περιφερειακών ανισοτήτων:
- Αναζωογόνηση χωριών, μικρών πόλεων, ακριτικών νησιών και ορεινών οικισμών.
- Αναβάθμιση ποιότητας ζωής στα μεγάλα αστικά κέντρα.
- Προγράμματα κοινωνικής κατοικίας για τη στέγαση, με συνεκτικό σχεδιασμό μαζί με τους δήμους.
Πράσινη μετάβαση με τους δήμους παραγωγούς – όχι πελάτες
Η ενεργειακή πολιτική, κατά τον κ. Ανδρουλάκη, οφείλει να στηρίζεται στη δημοκρατία της ενέργειας:
- Συμμετοχικές Ενεργειακές Κοινότητες με πόρους από ένα Ταμείο Περιφερειακής Ανθεκτικότηταςισοδύναμο με 1% του ΠΔΕ.
- Οι δήμοι παραγωγοί και συν-διαμορφωτές, όχι πελάτες της αγοράς.
- Τοπικά σχέδια υδατικής ανθεκτικότητας με τεχνική υποστήριξη από νέο Ινστιτούτο Υδατικών Πόρων, χρηματοδοτούμενο από το Τέλος Ανθεκτικότητας.
Κοινωνική φροντίδα στην πρώτη γραμμή της Αυτοδιοίκησης
Πρότεινε μεταφορά του πρωτοβάθμιου κοινωνικού κράτους στους δήμους με ειδικό χρηματοδοτικό εργαλείοαποκλειστικά για τις κοινωνικές δομές (βρεφονηπιακοί, βοήθεια στο σπίτι, κοινωνικά ιατρεία/παντοπωλεία κ.ά.).
Καινοτομία, νησιωτικότητα, πολιτισμός και αθλητισμός
- Τοπικά σχέδια καινοτομίας, με ειδικό νησιωτικό νόμο.
- Ενίσχυση πολιτιστικής και αθλητικής κληρονομιάς κατά τα πρότυπα των ΔΗΠΕΘΕ και παραχώρηση εθνικών αθλητικών κέντρων στους δήμους.
- Ειδικό πρόγραμμα αναβάθμισης και πιστοποίησης αθλητικών εγκαταστάσεων σε μικρούς δήμους.
Νέο μοντέλο Αυτοδιοίκησης: Εποπτεία, μητροπολιτικές αρμοδιότητες, συνταγματική ρήτρα
Ο κ. Ανδρουλάκης εισηγήθηκε:
- Ανεξάρτητη Αρχή Εποπτείας ΟΤΑ για διαφάνεια και λογοδοσία χωρίς κομματικές παρεμβάσεις.
- Καθιέρωση μητροπολιτικών αρμοδιοτήτων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, για θέματα υπερτοπικού χαρακτήρα (μεταφορές, περιβάλλον, πολιτική προστασία).
- Συνταγματική κατοχύρωση «ρήτρας όρων» υπέρ της Αυτοδιοίκησης, ώστε κάθε μεταφορά αρμοδιότητας να συνοδεύεται από σαφείς πόρους και προσωπικό.
Τέλος ασκώντας κρητική στην κυβέρνηση είπε:
Κατηγόρησε την κυβέρνηση για απαξίωση των ΕΛΤΑ και, αντιστοίχως, για λανθασμένη κατανομή ενεργειακού χώρου στην πράσινη μετάβαση. «Η περιφρόνηση του δημοσίου συμφέροντος δεν μπορεί να συνεχιστεί», τόνισε.
Για τις ΥΔΟΜ, προτεραιότητα κατά τον πρόεδρο του ΠΑΑΣΟΚ είναι η χρηματοδότηση και στελέχωση των πολεοδομιών των δήμων. Τυχόν παραχώρηση αρμοδιοτήτων σε κεντρική υπηρεσία να είναι εθελοντική, όχι υποχρεωτική.
Ο κ. Ανδρουλάκης επέκρινε ότι δεν δόθηκε δικαίωμα ουσιαστικού διαλόγου στην Τοπική Αυτοδιοίκηση κατά τον σχεδιασμό του Ταμείου Ανάκαμψης. Ζήτησε νέα αρχιτεκτονική συν-διαμόρφωσης με τους δήμους και τις περιφέρειες, ώστε οι πόροι να φτάνουν ταχύτερα και δικαιότερα σε τοπικό επίπεδο.
Το πλαίσιο που παρουσίασε ο πρόεδρος του ΠΑΑΣΟΚ συγκροτεί ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ κράτους και Αυτοδιοίκησης:
καθαρές αρμοδιότητες, εγγυημένοι πόροι, θεσμικές εγγυήσεις, συμμετοχική ενέργεια και ανθεκτικότητα, κοινωνικές υπηρεσίες στην πρώτη γραμμή και μητροπολιτική διακυβέρνηση όπου απαιτείται.
«Χωρίς ισχυρούς δήμους και ισχυρές περιφέρειες», κατέληξε, «δεν μπορεί να υπάρξει δίκαιη ανάπτυξη και πραγματική δημοκρατία στην πράξη».
