Με την απόφαση (Αριθμ. 59576, ΦΕΚ Β’ 6172/18.11.2025), τα Υπουργεία Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών και Εσωτερικών καθορίζουν εκ νέου το πλαίσιο στοχοθεσίας, υπολογισμού οικονομικών αποτελεσμάτων και παρακολούθησης των προϋπολογισμών όλων των φορέων του Υποτομέα ΟΤΑ της Γενικής Κυβέρνησης, θέτοντας παράλληλα νέους κανόνες για τη λειτουργία του Παρατηρητηρίου Οικονομικής Αυτοτέλειας των ΟΤΑ.
Η απόφαση αντικαθιστά πλήρως τα προηγούμενα θεσμικά κείμενα (34574/2018 και 7261/2013) και δημιουργεί ένα ενιαίο, σύγχρονο πλαίσιο δημοσιονομικής εποπτείας, με στόχο μεγαλύτερη διαφάνεια, συνέπεια και ακρίβεια στους οικονομικούς στόχους των Δήμων, Περιφερειών και των νομικών τους προσώπων.
Ολοκληρωμένο Πλαίσιο Δράσης: το κεντρικό εργαλείο οικονομικής διακυβέρνησης
Σύμφωνα με την απόφαση, το Ολοκληρωμένο Πλαίσιο Δράσης (ΟΠΔ) γίνεται το επίσημο και υποχρεωτικό εργαλείο παρακολούθησης της εκτέλεσης των προϋπολογισμών των ΟΤΑ .
Το ΟΠΔ περιλαμβάνει όλους τους Πίνακες Στοχοθεσίας Οικονομικών Αποτελεσμάτων για:
- Δήμους και Περιφέρειες
- Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ)
- Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) του Υποτομέα ΟΤΑ
- Αναπτυξιακούς Συνδέσμους, Επιχειρήσεις, Περιφερειακά Ταμεία Ανάπτυξης
Οι πίνακες στοχοθεσίας πρέπει να συντάσσονται από κάθε φορέα και να ενσωματώνονται στο συνολικό ΟΠΔ που εγκρίνει ο ΟΤΑ.
Τα ΟΠΔ υποχρεωτικά υποβάλλονται μαζί με τους προϋπολογισμούς στις ίδιες προθεσμίες, ενώ παράλληλα αναρτώνται:
- στον Κόμβο Διαλειτουργικότητας Οικονομικής Πληροφόρησης
- στην ιστοσελίδα του οικείου ΟΤΑ
- σε ειδική ενότητα του ΥΠΕΣ για τα εγκεκριμένα ΟΠΔ
Τι περιλαμβάνουν οι Πίνακες Στοχοθεσίας – Τα βασικά οικονομικά μεγέθη
Η απόφαση εισάγει αναλυτικούς πρότυπους πίνακες στοχοθεσίας (Παράρτημα Α), ανά κατηγορία χρηματοδότησης: Τακτικός Προϋπολογισμός, ΠΔΕ, Αντώνης Τρίτσης, Πράσινο Ταμείο, ΤΑΑ κ.ά.
Οι πίνακες καλύπτουν πλήρη ανάλυση εσόδων και εξόδων σε μηνιαία και τριμηνιαία βάση.
Ενδεικτικά, στα ΝΠΙΔ υποχρεωτικά υπολογίζονται:
- Ισοζύγιο (έσοδα – δαπάνες μη χρηματοοικονομικών συναλλαγών)
- Ίδια έσοδα, από λογαριασμούς 70–73 του ΕΓΛΣ (πωλήσεις εμπορευμάτων, προϊόντων, υπηρεσιών)
Παράλληλα, προβλέπονται ειδικοί υπολογισμοί για:
- ποσοτικές και ποσοστιαίες αποκλίσεις από στόχους
- αποκλίσεις ιδίων εσόδων
- απόκλιση οικονομικών αποτελεσμάτων Τακτικού Προϋπολογισμού και ΠΔΕ
Έλεγχοι και παρακολούθηση από το Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας
Το Παρατηρητήριο έχει ενισχυμένο ρόλο ως ανεξάρτητος μηχανισμός εποπτείας.
Διενεργεί ελέγχους τουλάχιστον σε τριμηνιαία βάση μέσω του Κόμβου Διαλειτουργικότητας .
Οι βασικοί έλεγχοι αφορούν:
- Στόχους οικονομικού αποτελέσματος Τακτικού Προϋπολογισμού
- Στόχους ΠΔΕ
- Ίδια έσοδα ΝΠΙΔ/ΝΠΔΔ
- Αποκλίσεις προϋπολογισμού – στοχοθεσίας
- Έγκαιρη υποβολή ΟΠΔ
Κυρώσεις για μη τήρηση προθεσμιών
Η απόφαση προβλέπει σαφώς ότι, σε περίπτωση που ένας ΟΤΑ δεν αποστείλει εγκαίρως το ΟΠΔ, μπορεί να επιβληθεί:
Παρακράτηση μέρους ή του συνόλου της μηνιαίας τακτικής επιχορήγησης ΚΑΠ
Η παρακράτηση διαρκεί όσο ο ΟΤΑ δεν εκπληρώνει την υποχρέωση αποστολής.
Πρόκειται για μια από τις πιο αυστηρές προβλέψεις της απόφασης, καθώς μετατρέπει τη στοχοθεσία από διαδικαστική υποχρέωση σε κρίσιμο δημοσιονομικό εργαλείο με συνέπειες.
Αναμόρφωση προϋπολογισμού και υποχρεωτική τροποποίηση ΟΠΔ
Οι πίνακες στοχοθεσίας τροποποιούνται υποχρεωτικά:
- έως τέλη Φεβρουαρίου κάθε έτους, κατά την αναμόρφωση του προϋπολογισμού
- κατόπιν οδηγιών του Παρατηρητηρίου
- σε κάθε αλλαγή που αφορά στόχους, εσόδων ή δαπανών
Η αναμόρφωση του ΟΠΔ δεν είναι πλέον δυνητική – αποτελεί νομική υποχρέωση.
Ψηφιακές διαδικασίες και λειτουργία του Παρατηρητηρίου
Η απόφαση προβλέπει πλήρη ψηφιοποίηση των διαδικασιών του Παρατηρητηρίου:
- Όλα τα εισερχόμενα/εξερχόμενα έγγραφα διακινούνται μέσω του Συστήματος ΙΡΙΔΑ του ΥΠΕΣ
- Τηρείται ειδικό βιβλίο πρωτοκόλλου για μη υποστηριζόμενα έγγραφα
- Η γραμματεία είναι υπεύθυνη για όλη τη διοικητική υποστήριξη
Τι σημαίνει πρακτικά η νέα απόφαση για τους ΟΤΑ
Η απόφαση 59576 εισάγει ένα πιο αυστηρό, αλλά και πιο λειτουργικό πλαίσιο δημοσιονομικής διαχείρισης. Συγκεκριμένα:
Για τους Δήμους και τις Περιφέρειες
- απαιτείται συστηματική μηνιαία και τριμηνιαία παρακολούθηση
- η στοχοθεσία πρέπει να είναι απόλυτα συμβατή με τον προϋπολογισμό
- οι αποκλίσεις καταγράφονται και μπορεί να απαιτούν διορθωτικές ενέργειες
Για τα νομικά πρόσωπα ΟΤΑ
- αυξημένη ευθύνη για δική τους στοχοθεσία
- υποχρεωτική αποστολή προς τον ΟΤΑ για ενσωμάτωση
- μεγαλύτερη διαφάνεια στα ίδια έσοδα και στο οικονομικό αποτέλεσμα
Για το κράτος και το Παρατηρητήριο
- ισχυρότερο εργαλείο εποπτείας
- ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον μέσω Κόμβου Διαλειτουργικότητας και ΙΡΙΔΑ
- δυνατότητα άμεσης παρέμβασης με κυρώσεις
Συμπέρασμα
Η απόφαση 59576 αποτελεί μια σημαντική θεσμική τομή στη δημοσιονομική λειτουργία των ΟΤΑ.
Με την εισαγωγή ενιαίων πινάκων, υποχρεωτικής στοχοθεσίας, συστηματικής παρακολούθησης και αυστηρών κυρώσεων, το θεσμικό πλαίσιο στοχεύει:
- στη διαφάνεια,
- στη δημοσιονομική πειθαρχία,
- στη βιώσιμη οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ.
Αποτελεί ένα ολοκληρωμένο εργαλείο που ενισχύει την αξιοπιστία των προϋπολογισμών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και δημιουργεί προϋποθέσεις για αποτελεσματικότερη δημόσια διοίκηση.
