Το Άρθρο 29 του Βιβλίου Τέταρτου του νέου Κώδικα Δήμων και Περιφερειών καθορίζει το πλαίσιο μέσα στο οποίο οι δήμοι μπορούν να διαμορφώνουν τους φορολογικούς τους συντελεστές. Πρόκειται για μια διάταξη που αφορά άμεσα τα ίδια έσοδα των ΟΤΑ, τη λειτουργική τους αυτοτέλεια και τη δυνατότητα άσκησης τοπικής δημοσιονομικής πολιτικής, μέσα όμως σε συγκεκριμένα όρια που θέτει η νομοθεσία.
Το γενικό πλαίσιο των φορολογικών συντελεστών
Το Άρθρο 29 προβλέπει ότι οι δήμοι μπορούν να επιβάλλουν τοπικούς φόρους, τέλη και δικαιώματα, με συντελεστές που καθορίζονται με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου. Η απόφαση αυτή πρέπει να λαμβάνεται εντός των χρονικών ορίων που σχετίζονται με την κατάρτιση του προϋπολογισμού και να τεκμηριώνεται επαρκώς, ώστε να εξασφαλίζεται:
- η αρχή της αναλογικότητας,
- η κοινωνική ανταποδοτικότητα,
- η οικονομική βιωσιμότητα του δήμου.
Οι συντελεστές αυτοί δημοσιεύονται υποχρεωτικά και στην ιστοσελίδα του Δήμου και εφαρμόζονται από την έναρξη του επόμενου οικονομικού έτους.
Το πλαίσιο διαφοροποίησης των συντελεστών
Το άρθρο επιτρέπει στους δήμους να διαφοροποιούν τους φορολογικούς συντελεστές ανά κατηγορία υπόχρεων, λαμβάνοντας υπόψη:
- τη χρήση του ακινήτου ή της δραστηριότητας,
- τα ιδιαίτερα κοινωνικά χαρακτηριστικά των δημοτών (ευάλωτες ομάδες),
- την τοπική οικονομική πραγματικότητα,
- τις αρχές της φορολογικής δικαιοσύνης.
Η δυνατότητα διαφοροποίησης λειτουργεί ως εργαλείο άσκησης στοχευμένης κοινωνικής και οικονομικής πολιτικής από τους δήμους.
Τα ανώτατα και κατώτατα όρια συντελεστών
Το Άρθρο 29 παραπέμπει ρητά σε ειδικές διατάξεις όπου ορίζονται:
- τα κατώτατα όρια (κάτω από τα οποία δεν μπορεί να πέσει ο δήμος),
- τα ανώτατα όρια (τα ανώτατα επιτρεπτά επίπεδα επιβάρυνσης).
Οι περιορισμοί αυτοί αποσκοπούν στην προστασία των πολιτών από υπέρμετρες επιβαρύνσεις, αλλά και στη διασφάλιση ότι οι υπηρεσίες που παρέχει ο δήμος δεν θα υποχρηματοδοτηθούν.
Η υποχρέωση αιτιολόγησης
Κρίσιμη καινοτομία του άρθρου είναι η υποχρεωτική αιτιολόγηση κάθε μεταβολής στους συντελεστές.
Η αιτιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει:
- ανάλυση κόστους-οφέλους,
- εκτίμηση των οικονομικών επιπτώσεων για τους δημότες, (σοβαρός λόγος ένστασης και ακύρωσης)
- σύνδεση με τις ανάγκες χρηματοδότησης υπηρεσιών,
- τεκμηρίωση δημοσιονομικής συνέπειας.
Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η διαφάνεια και ο δημοκρατικός έλεγχος.
Ο ρόλος του προϋπολογισμού
Σύμφωνα με το άρθρο, οι συντελεστές πρέπει να εντάσσονται στο πλαίσιο του ετήσιου προϋπολογισμού.
Η απόφαση του δημοτικού συμβουλίου:
- λαμβάνεται πριν την κατάθεση του σχεδίου προϋπολογισμού,
- αποτελεί υποχρεωτικό προαπαιτούμενο για τα έσοδα,
- δεσμεύει τη διοίκηση και τις υπηρεσίες του δήμου.
Έτσι εξασφαλίζεται η συνέχεια στη δημοσιονομική λειτουργία και η ρεαλιστικότητα των προβλέψεων εσόδων.
Προς μεγαλύτερη χρηστή διοίκηση και φορολογική αυτοτέλεια
Το Άρθρο 29 δεν αφορά μόνο τεχνικές λεπτομέρειες, αλλά θεσπίζει ένα πλαίσιο που ενισχύει:
- τη φορολογική αυτοτέλεια των δήμων,
- την τοπική λογοδοσία,
- τη διαφάνεια στη χάραξη πολιτικής,
- την ισότητα μεταχείρισης των δημοτών.
Παράλληλα, διασφαλίζει ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται με ορθολογικό τρόπο, στη βάση πραγματικών οικονομικών δεδομένων και όχι αποσπασματικών παρεμβάσεων.
Το Άρθρο 29 παρ. 1 ορίζει ότι οι συντελεστές του Τ.Κ.Φ. «διακρίνονται σε γενικούς και ειδικούς», με τους γενικούς συντελεστές να είναι:
- Ανεξάρτητοι μεταξύ τους
- Ανέως πέντε (5)
- Διαφοροποιημένοι ανάλογα με τη χρήση του ακινήτου
Οι 5 κατηγορίες είναι:
ΠΡΩΤΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ
Ακίνητα που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για κατοικία.
ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ
Ακίνητα κατοικίας ευάλωτων ομάδων, όπως ορίζονται από το δημοτικό συμβούλιο (παρ. 6 άρθρου «Επιχορηγήσεις και βοηθήματα»).
Ο συντελεστής αυτός είναι υποχρεωτικά 20% του πρώτου συντελεστή.
ΤΡΙΤΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ
Ακίνητα που χρησιμοποιούνται για οικονομική δραστηριότητα με χαμηλή–μεσαία όχληση.
ΤΕΤΑΡΤΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ
Ακίνητα που χρησιμοποιούνται για οικονομική δραστηριότητα με υψηλότερη όχληση.
Τα κριτήρια για την κατάταξη υπολογίζονται με βάση:
- το είδος της δραστηριότητας,
- τη φύση των χρησιμοποιούμενων εργαλείων/υλικών,
- την όχληση στο περιβάλλον.
ΠΕΜΠΤΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ
Ειδική κατηγορία για μεγάλης κλίμακας οικονομική δραστηριότητα ή μεγαλύτερη επιβάρυνση των υπηρεσιών του δήμου.
Ειδικοί Συντελεστές – Πότε επιτρέπεται να προστεθούν
Το δημοτικό συμβούλιο μπορεί να προσθέσει ειδικούς συντελεστές, πέραν των πέντε γενικών, ως «διαβαθμίσεις», υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Το άρθρο προβλέπει ότι ειδικοί συντελεστές μπορούν να οριστούν εφόσον αιτιολογείται ειδικά:
- λόγω επιφάνειας του ακινήτου,
- λόγω χρήσης,
- λόγω γεωγραφικής ζώνης,
- λόγω άλλων αντικειμενικών χαρακτηριστικών.
Οι ειδικοί συντελεστές ΔΕΝ μπορούν να υπερβούν το νόμιμο ανώτατο όριο (βλ. παρακάτω).
Κριτήρια αύξησης ή μείωσης των συντελεστών (παρ. 3 & 6)
Το άρθρο θέτει σαφή κριτήρια που πρέπει να λαμβάνει υπόψη ο δήμος όταν αυξάνει, μειώνει ή διαφοροποιεί συντελεστές.
Παρ. 3 – Κριτήρια καθορισμού συντελεστών
Οι μεταβολές πρέπει να βασίζονται στις:
Ιδιότητες των ακινήτων:
- Εμβαδό
- Αν είναι στεγασμένα ή μη
- Χρόνος χρήσης
Επιβάρυνση που προκαλούν στις ανταποδοτικές υπηρεσίες:
- καθαριότητα,
- αποκομιδή,
- φωτισμός.
Σχέση του ακινήτου με την ευρύτερη λειτουργία του δήμου.
Κριτήρια μείωσης για κοινωνικά ευάλωτες ομάδες
Το δημοτικό συμβούλιο μπορεί να μειώνει μέχρι το 20%, αλλά όχι να απαλλάσσει ευάλωτες ομάδες:
- άποροι,
- ΑμεΑ,
- πολύτεκνοι,
- τρίτεκνοι,
- μονογονεϊκές οικογένειες,
- μακροχρόνια άνεργοι,
- δικαιούχοι ΚΕΑ.
Η απόφαση πρέπει:
- να αιτιολογείται,
- να συνοδεύεται από εκτίμηση απώλειας εσόδων στον προϋπολογισμό.
Ανώτατο επιτρεπτό όριο συντελεστών
Το άρθρο θέτει ανώτατο όριο:
Κανένας γενικός ή ειδικός συντελεστής δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερος από το δεκαπλάσιο (10×) του πρώτου γενικού συντελεστή της κατοικίας.
Μειωμένοι συντελεστές για μεγάλες επιφάνειες επιχειρήσεων
Για επαγγελματικούς χώρους με ηλεκτρική εγκατάσταση ο συντελεστής μπορεί να είναι μειωμένος για επιφάνειες 1.000–6.000 τ.μ.,
λαμβάνοντας υπόψη την πραγματική χρήση.
Δείτε εδώ τα βιβλία του κώδικα που παρέδωσε το Υπουργείο στην ΚΕΔΕ
Β Ι Β Λ Ι Ο Π Ρ Ω Τ Ο
ΒΙΒΛΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ
Β Ι Β Λ Ι Ο Τ Ρ Ι Τ Ο
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ
ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ
ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ
