Ο νέος Κώδικας Δήμων και Περιφερειών επανακαθορίζει με σαφήνεια τις αρμοδιότητες των ΟΤΑ σε θέματα τοπικής οικονομίας, ύπαιθρου, αγροτικής παραγωγής, υποδομών άρδευσης, καθώς και στο επαρχιακό οδικό δίκτυο. Οι διατάξεις αυτές συγκεντρώνονται κυρίως στο Βιβλίο Γ – Πίνακας Αρμοδιοτήτων, όπου περιγράφονται αναλυτικά οι εκτελεστικές και επιτελικές ευθύνες των Δήμων και των Περιφερειών.
1. Γραφεία Γεωργικής Ανάπτυξης στους Δήμους
Ο νέος Κώδικας προβλέπει ρητά ότι οι Δήμοι μπορούν να συστήνουν και να λειτουργούν Γραφεία Γεωργικής Ανάπτυξης (ΓΓΑ), αρμόδια για την υποστήριξη της τοπικής παραγωγής και της αγροτικής επιχειρηματικότητας
.
Τα ΓΓΑ αναλαμβάνουν:
- ενημέρωση παραγωγών,
- υποστήριξη αγροτικών προγραμμάτων,
- συνεργασία με κρατικούς και περιφερειακούς φορείς,
- τεχνικές συμβουλές για καλλιέργειες και αρδευτικά συστήματα.
2. Έργα αγροτικής υποδομής – η ευθύνη των Δήμων
Μία από τις πιο σημαντικές διατάξεις είναι η αρμοδιότητα των Δήμων να μελετούν και να εκτελούν έργα τεχνικής υποδομής τοπικής σημασίας που αφορούν:
- γεωργία,
- κτηνοτροφία,
- αλιεία,
- αγροτική οδοποιία,
- λιμνοδεξαμενές,
- βελτίωση βοσκοτόπων,
- εγγειοβελτιωτικά έργα
.
Αυτό σημαίνει ότι οι Δήμοι έχουν άμεση ευθύνη για:
- συντήρηση και διάνοιξη αγροτικών δρόμων,
- τεχνικά έργα υποστήριξης της άρδευσης,
- παρεμβάσεις σε βοσκοτόπια και αγροτικές ζώνες,
- μικρά υδραυλικά έργα ζωτικής σημασίας για την παραγωγή.
3. Άρδευση – ποιες αρμοδιότητες δίνονται στους Δήμους
Στο Βιβλίο Ε αναφέρεται ότι οι Δήμοι έχουν αρμοδιότητες στην ύδρευση και άρδευση, βάσει του άρθρου 12 του ν. 3199/2003
.
Αυτό περιλαμβάνει:
- λειτουργία και διαχείριση δικτύων άρδευσης,
- τήρηση του κόστους υπηρεσιών ύδατος (ανάκτηση κόστους),
- συνεργασία με ΤΟΕΒ/ΓΟΕΒ, όπου υπάρχουν,
- συντήρηση μικρών αρδευτικών έργων εντός των Δήμων.
4. Αγροτικές εκτάσεις, σταβλικές εγκαταστάσεις & έλεγχοι
Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες συμμετέχουν σε ελέγχους και διαδικασίες που αφορούν:
- παραχωρήσεις εκτάσεων έως 5 στρέμματα για σταβλικές εγκαταστάσεις
, - παραχωρήσεις αγροτικών εκτάσεων βάσει ν. 4061/2012
, - έγκριση γεωργικών επεμβάσεων σε δασικές εκτάσεις
.
Η Περιφέρεια πλέον έχει ενισχυμένο ρόλο, καθώς οι Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας των Αποκεντρωμένων μεταφέρονται σε αυτήν
.
5. Το επαρχιακό οδικό δίκτυο – αρμοδιότητες Περιφέρειας
Το επαρχιακό και εθνικό δίκτυο δεν ανήκει στους Δήμους αλλά στις Περιφέρειες, με αρμοδιότητες που περιλαμβάνουν:
- μελέτη και έρευνα αναγκών του οδικού δικτύου,
- εκπόνηση μελετών ανάπτυξης,
- συντήρηση και έργα βελτίωσης,
- προγράμματα οδικής ασφάλειας
.
Επιπλέον, ειδικό πρόγραμμα χρηματοδοτεί επεμβάσεις οδικής ασφάλειας στο εθνικό και επαρχιακό δίκτυο, ενταγμένο στο Ταμείο Ανάκαμψης
.
6. Αναπτυξιακά προγράμματα – “Αντώνης Τρίτσης” και άλλα
Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες έχουν αρμοδιότητα:
- υποβολής προτάσεων,
- αποδοχής χρηματοδοτήσεων,
- υλοποίησης έργων μέσω εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων
.
Τα βασικά χρηματοδοτικά εργαλεία περιλαμβάνουν:
Το Ειδικό Αναπτυξιακό Πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης»
Το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων
Προγράμματα βελτίωσης οδικής ασφάλειας
Τα προγράμματα αυτά είναι ιδιαίτερα κρίσιμα για έργα:
- αγροτικής οδοποιίας,
- αντιπλημμυρικής προστασίας,
- άρδευσης,
- υποστήριξης πρωτογενούς τομέα.
7. Στόχος του νέου πλαισίου: ισχυρή, ολοκληρωμένη αγροτική ανάπτυξη
Ο νέος Κώδικας επιχειρεί:
- να μεταφέρει κρίσιμες αρμοδιότητες πιο κοντά στον πολίτη,
- να ενισχύσει τον ρόλο των Δήμων στα έργα αγροτικής υποδομής,
- να ενδυναμώσει τις Περιφέρειες σε θέματα οδικών δικτύων και αγροτικής διοίκησης,
- να εξασφαλίσει σταθερή χρηματοδότηση μέσω αναπτυξιακών προγραμμάτων,
- να προωθήσει μια συνεκτική πολιτική για την ύπαιθρο και την παραγωγή.
Η τοπική οικονομία, η γεωργική ανάπτυξη και η αγροτική υποδομή αντιμετωπίζονται πλέον ως ζωτικός πυλώνας της τοπικής αυτοδιοίκησης.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΩΝ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ – ΒΙΒΛΙΟ Γ
1. Τοπική Οικονομία – Αγροτική Ανάπτυξη
| Θεματική | Δήμοι | Περιφέρειες |
| Γραφεία Γεωργικής Ανάπτυξης (ΓΓΑ) | Σύσταση & λειτουργία ΓΓΑ (τεχνική στήριξη παραγωγών) | — |
| Αγροτική Οδοποιία | Μελέτη & εκτέλεση έργων τοπικής σημασίας(αγροτικοί δρόμοι) | — |
| Έργα αγροτικής υποδομής | Λιμνοδεξαμενές, βελτιώσεις βοσκοτόπων, εγγειοβελτιωτικά μικρής κλίμακας | — |
| Σταβλικές εγκαταστάσεις | Έλεγχος τήρησης όρων παραχώρησης (έως 5 στρέμματα) | — |
| Παραχώρηση αγροτικών εκτάσεων (ν. 4061/2012) | Έλεγχος διαδικασίας | — |
| Γεωργικές επεμβάσεις σε δασικές εκτάσεις | Συμμετοχή στη διαδικασία | — |
| Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας | — | Μεταφορά αρμοδιοτήτων από Αποκεντρωμένη – πλήρης αρμοδιότητα |
2. Υποδομές – Τεχνικά Έργα
| Θεματική | Δήμοι | Περιφέρειες |
| Αστικό & δημοτικό οδικό δίκτυο | Συντήρηση, επισκευές, τεχνικά έργα, ασφάλεια | — |
| Φρεάτια & ομβριοαπορροή | Καθαρισμός φρεατίων & αγωγών εντός δημοτικών οδών | Αρμοδιότητα μόνο για ρέματα – όχι για δημοτικά φρεάτια |
| Ρέματα & ποτάμια | — | Καθαρισμός, διευθέτηση, αντιπλημμυρικά έργα |
| Επαρχιακό οδικό δίκτυο | — | Μελέτη, έρευνα, συντήρηση, έργα οδικής ασφάλειας |
| Εθνικό οδικό δίκτυο (όπου ορίζεται) | — | Αρμοδιότητες συντήρησης και έργων (ανά Περιφέρεια) |
3. Πολιτική Προστασία – Έκτακτες Ανάγκες
| Θεματική | Δήμοι | Περιφέρειες |
| Τοπική προετοιμασία & σχέδια | Σχέδιο “Δάρδανος”, τοπικές παρεμβάσεις, υποστήριξη πολιτών | Εποπτεία, έλεγχος & κατεύθυνση της προετοιμασίας Δήμων |
| Αντιμετώπιση κινδύνων | Άμεση επέμβαση (δημοτικός στόλος, εργεία, συνεργεία) | Συντονισμός φορέων, διάθεση πόρων, περιφερειακά μέτρα |
| Κήρυξη έκτακτης ανάγκης | — | Εισήγηση – Διαδικασία Πολιτικής Προστασίας |
| Διακοπή λειτουργίας σχολείων | Απόφαση Δημάρχου | — |
| Υποστήριξη ευάλωτων ομάδων | Δράσεις προστασίας κατά βροχοπτώσεων, παγετού, πυρκαγιών | Περιφερειακός συντονισμός |
4. Τοπική Οικονομία – Επιχειρηματικότητα
| Θεματική | Δήμοι | Περιφέρειες |
| Άδειες καταστημάτων – λειτουργίας επιχειρήσεων | Αδειοδοτήσεις, έλεγχοι, ανακλήσεις | — |
| Λαϊκές αγορές | Χωροθέτηση & λειτουργία τοπικών λαϊκών | Διαπεριφερειακές αγορές (όπου προβλέπεται) |
| Κτηνοτροφική & αγροδιατροφική οικονομία | Υποστήριξη μέσω ΓΓΑ | Επιτελικός έλεγχος μέσω ΔΑΟΚ |
5. Περιβάλλον – Φυσικοί Πόροι
| Θεματική | Δήμοι | Περιφέρειες |
| Καθαριότητα – τοπικό περιβάλλον | Συντήρηση δημόσιων χώρων, αποκομιδή | — |
| Έλεγχοι περιβαλλοντικών όρων | — | Έλεγχοι εφαρμογής περιβαλλοντικών διατάξεων (π.χ. αδειοδότηση) |
| Διαχείριση υδάτινων πόρων (αρδευτικά δίκτυα) | Μικρής κλίμακας έργα (όπου Δήμος είναι φορέας) | Επιτελικός έλεγχος πολιτικής υδάτων (με ΔΑΟΚ) |
6. Αναπτυξιακά Έργα – Χρηματοδότηση
| Θεματική | Δήμοι | Περιφέρειες |
| Υποβολή προτάσεων για χρηματοδότηση | Απόφαση Δ.Σ. – υποβολή στο “Τρίτσης”, ΠΔΕ, ΕΣΠΑ | Υποβολή προτάσεων περιφερειακής κλίμακας |
| Υλοποίηση έργων | Τοπικά έργα υποδομής, αγροτικοί δρόμοι, μικρά υδραυλικά | Μεγάλης κλίμακας έργα, οδικά δίκτυα, αντιπλημμυρικά |
| Προγραμματικές συμβάσεις | Συνεργασία με Περιφέρεια & Υπουργεία | Έργα σε υπερτοπικό επίπεδο |
7. Συγκεντρωτικός Πίνακας – Με μια ματιά
| Πεδίο | Δήμοι | Περιφέρειες |
| Αγροτική Οδοποιία | ✔ | ✖ |
| Επαρχιακό Οδικό Δίκτυο | ✖ | ✔ |
| Ρέματα – Ποτάμια | ✖ | ✔ |
| Φρεάτια Ομβρίων | ✔ (μόνο δημοτικές οδοί) | ✖ |
| Αγροτικές Υποδομές | ✔ (τοπικής σημασίας) | ✖ |
| Πολιτική Προστασία – Άμεση δράση | ✔ | ✔ (συντονισμός) |
| Κλείσιμο σχολείων | ✔ | ✖ |
| Αγροτική Ανάπτυξη – ΓΓΑ | ✔ | ✖ |
| ΔΑΟΚ / Αγροτικές Υποθέσεις | ✖ | ✔ |
| Αναπτυξιακές Προτάσεις | ✔ | ✔ |
Δείτε εδώ τα βιβλία του κώδικα που παρέδωσε το Υπουργείο στην ΚΕΔΕ
Β Ι Β Λ Ι Ο Π Ρ Ω Τ Ο
ΒΙΒΛΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ
Β Ι Β Λ Ι Ο Τ Ρ Ι Τ Ο
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ
ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ
ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ
