Σε ισχύ τέθηκε από την 1η Ιανουαρίου 2026 η μείωση κατά 30% των συντελεστών ΦΠΑ σε σειρά νησιωτικών περιοχών της χώρας, σύμφωνα με τις τροποποιήσεις του άρθρου 26 του Κώδικα ΦΠΑ και τις αναλυτικές διευκρινίσεις της εγκυκλίου Ε.2113/31.12.2025 της ΑΑΔΕ . Η ρύθμιση επαναφέρει ένα κρίσιμο μέτρο νησιωτικής πολιτικής, με άμεσες επιπτώσεις τόσο στην τοπική οικονομία όσο και στη λειτουργία των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ποιοι συντελεστές μειώνονται
Η μείωση αφορά όλους τους ισχύοντες συντελεστές ΦΠΑ, οι οποίοι διαμορφώνονται ως εξής:
- 24% → 17%
- 13% → 9%
- 6% → 4%
- 4% → 3%
Η εφαρμογή είναι γεωγραφικά στοχευμένη και ισχύει αποκλειστικά για νησιά που πληρούν τα προβλεπόμενα πληθυσμιακά και θεσμικά κριτήρια.
Ποιες περιοχές εντάσσονται στο καθεστώς
Στο μέτρο υπάγονται:
- Τα νησιά Λέσβος, Κως, Σάμος και Χίος, υπό την προϋπόθεση λειτουργίας δομών του Υπουργείου Μετανάστευσης.
- Τα νησιά της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, της Π.Ε. Έβρου (Σαμοθράκη) και του Νομού Δωδεκανήσου, εφόσον έχουν πληθυσμό έως 20.000 κατοίκους σύμφωνα με την τελευταία απογραφή.
Η εγκύκλιος περιλαμβάνει αναλυτικό παράρτημα με πλήρη κατάλογο νησιών και νησίδων όπου εφαρμόζεται η μείωση.
Ποιες συναλλαγές καλύπτονται
Η μείωση ΦΠΑ εφαρμόζεται:
- Στην παράδοση αγαθών από και προς τα νησιά αυτά (υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις εγκατάστασης και προορισμού).
- Στις ενδοκοινοτικές αποκτήσεις και στις εισαγωγές αγαθών που πραγματοποιούνται στα νησιά.
- Στην παροχή υπηρεσιών που εκτελούνται υλικά στα νησιά από υποκείμενους εγκατεστημένους σε αυτά.
Αντίθετα, εξαιρούνται ρητά:
- Τα καπνοβιομηχανικά προϊόντα
- Τα μεταφορικά μέσα, για τα οποία εφαρμόζεται ο κανονικός συντελεστής ΦΠΑ.
Τι σημαίνει πρακτικά για τους Δήμους
Η ρύθμιση έχει άμεσο ενδιαφέρον για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, καθώς οι Δήμοι των νησιωτικών περιοχών:
- Αγοράζουν αγαθά και εξοπλισμό (π.χ. κλιματιστικά, μηχανήματα, υλικά) με μειωμένο ΦΠΑ, εφόσον είναι εγκατεστημένοι στα νησιά.
- Ελαφρύνουν το κόστος λειτουργίας τους, ιδίως σε τομείς όπως η πολιτική προστασία, η ύδρευση, η καθαριότητα και οι κοινωνικές δομές.
- Μπορούν να ανακατανείμουν πόρους σε επενδύσεις και υπηρεσίες προς τους πολίτες, αξιοποιώντας τη δημοσιονομική ανάσα που δημιουργεί η μείωση.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα που αναφέρεται ρητά στην εγκύκλιο είναι η προμήθεια εξοπλισμού από Δήμο νησιού, η οποία υπάγεται στον μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ, εφόσον τα αγαθά αποστέλλονται και προορίζονται για χρήση εντός της νησιωτικής περιοχής .
Αναπτυξιακή διάσταση και νησιωτικότητα
Η επαναφορά του μειωμένου ΦΠΑ δεν αποτελεί μόνο φορολογική παρέμβαση, αλλά δομικό εργαλείο νησιωτικής πολιτικής. Ενισχύει:
- Την ανταγωνιστικότητα των τοπικών επιχειρήσεων
- Την αγοραστική δύναμη των κατοίκων
- Τη βιωσιμότητα των δημοτικών υπηρεσιών σε περιοχές με αυξημένο κόστος μεταφορών και υποδομών
Για τους Δήμους, η πρόκληση πλέον δεν είναι μόνο η σωστή εφαρμογή του μέτρου, αλλά και η αξιοποίησή του στον προγραμματισμό προμηθειών και έργων, ώστε το όφελος να μεταφραστεί σε απτό αποτέλεσμα για τις τοπικές κοινωνίες.
