Σαφή κριτική στον τρόπο κατανομής και διαχείρισης των ευρωπαϊκών πόρων, αλλά και αιχμηρά μηνύματα για τη στέγαση, την κοινωνική συνοχή και την προσβασιμότητα στην πόλη, στέλνει ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, σε συνέντευξή του στο Παρατηρητήριο Συνοχής της Εφημερίδας των Συντακτών και στον δημοσιογράφο Γιάννης Κιμπουρόπουλος. Κεντρικός άξονας της παρέμβασής του είναι η ανάγκη θεσμικής αναβάθμισης του ρόλου των δήμων και η απευθείας συμμετοχή τους στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των ευρωπαϊκών προγραμμάτων.
Χαμένη ευκαιρία το Ταμείο Ανάκαμψης
Ο κ. Δούκας χαρακτηρίζει το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας μια «χαμένη ευκαιρία» για τη χώρα και τις πόλεις. Όπως επισημαίνει, τα 36 δισ. ευρώ θα μπορούσαν να είχαν αλλάξει ριζικά την εικόνα της Αθήνας και της Ελλάδας, εάν είχαν κατευθυνθεί με σαφή προσανατολισμό σε κρίσιμες υποδομές και σε πολιτικές που βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών. Αντίθετα, υπογραμμίζει ότι κινδυνεύει να μην απορροφηθεί έως και το ένα τρίτο των πόρων, ενώ βασικά ζητήματα – όπως οι μεταφορές, η αντιπλημμυρική προστασία, η στέγαση και η ενεργειακή μετάβαση – δεν τέθηκαν στο επίκεντρο.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στο χαμηλό μερίδιο της Αττικής στους πόρους συνοχής της περιόδου 2021–2027, το οποίο περιορίζεται στο 6%, παρά το γεγονός ότι το Λεκανοπέδιο συγκεντρώνει περίπου τον μισό πληθυσμό της χώρας και η Αθήνα φιλοξενεί κάθε χρόνο σχεδόν οκτώ εκατομμύρια επισκέπτες.
Επανασχεδιασμός με κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα
Αν και η δημοτική αρχή ανέλαβε όταν το ΕΣΠΑ 2021–2027 είχε ήδη σχεδιαστεί, ο Δήμαρχος σημειώνει ότι έγινε ουσιαστικός επαναπροσδιορισμός προτεραιοτήτων. Εντάχθηκαν έργα που αφορούν τη βιώσιμη κινητικότητα, την ενίσχυση του πρασίνου, την ενεργειακή αναβάθμιση σχολείων και δημοτικών κτιρίων, καθώς και παρεμβάσεις κοινωνικού χαρακτήρα.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται δράσεις όπως η δημοτική συγκοινωνία, οι αστικές αναπλάσεις με ψυχρά υλικά, αλλά και το Γραφείο Αντιμετώπισης της Ενεργειακής Φτώχειας, που στηρίζει ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην κοινωνική συνοχή, με νέες δομές όπως το Job Center και την αναβάθμιση των Πολυδύναμων Δημοτικών Ιατρείων.
Συνοχή στο κράτος ή θεσμικές δυσλειτουργίες;
Απαντώντας στο ζήτημα της συνεργασίας μεταξύ κυβέρνησης, περιφερειών και δήμων, ο Χάρης Δούκας αναγνωρίζει τις δυσλειτουργίες που υπονομεύουν την απορροφητικότητα των προγραμμάτων. Χωρίς να αποδίδει ευθέως ευθύνες σε πολιτικές σκοπιμότητες, τονίζει ότι η λύση βρίσκεται σε ένα καθαρό θεσμικό πλαίσιο που θα αναγνωρίζει αναβαθμισμένο ρόλο στους δήμους και θα τους δίνει απευθείας πρόσβαση στα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία.
Προσβασιμότητα ως μέτρο δημοκρατίας
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει ο Δήμαρχος στο ζήτημα της προσβασιμότητας για τα άτομα με αναπηρία, χαρακτηρίζοντάς την όχι πράξη «ευαισθησίας», αλλά μέτρο δημοκρατίας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Αναφέρεται στο πρώτο έργο της νέας δημοτικής αρχής, που αφορούσε την αποκατάσταση της προσβασιμότητας σε ειδικά σχολεία στο Παγκράτι, αλλά και στην εκπόνηση του Σχεδίου Αστικής Προσβασιμότητας (ΣΑΠ), το οποίο θα αποτελέσει τον οδικό χάρτη για ένα ενιαίο και ασφαλές δίκτυο μετακίνησης στην πόλη.
Παράλληλα, αναδεικνύει τον ρόλο του Open Social Net, του ψηφιακού δικτύου κοινωνικών υπηρεσιών του Δήμου, που λειτουργεί ως κεντρική πύλη ενημέρωσης και διασύνδεσης για πολίτες με αναπηρία και τις οικογένειές τους.
Στεγαστική κρίση και ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες
Για τη στεγαστική κρίση στην Αθήνα, ο κ. Δούκας επισημαίνει ότι η πόλη καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά κόστους στέγασης στην ΕΕ. Υπενθυμίζει τη συγκρότηση του δικτύου Mayors for Housing από 15 ευρωπαϊκές πόλεις και την πρόταση για επενδύσεις ύψους 80 δισ. ευρώ έως το 2030 σε οικονομικά προσιτή κατοικία.
Ο Δήμαρχος δηλώνει έτοιμος να αξιοποιήσει κάθε διαθέσιμη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, υπό την προϋπόθεση ότι θα διασφαλιστεί η ουσιαστική συμμετοχή των δήμων στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των προγραμμάτων. Όπως τονίζει, μέχρι σήμερα πολλά προγράμματα σχεδιάστηκαν «ερήμην» των πόλεων και αποδείχθηκαν αναποτελεσματικά.
«Στο και πέντε» για τη στέγη
Κλείνοντας, ο Χάρης Δούκας προειδοποιεί ότι η χώρα βρίσκεται πλέον στο «και πέντε» σε ό,τι αφορά τη στέγη. Ζητά να πάψει να αντιμετωπίζεται ως χρηματιστηριακό προϊόν και να αντικατασταθούν οι αποσπασματικές παρεμβάσεις με συνεκτικές, κοινωνικά δίκαιες πολιτικές που θα συγκρατήσουν τις τιμές και θα εξασφαλίσουν αξιοπρεπή κατοικία για όλους.
