Παρέμβαση του Γενικού Γραμματέα της ΚΕΔΕ στην εκδήλωση του Ινστιτούτου Κωνσταντίνος Καραμανλής
Στην εκδήλωση του Ινστιτούτο Κωνσταντίνος Καραμανλής για τον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης, ο Γενικός Γραμματέας της ΚΕΔΕ, Δημήτρης Καφαντάρης, κατέθεσε μια ουσιαστική και ρεαλιστική αποτίμηση της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας, εστιάζοντας όχι στη θεωρία, αλλά στην εφαρμογή «στο πεδίο» – εκεί όπου δοκιμάζεται καθημερινά η λειτουργία των δήμων.
Από το θεσμικό σχέδιο στην πράξη
Ο κ. Καφαντάρης υπογράμμισε ότι η πραγματική αξία κάθε μεταρρύθμισης κρίνεται στην υλοποίηση. Οι αιρετοί και τα στελέχη της αυτοδιοίκησης χρειάζονται απλές, καθαρές και εφαρμόσιμες λύσεις, ώστε να μπορούν να εξηγήσουν –και να υπηρετήσουν– τι σημαίνει ο νέος Κώδικας στην καθημερινότητα των πολιτών.
Ιστορική συνέχεια και συνταγματική αποστολή
Υπενθυμίζοντας τη μακρά διαδρομή της αυτοδιοίκησης και τα 100 χρόνια της ΚΕΔΕ, ο Γενικός Γραμματέας επανέφερε τον συνταγματικό πυρήνα του θεσμού: αποκέντρωση με αρμοδιότητες και πόρους, ανθρώπινους και οικονομικούς. Όπως τόνισε, η αυτοδιοίκηση κατακτά βήμα-βήμα όσα διεκδικεί επί δεκαετίες, μέσα από περιόδους συνεργασίας αλλά και δυσκολιών.
Ευνοϊκή συγκυρία και συνεργασία με το ΥΠΕΣ
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη σημερινή συγκυρία συνεργασίας με το Υπουργείο Εσωτερικών. Η ανακατανομή των ΚΑΠ το 2024, που ενίσχυσε ουσιαστικά την πλειονότητα των δήμων, αποτέλεσε κρίσιμη «ανάσα» σε μια περίοδο υψηλού ενεργειακού κόστους και οικονομικών πιέσεων. Παράλληλα, ο νέος Κώδικας εντάσσεται στους βασικούς διεκδικητικούς πυλώνες της αυτοδιοίκησης.
Κωδικοποίηση 20ετίας – ένα σύγχρονο πλαίσιο
Ο κ. Καφαντάρης περιέγραψε τον Κώδικα ως απάντηση σε μια 20ετή συσσώρευση νόμων, διαταγμάτων και ρυθμίσεων (Καποδίστριας, Καλλικράτης και επόμενα), που συχνά δυσχέραναν την καθημερινή λειτουργία των δήμων. Μέσα από έναν χρόνο εντατικού και εξαντλητικού διαλόγου, ομάδες εργασίας της ΚΕΔΕ και του ΥΠΕΣ επιχείρησαν να κωδικοποιήσουν χιλιάδες άρθρα σε ένα συνεκτικό, σύγχρονο κείμενο.
Το αποτέλεσμα, όπως είπε, έτυχε κατ’ αρχήν θετικής αποδοχής από το 80% των συνέδρων της Γενικής Συνέλευσης της ΚΕΔΕ, με εύλογες παρατηρήσεις και προτάσεις βελτίωσης πριν την κατάθεση στη Βουλή.
Τι (δεν) κάνει ο Κώδικας – και τι αλλάζει
Ο Γενικός Γραμματέας ήταν σαφής: ο Κώδικας δεν λύνει αυτομάτως όλα τα προβλήματα ούτε ανατρέπει εκ βάθρων το σύστημα. Ωστόσο:
- θέτει σαφείς προδιαγραφές και κανόνες λειτουργίας,
- αποτρέπει τη μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς προσωπικό και πόρους,
- δημιουργεί τις βάσεις για μια πιο ευρωπαϊκή αυτοδιοίκηση,
- βελτιώνει την ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα στα δημόσια έργα.
Οικονομική πραγματικότητα και ανάγκη εργαλείων
Με αναφορά στα οικονομικά, σημείωσε τη διαχρονική απόκλιση μεταξύ αρμοδιοτήτων και χρηματοδότησης (από τα 8 δισ. της προμνημονιακής συζήτησης στα 2,7–2,8 δισ. σήμερα), αναγνωρίζοντας ωστόσο τη σταδιακή πρόοδο. Για να κριθεί και να αξιολογηθεί η αυτοδιοίκηση, υπογράμμισε, πρέπει πρώτα να έχει τα αναγκαία εργαλεία.
Κατηγοριοποίηση δήμων: πάγιο αίτημα
Κομβικό σημείο της παρέμβασης ήταν η κατηγοριοποίηση των δήμων. Δεν μπορούν, όπως είπε, να αντιμετωπίζονται με τα ίδια μέτρα δήμοι με ελάχιστο προσωπικό και τεράστια γεωγραφική έκταση και δήμοι μεγάλων αστικών κέντρων με χιλιάδες εργαζομένους. Νησιωτικότητα, ορεινότητα, αστικότητα και πληθυσμιακές ιδιαιτερότητες πρέπει να ενσωματωθούν στον σχεδιασμό πολιτικών.
Η αυτοδιοίκηση ως ατμομηχανή ανάπτυξης
Ο κ. Καφαντάρης χαρακτήρισε τους δήμους μεγαλύτερο εργοδότη της περιφέρειας και βασικό πυλώνα τοπικής ανάπτυξης: με προϋπολογισμούς δισεκατομμυρίων, κοινωνικές δομές και έργα που στηρίζουν την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή. Στις κρίσιμες στιγμές, η αυτοδιοίκηση –όπως τόνισε– κράτησε όρθια την κοινωνία.
Δημοκρατία, συμμετοχή και επόμενα βήματα
Αναφορά έγινε και στις θεσμικές καινοτομίες, όπως το εκλογικό σύστημα και η ηλεκτρονική ψήφος, με επισημάνσεις για την ανάγκη επαρκούς στελέχωσης και πόρων ώστε να λειτουργήσουν ουσιαστικά. Η διαβούλευση συνεχίζεται: η ΚΕΔΕ έχει ανοίξει πλατφόρμα όπου όλοι οι αυτοδιοικητικοί μπορούν να καταθέτουν παρατηρήσεις, πριν την τελική κατάθεση στη Βουλή.
Ένα πλαίσιο που ανοίγει τον δρόμο
Κλείνοντας, ο Γενικός Γραμματέας τόνισε ότι ο νέος Κώδικας δεν είναι το τέλος, αλλά η αρχή. Δημιουργεί το πλαίσιο για να θωρακιστεί η αυτοδιοίκηση, να προσελκύσει νέους ανθρώπους και επιστήμονες και να ανταποκριθεί στον ρόλο της ως πρώτη πόρτα του πολίτη προς το κράτος. Ένας ρόλος που απαιτεί σαφή κανόνες, επαρκείς πόρους και πραγματική αποκέντρωση.
