Σοβαρό ζήτημα απώλειας εσόδων για τους δήμους από εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών έθεσε στο Διοικητικό Συμβούλιο της Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) ο δήμαρχος Αγρινίου Γιώργος Παπαναστασίου, κάνοντας λόγο για πρακτική που στερεί ανταποδοτικούς πόρους από τις τοπικές κοινωνίες.
Αφορμή στάθηκε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον δήμαρχο Κιλελέρ Θανάσης Νασιακόπουλος, ο οποίος – όπως ανέφερε – του μετέφερε την έντονη ανησυχία του: «Έχουμε γεμίσει φωτοβολταϊκά. Βάζουν και μπαταρίες. Εμείς οι δήμοι γιατί δεν έχουμε όφελος;».
Το «σπάσιμο» έργων κάτω από το 1 MW
Σύμφωνα με τον κ. Παπαναστασίου, σε αντίθεση με τις ανεμογεννήτριες – όπου προβλέπονται ανταποδοτικά τέλη υπέρ των δήμων – στα φωτοβολταϊκά μεγάλης κλίμακας εμφανίζεται ένα θεσμικό «παράθυρο».
Όπως εξήγησε, εταιρείες παραγωγής και εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας (όχι ενεργειακές κοινότητες, για τις οποίες ισχύει διαφορετικό καθεστώς) φέρονται να «σπάνε» ένα ενιαίο έργο 10, 20 ή ακόμη και 100 MW σε δεκάδες μικρότερα έργα ισχύος 0,99 MW το καθένα.
Το κρίσιμο σημείο είναι το όριο του 1 MW. Κάτω από αυτό, δεν ενεργοποιούνται – όπως υποστηρίχθηκε – οι ίδιες υποχρεώσεις καταβολής ανταποδοτικών τελών προς τους δήμους, τα οποία σε άλλες περιπτώσεις ανέρχονται είτε σε συγκεκριμένο ποσό ανά MW είτε σε ποσοστό (π.χ. 3%) επί του ακαθάριστου κύκλου εργασιών.
«Δεν το λέω τυχαία», τόνισε χαρακτηριστικά, καλώντας τα μέλη του ΔΣ να παρακολουθήσουν τη συλλογιστική του.
Ανταποδοτικά για ανεμογεννήτριες – Όχι για φωτοβολταϊκά;
Στην περίπτωση των αιολικών πάρκων, οι τοπικές κοινωνίες λαμβάνουν ανταποδοτικά οφέλη, τα οποία κατευθύνονται είτε σε δημοτικούς πόρους είτε σε ελαφρύνσεις για τους καταναλωτές ρεύματος.
Για τα φωτοβολταϊκά, όμως, όπως υποστηρίχθηκε, η πρακτική της τεχνητής κατάτμησης ισχύος οδηγεί σε απώλεια σημαντικών ποσών για τους δήμους, ιδίως σε περιοχές που έχουν «υπερφορτωθεί» με έργα ΑΠΕ.
Το ερώτημα που τέθηκε είναι διπλό:
- Πρόκειται για νόμιμη αξιοποίηση του θεσμικού πλαισίου ή για καταστρατήγησή του;
- Μπορεί να θεωρηθεί ότι πρόκειται ουσιαστικά για ένα ενιαίο έργο που απλώς τεμαχίζεται τυπικά;
Ζήτημα ΑΕΠΟ και πιθανές προσφυγές
Ο κ. Παπαναστασίου αναφέρθηκε και στο θέμα των περιβαλλοντικών αδειοδοτήσεων (ΑΕΠΟ). Εάν ένα έργο 100 MWεμφανίζεται ως 100 ξεχωριστά έργα των 0,99 MW, τίθεται ζήτημα ως προς το εάν η αδειοδότηση αντιμετωπίζει σωστά το πραγματικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα της συνολικής εγκατάστασης.
Όπως ενημερώθηκε – και μετέφερε στο ΔΣ – σε άλλες περιπτώσεις έχουν ήδη ασκηθεί προσφυγές, καθώς τα ποσά που δεν αποδίδονται στις τοπικές κοινωνίες είναι ιδιαίτερα υψηλά.
«Είναι ένας πόρος της Αυτοδιοίκησης που μπορούμε να τον διεκδικήσουμε», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι σε εθνικό επίπεδο το άθροισμα των απωλειών ενδέχεται να είναι πολύ σημαντικό.
Δήμοι με «ενεργειακή επιβάρυνση» χωρίς ανταπόδοση
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για αγροτικούς και ημιορεινούς δήμους, όπου εγκαθίστανται μαζικά φωτοβολταϊκά πάρκα, συχνά με παράλληλες εγκαταστάσεις μπαταριών αποθήκευσης.
Οι δήμοι αυτοί:
- Δεσμεύουν μεγάλες εκτάσεις γης.
- Υφίστανται αλλαγές στο τοπίο και στη χρήση γης.
- Αντιμετωπίζουν κοινωνικές αντιδράσεις.
- Δεν λαμβάνουν – σύμφωνα με τις καταγγελίες – τα αναμενόμενα ανταποδοτικά.
Το ερώτημα που αναδύεται είναι αν η ενεργειακή μετάβαση προχωρά εις βάρος της τοπικής αυτοδιοίκησης, χωρίς δίκαιη αναδιανομή των ωφελειών.
Προς κεντρική παρέμβαση της ΚΕΔΕ;
Η τοποθέτηση ανοίγει τον δρόμο για:
- Νομική διερεύνηση του φαινομένου.
- Ερμηνευτική παρέμβαση ή τροποποίηση του θεσμικού πλαισίου.
- Συλλογική διεκδίκηση από την ΚΕΔΕ για ενιαία αντιμετώπιση των έργων που τεμαχίζονται τεχνητά.
Σε μια περίοδο όπου οι δήμοι αναζητούν σταθερούς ίδιους πόρους, το θέμα των ανταποδοτικών από τις ΑΠΕ δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια – είναι στρατηγικό ζήτημα οικονομικής αυτοτέλειας.
Η συζήτηση στο ΔΣ της ΚΕΔΕ δείχνει ότι το θέμα δεν θα μείνει εκεί. Το εάν πρόκειται για «κομπίνα» ή για θεσμικό κενό που επιτρέπει επιθετική φορολογική και αδειοδοτική βελτιστοποίηση από πλευράς εταιρειών, είναι κάτι που αναμένεται να κριθεί – ενδεχομένως – και στις αίθουσες των δικαστηρίων.
Δείτε το video στην 1 ώρα και 3 λεπτά
