Τα προβλήματα και τις προκλήσεις στην εκπόνηση και υλοποίηση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ – ΕΠΣ), καθώς και τις αναγκαίες θεσμικές παρεμβάσεις συζήτησε το τελευταίο Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ
Εισηγητές του θέματος ήταν ο κ. Κοκοσάλης και η κα Υδρέου, με τον πρώτο να λαμβάνει αρχικά τον λόγο και να μεταφέρει τα συμπεράσματα της πρόσφατης συνεδρίασης της Επιτροπής Μεταφορών και Υποδομών της ΚΕΔΕ.
Ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα – Κίνδυνος απώλειας πόρων
Όπως επισημάνθηκε, η χώρα βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή:
Περίπου 240 Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια βρίσκονται σε φάση ολοκλήρωσης, με τελικό ορίζοντα τον Ιούνιο του 2026, οπότε λήγει η χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης.
Οι μελετητές που συμμετείχαν στη χθεσινή συνεδρίαση τόνισαν ότι:
- Ο χρόνος υλοποίησης είναι ασφυκτικά περιορισμένος
- Υπάρχει κίνδυνος να μην ολοκληρωθούν εγκαίρως τα σχέδια
- Ελλοχεύει ο κίνδυνος να μεταφερθεί το οικονομικό βάρος στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων
Η ΚΕΔΕ προειδοποίησε ότι ένα εργαλείο που θα μπορούσε να αποτελέσει «ευλογία» για τη χωροταξική οργάνωση της χώρας, κινδυνεύει να εξελιχθεί σε διοικητικό και οικονομικό πρόβλημα, αν δεν δοθεί επαρκής χρόνος διαβούλευσης και ουσιαστικής επεξεργασίας από τα δημοτικά συμβούλια.
Οικισμοί κάτω των 2.000 κατοίκων – Συνταγματικές και κοινωνικές επιπτώσεις
Κομβικό σημείο της συζήτησης αποτέλεσε η πρόσφατη νομολογία του Συμβούλιο της Επικρατείας σχετικά με την οριοθέτηση οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων.
Τι αλλάζει
- Αμφισβητούνται οι οριοθετήσεις με αποφάσεις Νομαρχών (1983–1985)
- Δημιουργείται αβεβαιότητα σε χιλιάδες ιδιοκτησίες
- Οικόπεδα μετατρέπονται πρακτικά σε αγροτεμάχια
- Εκδοθείσες οικοδομικές άδειες τίθενται υπό αμφισβήτηση
Η κα Υδρέου υπογράμμισε ότι:
«Δεν μπορεί από τη μια μέρα στην άλλη να ανατρέπονται κεκτημένα δικαιώματα, φορολογημένες αξίες και υφιστάμενες άδειες».
Η πρόταση που υιοθετήθηκε κινείται σε δύο άξονες:
- Για οικισμούς έως 700 κατοίκους (93% των οικισμών της χώρας)
→ Διατήρηση των ορίων χωρίς ιδιαίτερη αιτιολόγηση, με απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου. - Για οικισμούς 700–2.000 κατοίκων
→ Διατήρηση ορίων με αυστηρότερους όρους δόμησης, αντί υποχρεωτικής πολεοδόμησης.
Η ΚΕΔΕ προειδοποίησε ότι οι νέοι όροι δόμησης που προτείνονται σε αρκετά σχέδια είναι αυστηρότεροι από τους υφιστάμενους, γεγονός που ενδέχεται να προκαλέσει απομείωση αξίας ακινήτων.
Εκτός σχεδίου δόμηση και οδικό δίκτυο – Πρακτική αδυναμία οικοδομησιμότητας
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράστηκε για τη ρύθμιση που απαιτεί:
- Πρόσωπο 15 μέτρων
- Σε χαρακτηρισμένο κοινόχρηστο δρόμο
Το πρόβλημα είναι ότι σε πολλές περιοχές δεν υπάρχει επίσημος χαρακτηρισμός οδικού δικτύου, γεγονός που οδηγεί σε πρακτική αδρανοποίηση χιλιάδων εκτός σχεδίου ιδιοκτησιών.
Η ΚΕΔΕ ζητά:
- Επιτάχυνση της μελέτης αποτύπωσης και χαρακτηρισμού δρόμων από το ΤΕΕ
- Καταγραφή και θεσμική κατοχύρωση του δημοτικού οδικού δικτύου
Natura και χωρικοί περιορισμοί
Σε περιοχές Natura (30–40% της επικράτειας), τα όρια οικισμών δεν μπορούν να επεκταθούν, δημιουργώντας σοβαρές αναπτυξιακές δυσκολίες για ορεινούς και νησιωτικούς δήμους.
Επισημάνθηκε ότι ο οριζόντιος χαρακτήρας των κατευθύνσεων δεν λαμβάνει υπόψη:
- Νησιωτικότητα
- Ορεινότητα
- Δημογραφική αποψίλωση
Ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων – Νέες υποχρεώσεις έως το 2030
Η συζήτηση επεκτάθηκε και στην ευρωπαϊκή οδηγία για την ενεργειακή αναβάθμιση ιδιωτικών και δημόσιων κτιρίων.
Οι ανησυχίες εστιάζονται σε:
- Πιθανή αδυναμία μεταβίβασης ιδιωτικών ακινήτων χωρίς αναβάθμιση
- Έλλειψη επαρκών χρηματοδοτικών εργαλείων για σχολεία, δημαρχεία και δημοτικές υποδομές
Η ΚΕΔΕ τόνισε ότι απαιτείται εθνικό χρηματοδοτικό πλαίσιο στήριξης, διαφορετικά η υποχρέωση αυτή θα δημιουργήσει κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες.
Ρόλος Δημοτικών Συμβουλίων – Ζητείται δεσμευτική γνωμοδότηση
Κεντρική θέση της εισήγησης ήταν ότι:
- Τα ΤΠΣ πρέπει να παρουσιαστούν υποχρεωτικά στα Δημοτικά Συμβούλια
- Η γνωμοδότηση να έχει δεσμευτικό χαρακτήρα
- Να προηγείται ουσιαστική συνεργασία με τις τεχνικές υπηρεσίες των δήμων
Όπως τονίστηκε, «όσα ξέρει ο νοικοκύρης δεν τα ξέρει ο κόσμος όλος».
Συνάντηση με το Συμβούλιο της Επικρατείας
Η Επιτροπή πρότεινε επίσημη συνάντηση με το Συμβούλιο της Επικρατείας, προκειμένου:
- Να εξηγηθούν οι πρακτικές συνέπειες των αποφάσεων
- Να διασφαλιστεί η προστασία ιδιοκτησιών
- Να υπάρξει ισορροπία μεταξύ περιβαλλοντικής προστασίας και κοινωνικής δικαιοσύνης
Συμπέρασμα
Η εισήγηση της Επιτροπής εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ.
Το μήνυμα που εξέπεμψε η συζήτηση ήταν σαφές: Τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια είναι αναγκαία, αλλά χωρίς επαρκή χρόνο, θεσμική σαφήνεια και χρηματοδοτική στήριξη μπορεί να οδηγήσουν σε ανασφάλεια δικαίου, απομείωση περιουσιών και αναπτυξιακή στασιμότητα
Η ΚΕΔΕ ζητά άμεσες θεσμικές παρεμβάσεις, ουσιαστικό διάλογο με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και θεσμική συνεργασία με το ΣτΕ, ώστε ο χωροταξικός σχεδιασμός να αποτελέσει εργαλείο βιώσιμης ανάπτυξης — και όχι πεδίο νέων αδιεξόδων.
Δείτε το video στις 3 ώρες και 5 λεπτά
