Mήνυμα για την ανάγκη ριζικής αλλαγής στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο πλημμυρικός κίνδυνος στην Αττική έστειλε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, Νίκος Ανδρουλάκης, παρουσιάζοντας ένα Ενιαίο Masterplan Αντιπλημμυρικής Προστασίας για το λεκανοπέδιο. Η πρόταση παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Διαχείριση πλημμυρικού κινδύνου στην Αττική – Διάλογος και μέτρα για έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό», όπου συμμετείχαν εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης, επιστήμονες και φορείς.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης άσκησε σφοδρή κριτική στην κυβέρνηση, τονίζοντας ότι «η κλιματική κρίση δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι για την ανεπάρκεια του κράτους» και ότι η χώρα εξακολουθεί να αντιδρά στις καταστροφές εκ των υστέρων αντί να επενδύει στην πρόληψη. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, από τη Μάνδρα έως τη Θεσσαλία επαναλαμβάνεται το ίδιο μοτίβο: ένα κράτος που τρέχει πίσω από τις καταστροφές.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ χαρακτήρισε την Αττική «ανοχύρωτη μητρόπολη» απέναντι στα ακραία φαινόμενα, υπογραμμίζοντας ότι η διαχείριση των φυσικών κινδύνων δεν είναι μόνο ζήτημα τεχνικών έργων, αλλά και θέμα κοινωνικής δικαιοσύνης και δημοκρατίας. Παράλληλα, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι αντιμετωπίζει την Πολιτική Προστασία κυρίως επικοινωνιακά, ενώ αντί να επενδύει συστηματικά στην πρόληψη, περιορίζεται σε αποζημιώσεις και έκτακτες παρεμβάσεις μετά από κάθε καταστροφή.
Στην τοποθέτησή του ανέδειξε τρία βασικά διαρθρωτικά προβλήματα στη σημερινή πολιτική: έλλειψη πρόβλεψης, καθώς δεν έχουν ολοκληρωθεί βασικοί χάρτες πλημμυρικού κινδύνου, έλλειψη διαλειτουργικότητας, αφού η επιστημονική γνώση δεν αξιοποιείται αποτελεσματικά, και έλλειμμα λογοδοσίας και συνοχής, με αποσπασματικά έργα χωρίς ενιαίο σχεδιασμό.
Ο κ. Ανδρουλάκης πρότεινε ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο εμπιστοσύνης μεταξύ κράτους και πολιτών, βασισμένο στη διαφάνεια, την αξιοκρατία και τον στρατηγικό σχεδιασμό. «Πρέπει να επενδύσουμε στη διαφάνεια για να τελειώσουμε τις απευθείας αναθέσεις, στην αξιοκρατία αντί των ρουσφετιών και στο σχέδιο αντί της επικοινωνιακής διαχείρισης των ευθυνών μιας καταστροφής», σημείωσε.
Το Masterplan αντιπλημμυρικής προστασίας
Το σχέδιο που παρουσίασε περιλαμβάνει τέσσερις βασικούς άξονες παρεμβάσεων:
- Ψηφιακή χαρτογράφηση πλημμυρικού κινδύνου με χρήση τεχνητής νοημοσύνης, με δημόσια πρόσβαση στα δεδομένα.
- Υποχρεωτική ενσωμάτωση των χαρτών κινδύνου στον πολεοδομικό σχεδιασμό.
- Δημιουργία Εθνικού Ψηφιακού Μητρώου Ρεμάτων για την πλήρη καταγραφή και προστασία των υδατορεμάτων.
- Σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κράτους, περιφέρειας και δήμων, ώστε να αποφεύγονται επικαλύψεις και καθυστερήσεις.
Για την εφαρμογή του σχεδίου προτείνεται επίσης η δημιουργία ενός Μητροπολιτικού Συντονιστικού Οργάνου για την Αττική, το οποίο θα συντονίζει τις δράσεις πρόληψης και διαχείρισης φυσικών καταστροφών.
Το Masterplan οργανώνεται γύρω από τέσσερις ζώνες αντιπλημμυρικής θωράκισης: τους ορεινούς όγκους (Πεντέλη, Υμηττός, Πάρνηθα), τα βασικά ρέματα όπως ο Κηφισός και η Πικροδάφνη, τον αστικό ιστό με πράσινες υποδομές και διαπερατά υλικά, και το παράκτιο μέτωπο, όπου προτείνονται παρεμβάσεις προστασίας από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Παρεμβάσεις αυτοδιοικητικών για τα προβλήματα των υποδομών
Στην εκδήλωση συμμετείχαν επίσης δήμαρχοι και εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης, οι οποίοι ανέδειξαν τις πρακτικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι δήμοι στη διαχείριση των υδάτων και των υποδομών.
«Ο πλημμυρικός κίνδυνος δεν αποτελεί θέμα τεχνικό και ασφάλειας. Είναι θέμα αξιοπρέπειας ενός κράτους που οφείλει να προστατεύει τους πολίτες του», τόνισε ο Νίκος Μήλης, επικεφαλής της παράταξης ΔΗΣΥΜ και πρόεδρος της Αντιπροσωπείας του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας. Όπως εξήγησε, το αντιπλημμυρικό δίκτυο της Αττικής που ολοκληρώθηκε το 2004 βασίζεται σε υδρολογικά δεδομένα της περιόδου 1932-1982 και πλέον καλείται να ανταποκριθεί σε εντελώς διαφορετικές κλιματικές συνθήκες. Μάλιστα, σημείωσε ότι ακόμη κι αν ξεκινούσε σήμερα ένα ολοκληρωμένο έργο για τον Κηφισό, θα απαιτούνταν περίπου δέκα χρόνια για να ολοκληρωθεί.
Ο δήμαρχος Μοσχάτου – Ταύρου, Ανδρέας Ευθυμίου, επισήμανε ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο η παροχετευτικότητα του Κηφισού αλλά το πού μπορούν να κατευθυνθούν τα νερά. «Ο Κηφισός έχει συγκεκριμένη παροχετευτικότητα που δεν μπορεί να μεγαλώσει», είπε, τονίζοντας την ανάγκη για νέες λύσεις, όπως η εγκατάσταση μετεωρολογικών ραντάρ για την έγκαιρη πρόβλεψη έντονων φαινομένων.
Από την πλευρά του, ο Α’ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, αναφέρθηκε στα εμπόδια που δημιουργεί η υφιστάμενη νομοθεσία στην υλοποίηση υδραυλικών έργων. Παράλληλα αποκάλυψε ότι υπάρχει λογαριασμός στην Τράπεζα της Ελλάδος με περίπου 7,6 δισ. ευρώ, ο οποίος αυξάνεται κάθε χρόνο κατά περίπου 250 εκατ. ευρώ, ενώ οι δαπάνες για έργα υποδομών παραμένουν ελάχιστες.
Ο δήμαρχος Ελληνικού-Αργυρούπολης, Γιάννης Κωνσταντάτος, έθεσε το ζήτημα της αξιοποίησης του τέλους ανθεκτικότητας, από το οποίο το κράτος εισπράττει περίπου 1,5 δισ. ευρώ ετησίως. Όπως σημείωσε, ελάχιστα από αυτά τα χρήματα επιστρέφουν στους δήμους για έργα ανθεκτικότητας και προστασίας από φυσικές καταστροφές.
Ο δήμαρχος Αγίου Δημητρίου, Στέλιος Μαμαλάκης, αναφέρθηκε στο πρόβλημα της λειψυδρίας και στις απώλειες νερού από τα δίκτυα της ΕΥΔΑΠ, ενώ ο δήμαρχος Μεγαρέων, Παναγιώτης Μαργέτης, υπογράμμισε ότι τα μέχρι σήμερα μέτρα είναι «ασπιρίνες» και ότι μικρές παρεμβάσεις, όπως φράγματα ανάσχεσης σε ορεινές περιοχές, μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο πλημμυρών.
Ο δήμαρχος Αλίμου, Ανδρέας Κονδύλης, χαρακτήρισε το Ταμείο Ανάκαμψης «χαμένη ευκαιρία» για τα αντιπλημμυρικά έργα, σημειώνοντας ότι δεν αξιοποιήθηκαν επαρκώς οι διαθέσιμοι πόροι. Τέλος, ο δήμαρχος Παλλήνης, Χρήστος Αηδόνης, υπογράμμισε την ανάγκη ενός μητροπολιτικού σχεδιασμού που θα ξεπερνά τον κατακερματισμό αρμοδιοτήτων.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν για συστημικό κίνδυνο
Στο πάνελ των επιστημόνων, ο αναπληρωτής καθηγητής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Μιχάλης Χάλαρης επισήμανε ότι οι πλημμύρες στην Αττική δεν είναι αποτέλεσμα «κακής τύχης», αλλά δεκαετιών λανθασμένων επιλογών στην πολεοδομία και στη διαχείριση των υδάτων.
Ο καθηγητής του ΕΚΠΑ Κώστας Καρτάλης ανέφερε ότι η άναρχη αστικοποίηση και η συνεχής μείωση των ελεύθερων χώρων αυξάνουν τον κίνδυνο, ενώ προειδοποίησε ότι μέχρι το 2040 η Αττική θα αντιμετωπίσει πιο έντονες περιόδους ξηρασίας και πλημμυρών.
Την ανάγκη άμεσων και οικονομικών παρεμβάσεων, όπως αναδασώσεις, μικρά φράγματα ανάσχεσης και φυσικές λεκάνες συγκράτησης νερού, υπογράμμισε ο καθηγητής οικολογίας Παναγιώτης Δημόπουλος, ενώ ο ομότιμος καθηγητής πολεοδομίας Γιάννης Πολύζος αναφέρθηκε στον κίνδυνο δημιουργίας μιας «πόλης των 50 βαθμών» λόγω της κλιματικής κρίσης.
Η επίκουρη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής Ελισάβετ Φελώνη εξήγησε ότι η σύγχρονη τάση διεθνώς βρίσκεται στα βιώσιμα συστήματα αστικής στράγγισης και στις λύσεις βασισμένες στη φύση, όπως οι κήποι βροχής, τα διαπερατά υλικά και οι βιοκλιματικές αναπλάσεις, που μπορούν να μετατρέψουν τις πόλεις σε «σφουγγάρια» ικανά να απορροφούν το νερό.
Καταλήγοντας, ο Νίκος Ανδρουλάκης τόνισε ότι η πρόληψη αποτελεί την πιο αποτελεσματική πολιτική επιλογή, επισημαίνοντας ότι κάθε ευρώ που επενδύεται σε προληπτικά μέτρα εξοικονομεί πολλαπλάσια ποσά σε αποζημιώσεις και αποκατάσταση ζημιών. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «ο πλημμυρικός κίνδυνος δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα ασφάλειας, αλλά θέμα αξιοπρέπειας ενός κράτους που οφείλει να προστατεύει τους πολίτες του».
Δείτε εδώ
