Στο Δήμο Παπάγου – Χολαργού η παράταξη «8 Προτάσεις για μια Βιώσιμη Πόλη» συμμετέχει στο Δημοτικό Συμβούλιο με την επικεφαλής κα Μαρία Σιώτου και δύο ακόμη γυναίκες Δημοτικές Συμβούλους. Το εκπληκτικό όμως είναι ότι η μία από αυτές έλαβε την θέση της μετά την παραίτηση μιας ακόμη δημοτικής συμβούλου (από τις νεότερες στην Ελλάδα 20 ετών, η όρθια στην φωτογραφία) η οποία επίσης είχε καταλάβει την θέση της μετά την παραίτηση μια ακόμη Δημοτικής Συμβούλου. Δηλαδή οι πέντε πρώτες σε σταυρούς προτίμησης δημοτικές σύμβουλοι ήταν γυναίκες ενώ η ποσόστωση στο ψηφοδέλτιο ήταν 50% για κάθε φύλο. Να θυμίσουμε επίσης ότι πριν τον Καλλικράτη του 2010 ο Δήμος Παπάγου είχε εκλεγμένη Δήμαρχο Γυναίκα την κα Λιάπη.
Είναι όμως αυτή η γενική εικόνα των δημοτικών παρατάξεων στην Ελλάδα; Σε καμία περίπτωση.
Σήμερα 8 Μαρτίου Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας η συζήτηση για τη συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική και ειδικότερα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή όπου η ισότητα των φύλων αποτελεί βασικό δείκτη ποιότητας της δημοκρατίας. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ότι, παρά τη σταδιακή πρόοδο των τελευταίων ετών, η εκπροσώπηση των γυναικών στους δήμους της χώρας παραμένει περιορισμένη, ιδιαίτερα στις θέσεις εξουσίας.
Οι γυναίκες αποτελούν την πλειοψηφία του πληθυσμού
Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2021 της Ελληνική Στατιστική Αρχή, ο πληθυσμός της Ελλάδας ανέρχεται περίπου στα 10,6 εκατομμύρια κατοίκους. Από αυτούς:
- Γυναίκες: περίπου 5,43 εκατομμύρια (51,3%)
- Άνδρες: περίπου 5,16 εκατομμύρια (48,7%)
Με άλλα λόγια, στη χώρα υπάρχουν περίπου 105 γυναίκες για κάθε 100 άνδρες. Η διαφορά αυτή οφείλεται κυρίως στο μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής των γυναικών.
Παρά το γεγονός ότι οι γυναίκες αποτελούν την πλειοψηφία του πληθυσμού, η παρουσία τους στα αιρετά όργανα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης παραμένει σημαντικά μικρότερη.
Μόλις 22 γυναίκες δήμαρχοι σε 332 δήμους
Μετά τις δημοτικές εκλογές του 2023, στους 332 δήμους της χώρας εξελέγησαν μόλις 22 γυναίκες δήμαρχοι. Αυτό σημαίνει ότι οι γυναίκες καταλαμβάνουν περίπου 6,6% των δημαρχιακών θέσεων.
Το ποσοστό αυτό δείχνει ότι η κορυφή της αυτοδιοικητικής ιεραρχίας παραμένει έντονα ανδροκρατούμενη.
Ωστόσο, παρατηρείται μια μικρή αλλά σταθερή βελτίωση τα τελευταία χρόνια:
- 2014: 15 γυναίκες δήμαρχοι
- 2019: 17 γυναίκες δήμαρχοι
- 2023: 22 γυναίκες δήμαρχοι
Παρά την αύξηση αυτή, η απόσταση από μια πιο ισότιμη εκπροσώπηση παραμένει μεγάλη.
Σημαιώνουμε ότι δεν υπάρχει καμία γυναίκα Περιφερειάρχης μεταξύ των 13 της Ελλάδας.
Η εικόνα στα δημοτικά συμβούλια
Η συμμετοχή των γυναικών είναι μεγαλύτερη στα δημοτικά συμβούλια, αλλά και εκεί απέχει από την ισότητα.
Σήμερα:
- Γυναίκες δημοτικοί σύμβουλοι: περίπου 26% – 27%
- Άνδρες δημοτικοί σύμβουλοι: περίπου 73% – 74%
Με απλά λόγια, περίπου μία στους τέσσερις δημοτικούς συμβούλους είναι γυναίκα.
Η αύξηση αυτή συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη θεσμοθέτηση της ποσόστωσης 40% στα ψηφοδέλτια των δημοτικών εκλογών, η οποία υποχρεώνει κάθε συνδυασμό να συμπεριλαμβάνει σημαντικό αριθμό γυναικών υποψηφίων.
Ωστόσο, η ποσόστωση αφορά τους υποψηφίους και όχι το τελικό εκλογικό αποτέλεσμα, κάτι που εξηγεί γιατί τελικά το ποσοστό των εκλεγμένων γυναικών παραμένει χαμηλότερο.
Όσο ανεβαίνουμε στην ιεραρχία μειώνεται η συμμετοχή
Η σύγκριση των στοιχείων δείχνει ξεκάθαρα την ανισορροπία:
| Κατηγορία | Ποσοστό γυναικών |
| Πληθυσμός Ελλάδας | περίπου 51% |
| Δημοτικοί σύμβουλοι | περίπου 26% |
| Δήμαρχοι | περίπου 6,6% |
Το φαινόμενο αυτό δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η τοπική πολιτική παραμένει ένας χώρος όπου οι άνδρες κυριαρχούν, ιδιαίτερα στις θέσεις κορυφής.
Τα εμπόδια που παραμένουν
Η περιορισμένη παρουσία των γυναικών στην αυτοδιοίκηση οφείλεται σε ένα σύνολο κοινωνικών και πολιτικών παραγόντων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- τα κοινωνικά στερεότυπα που εξακολουθούν να συνδέουν την πολιτική με ανδροκρατούμενα πρότυπα
- οι δυσκολίες συνδυασμού πολιτικής, επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής
- η περιορισμένη πρόσβαση σε πολιτικά δίκτυα και χρηματοδότηση προεκλογικών εκστρατειών
- η συχνά συγκρουσιακή πολιτική κουλτούρα της δημόσιας ζωής
Η ανάγκη για μια πιο ισότιμη αυτοδιοίκηση
Η ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στην Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν αποτελεί μόνο ζήτημα ισότητας. Αποτελεί και ζήτημα ποιότητας της δημοκρατίας.
Οι δήμοι είναι ο θεσμός που βρίσκεται πιο κοντά στους πολίτες και επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητά τους: από τις κοινωνικές υπηρεσίες και την εκπαίδευση μέχρι τις υποδομές, το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής.
Η συμμετοχή των γυναικών στη λήψη αποφάσεων δεν αποτελεί απλώς ζήτημα ισότητας φύλων, αλλά και ζήτημα καλύτερης διακυβέρνησης. Διεθνείς μελέτες δείχνουν ότι η παρουσία γυναικών σε θέσεις ευθύνης συμβάλλει:
- στην υιοθέτηση πιο συμπεριληπτικών πολιτικών,
- στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής,
- στη μεγαλύτερη έμφαση σε ζητήματα κοινωνικής πολιτικής και φροντίδας,
- στην ενίσχυση της διαφάνειας και της συμμετοχικής δημοκρατίας.
Σε επίπεδο δήμων, οι γυναίκες συχνά συμβάλλουν στην ανάπτυξη πολιτικών που αφορούν την οικογένεια, τα παιδιά, την ισότητα, την κοινωνική φροντίδα και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Προς μια πιο ισότιμη αυτοδιοίκηση
Η ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στην Τοπική Αυτοδιοίκηση απαιτεί ένα ευρύτερο πλέγμα πολιτικών και κοινωνικών παρεμβάσεων.
Μεταξύ αυτών:
- προγράμματα ενδυνάμωσης και εκπαίδευσης γυναικών στην πολιτική,
- δημιουργία δικτύων γυναικών στην αυτοδιοίκηση,
- υποστήριξη της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής,
- αλλαγή της πολιτικής κουλτούρας προς πιο συνεργατικά μοντέλα διοίκησης.
Οι αριθμοί δείχνουν ότι έχει γίνει πρόοδος, αλλά και ότι υπάρχει ακόμη σημαντικός δρόμος για μια πραγματικά ισότιμη Τοπική Αυτοδιοίκηση.
