Σε δημόσια διαβούλευση βρίσκεται μέχρι τις 14 Απριλίου το νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με τίτλο:
«Διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας – Ενσωμάτωση των Οδηγιών (ΕΕ) 2023/2226 και 2025/872», το οποίο εντάσσεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο ενίσχυσης της διαφάνειας και της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής.
Το νομοσχέδιο αποτελεί ουσιαστικά την ενσωμάτωση της λεγόμενης DAC8, δηλαδή της πιο πρόσφατης εξέλιξης της ευρωπαϊκής οδηγίας για την ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών, με σημαντικές επεκτάσεις σε νέους τομείς όπως τα κρυπτοστοιχεία, οι ψηφιακές πλατφόρμες και οι διασυνοριακές δραστηριότητες.
Τι προβλέπει συνολικά το νομοσχέδιο
Το σχέδιο νόμου τροποποιεί τον ν. 4170/2013 και εισάγει ένα εκτεταμένο σύστημα:
- Αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ κρατών-μελών
- Υποχρεωτικής αναφοράς στοιχείων από παρόχους υπηρεσιών (π.χ. crypto, πλατφόρμες)
- Κεντρικών μητρώων και ευρετηρίων (π.χ. για κρυπτοστοιχεία)
- Ενίσχυσης ελέγχων και συμμόρφωσης σε φορολογικά δεδομένα
- Αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας της διοικητικής συνεργασίας
Παράλληλα, εισάγονται νέες διατάξεις για:
- προστασία προσωπικών δεδομένων,
- επαλήθευση ΑΦΜ,
- υποχρεώσεις αξιοποίησης πληροφοριών από τις αρχές .
Πού επηρεάζονται οι Δήμοι
Παρότι το νομοσχέδιο αφορά κυρίως τη φορολογική διοίκηση (ΑΑΔΕ και κράτος), δημιουργεί έμμεσες αλλά ουσιαστικές επιπτώσεις στους Δήμους, κυρίως σε τέσσερα επίπεδα:
1. Πρόσβαση και αξιοποίηση φορολογικών δεδομένων
Οι Δήμοι αποκτούν –έμμεσα μέσω του κράτους– πρόσβαση σε πιο ακριβή και διασταυρωμένα οικονομικά δεδομένα.
Αυτό επηρεάζει:
- τέλη και δημοτικά έσοδα (π.χ. καταστήματα, Airbnb, τουριστικές δραστηριότητες),
- εντοπισμό αδήλωτης δραστηριότητας,
- καλύτερο σχεδιασμό τοπικής φορολογικής πολιτικής.
Ιδιαίτερα κρίσιμο για δήμους με έντονη τουριστική ή ψηφιακή οικονομία.
2. Διασύνδεση με ψηφιακές πλατφόρμες & οικονομία διαμοιρασμού
Με τη νέα οδηγία:
- οι πλατφόρμες (τύπου Airbnb, marketplace κ.λπ.) υποχρεούνται να δηλώνουν στοιχεία
- τα δεδομένα αυτά διακινούνται διακρατικά
Αυτό σημαίνει ότι:
- οι Δήμοι μπορούν να εντοπίζουν πραγματική δραστηριότητα ακινήτων
- περιορίζεται η «γκρίζα ζώνη» στη βραχυχρόνια μίσθωση
3. Επιπτώσεις σε τοπικούς ελέγχους και αδειοδοτήσεις
Το νέο πλαίσιο ενισχύει τον έλεγχο:
- οικονομικής δραστηριότητας σε τοπικό επίπεδο
- νομιμότητας επιχειρήσεων
Οι Δήμοι:
- θα βασίζονται περισσότερο σε διασταυρωμένα δεδομένα
- θα καλούνται να λειτουργούν σε πιο αυστηρό περιβάλλον συμμόρφωσης
4. Νέες υποχρεώσεις συνεργασίας με κεντρικές αρχές
Το νομοσχέδιο ενισχύει τη διοικητική συνεργασία μεταξύ αρχών, κάτι που περιλαμβάνει και:
- ανταλλαγή στοιχείων
- υποστήριξη ελέγχων
- παροχή πληροφοριών
Στην πράξη:
οι Δήμοι εντάσσονται πιο ενεργά στο ενιαίο πληροφοριακό οικοσύστημα του κράτους.
Κρίσιμα ζητήματα για την Αυτοδιοίκηση
Παρά τα θετικά, ανακύπτουν και προκλήσεις:
▪️ Έλλειψη άμεσης θεσμικής ενίσχυσης
Το νομοσχέδιο δεν προβλέπει:
- επιπλέον πόρους για τους Δήμους
- ενίσχυση των υπηρεσιών ελέγχου
▪️ Κίνδυνος «μεταφοράς ευθυνών»
Οι Δήμοι ενδέχεται να κληθούν να αξιοποιήσουν δεδομένα, χωρίς να έχουν τα εργαλεία ή το προσωπικό
▪️ Ζητήματα προστασίας δεδομένων
Η διαχείριση φορολογικών πληροφοριών απαιτεί:
- αυξημένη συμμόρφωση με GDPR
- σαφή όρια αρμοδιοτήτων
Το νέο νομοσχέδιο δεν είναι «αυτοδιοικητικό» με τη στενή έννοια, αλλά αναδιαμορφώνει το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργούν οι Δήμοι
- φέρνει περισσότερη διαφάνεια,
- ενισχύει τα εργαλεία ελέγχου,
- αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τις απαιτήσεις.
Οι Δήμοι καλούνται να προσαρμοστούν σε μια νέα πραγματικότητα, όπου η φορολογική πληροφορία γίνεται κεντρικό εργαλείο διοίκησης, όμως το νομοσχέδιο κρύβει πολλές επιβαρυντικές γραφειοκρατικές δράσεις που ενδεχομένως να επιβαρύνουν τους δημοτικούς υπαλλήλους και με ποινικές ευθύνες αφού αναφέρονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
