Σημαντικά ζητήματα που αφορούν τη ναυαγοσωστική κάλυψη των ακτών αναδείχθηκαν κατά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ, με αιχμή το αυξανόμενο κόστος, τις ανισότητες στην εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου και την ανάγκη για ουσιαστική ενίσχυση της κρατικής χρηματοδότησης.

Με την ευκαιρία της συζήτησης η πλατφόρμα marketplace pyxida-ota.gr για την αγορά των δήμων, πραγματοποίησε έρευνα σε 90 συμβάσεις. 

Σημαντικό σημείο της συζήτησης στην ΚΕΔΕ αποτέλεσε η παραδοχή ότι το ισχύον μοντέλο λειτουργεί με έναν «οριζόντιο» τρόπο που δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές συνθήκες της χώρας. Όπως επισημάνθηκε, η Ελλάδα παρουσιάζει έντονες διαφοροποιήσεις: άλλες ανάγκες έχουν τα νησιά με υψηλή τουριστική κίνηση και άλλες περιοχές με περιορισμένη επισκεψιμότητα. Στο πλαίσιο αυτό, τονίστηκε η ανάγκη να εξετάζεται κατά περίπτωση τόσο η διάρκεια της ναυαγοσωστικής κάλυψης (σε μήνες) όσο και το ημερήσιο ωράριο.

Παράλληλα, ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον τρόπο καθορισμού των «πολυσύχναστων» παραλιών από τις αρμόδιες τριμελείς επιτροπές, καθώς αυτό επηρεάζει άμεσα τόσο την επιχειρησιακή κατανομή όσο και το συνολικό κόστος για τους δήμους. Εκφράστηκαν επιφυλάξεις για το κατά πόσο η διαδικασία αυτή αποτυπώνει τις πραγματικές ανάγκες, ενώ επισημάνθηκε ότι οδηγεί συχνά σε αύξηση των υποχρεώσεων χωρίς αντίστοιχη στήριξη.

Αναλυτικά οικονομικά στοιχεία παρουσίασε ο Α’ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και Δήμαρχος Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, υπογραμμίζοντας τη συνεχή επιδείνωση της αναλογίας κόστους–χρηματοδότησης. Όπως ανέφερε, το 2025 το συνολικό κόστος ανήλθε σε 31.227.000 ευρώ, με την κρατική επιχορήγηση να φτάνει τα 15 εκατομμύρια ευρώ, καλύπτοντας το 48,1% της δαπάνης.

Για το 2026, το κόστος αυξάνεται σε 32.113.000 ευρώ, μεταξύ άλλων λόγω της αύξησης κατά περίπου 45 των πολυσύχναστων παραλιών. Ωστόσο, η χρηματοδότηση παραμένει σταθερή στα 15 εκατομμύρια ευρώ, με αποτέλεσμα το ποσοστό κάλυψης να μειώνεται περαιτέρω στο 46,7%.

Ο κ. Κωνσταντέλλος τόνισε ότι η αύξηση του κόστους είναι διαρκής, τόσο λόγω πληθωριστικών πιέσεων όσο και λόγω των αυξημένων απαιτήσεων του θεσμικού πλαισίου. Παράλληλα, επισήμανε ότι η διαδικασία χαρακτηρισμού των πολυσύχναστων παραλιών έχει μεταβληθεί, με αποτέλεσμα –όπως είπε– να ενισχύεται ο ρόλος των λιμενικών αρχών χωρίς ουσιαστική αντίρροπη άποψη, οδηγώντας σε περαιτέρω επιβάρυνση των δήμων.

Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε για το γεγονός ότι δεν υπάρχει θεσμικά κατοχυρωμένη υποχρέωση του κράτους να καλύπτει το κόστος, καθώς η χρηματοδότηση εξαρτάται από την εκάστοτε πολιτική βούληση. Όπως προειδοποίησε, δεν αποκλείεται στο μέλλον η επιχορήγηση να μειωθεί περαιτέρω ή ακόμη και να μηδενιστεί, ενώ οι δήμοι θα συνεχίσουν να έχουν πλήρη υποχρέωση κάλυψης της υπηρεσίας.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΚΕΔΕ ζητά:

• την κάλυψη του 100% της δαπάνης από το κράτος,
• ή εναλλακτικά τη θέσπιση ενός σταθερού ποσοστού χρηματοδότησης επί του συνολικού κόστους, ώστε να αποφεύγεται η συνεχής μείωση της κρατικής συμμετοχής.

Η συνεδρίαση κατέληξε στην έγκριση της κατανομής των σχετικών πόρων και στην αποστολή των στοιχείων στο Υπουργείο Εσωτερικών, με στόχο τη διεκδίκηση μιας πιο δίκαιης και βιώσιμης λύσης για τη ναυαγοσωστική κάλυψη.

Τι αποκαλύπτει η έρευνα του pyxida-ota.gr

Το καλοκαίρι στις ελληνικές ακτές κοστίζει. Από τον Ιούνιο μέχρι τον Σεπτέμβριο, δεκάδες δήμοι σε όλη τη χώρα πληρώνουν εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ για κάτι που στο ακαδημαϊκό επίπεδο μοιάζει απλό: έναν άνθρωπο με σημαία σε ένα βάθρο. Η ανάλυση της pyxida-ota.gr 90 δημοσίων συμβάσεων που υπογράφηκαν μεταξύ 2023 και 2025, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 6,9 εκατομμυρίων ευρώ, δείχνει όμως ότι αυτός ο “απλός άνθρωπος” τιμολογείται στην πράξη με τεράστια διακύμανση — και με όρους που σπανίως τυποποιούνται.

Μια αγορά χωρίς κοινή μονάδα μέτρησης

Η πρώτη παρατήρηση που προκύπτει από τη μελέτη όλου του δείγματος είναι ότι οι αναθέτουσες αρχές σπάνια συγκρίνουν την τιμή που πληρώνουν με την τιμή άλλων δήμων. Αυτό συμβαίνει επειδή κάθε σύμβαση περιγράφει το αντικείμενο διαφορετικά: άλλη μιλά για “θέσεις ναυαγοσώστη”, άλλη για “βάθρα”, άλλη για “πολυσύχναστες παραλίες” χωρίς αριθμό, άλλη για “ανθρωπομήνες”. Με βάση το Π.Δ. 71/2020, το οποίο θεσπίζει ένα ναυαγοσώστη ανά βάθρο για τις ώρες 10:00–18:00 ημερησίως, η μόνη συγκρίσιμη μονάδα είναι το ευρώ ανά βάθρο-μήνα (€/βάθρο-μήνα) — δηλαδή το κόστος λειτουργίας μιας θέσης για έναν μήνα.

Η διάμεση τιμή στο δείγμα είναι ≈ 7.260 €/βάθρο-μήνα, αλλά οι τιμές κυμαίνονται από 4.600 € έως πάνω από 12.500 € — μια διαφορά κοντά στο 170% για την ίδια, κατ’ ουσίαν, υπηρεσία.

Τι αγοράζει κάθε ευρώ (ενδεικτικές περιπτώσεις)

Γιατί η τιμή παίζει τόσο;

Οι λόγοι που εξηγούν τη διακύμανση είναι τρεις και αναδεικνύονται καθαρά στα συμβατικά κείμενα:

1. Η διαδικασία ανάθεσης. Οι πιο ακριβές συμβάσεις του δείγματος είναι αυτές που υπογράφηκαν με διαδικασία εξαιρετικής προμήθειας λόγω κατεπείγοντος ή με απευθείας ανάθεση στο τέλος της άνοιξης, όταν η θερινή σεζόν “χτυπάει την πόρτα” και ο δήμος δεν έχει έτοιμο διαγωνισμό. Ο ανάδοχος ξέρει ότι δεν υπάρχει εναλλακτική και τιμολογεί ανάλογα. Αντίθετα, συμβάσεις που ανατέθηκαν μέσω ηλεκτρονικού ανοιχτού διαγωνισμού με έγκαιρη διακήρυξη (π.χ. Μάρτιο) συγκλίνουν γύρω από τη ζώνη των 6.500–7.500 €/βάθρο-μήνα.

2. Το μοντέλο απασχόλησης του αναδόχου. Η φθηνότερη σύμβαση του δείγματος (4.600 €/ανθρωπομήνα σε νησί Αιγαίου) αναθέτει την υπηρεσία σε φυσικό πρόσωπο που προσλαμβάνει απευθείας τους ναυαγοσώστες. Στο άλλο άκρο, εταιρείες με επαγγελματικό στόλο ταχυπλόων, jet ski 100 ίππων, VHF/GPS και ασφαλιστική κάλυψη τιμολογούν το διπλάσιο. Και τα δύο μοντέλα είναι νόμιμα, αλλά παρέχουν διαφορετικό επίπεδο υπηρεσίας — κάτι που σπάνια γίνεται σαφές στον προϋπολογισμό.

3. Η γεωγραφία. Σε απομακρυσμένα νησιά με μεμονωμένα βάθρα, η τιμή εκτοξεύεται λόγω κόστους μετακίνησης, διαμονής και απουσίας τοπικής αγοράς αναδόχων. Σύμβαση για μία θέση σε μικρό νησί του Β. Αιγαίου τιμολογήθηκε πάνω από 12.500 €/βάθρο-μήνα — διπλάσια από τη διάμεσο.

Ποιος υπογράφει; Μια αγορά με λίγους παίκτες

Από τους 90 συμβαλλόμενους αναδόχους του δείγματος, έντεκα (25) εταιρείες ή φυσικά πρόσωπα αντιστοιχούν σε δύο ή περισσότερες συμβάσεις. Τρεις ανάδοχοι κατέχουν ταυτόχρονα συμβάσεις σε τρεις έως τέσσερις δήμους, σε διαφορετικά γεωγραφικά διαμερίσματα. Δεν πρόκειται για παράνομη πρακτική — αντίθετα, είναι αναμενόμενο μια εξειδικευμένη εταιρεία με πιστοποιημένο στόλο να διεκδικεί πολλούς διαγωνισμούς. Είναι όμως ένδειξη ότι η πραγματική αγορά της ναυαγοσωστικής κάλυψης στην Ελλάδα είναι μικρή: ο αριθμός των επαγγελματιών που μπορούν να καλύψουν ολοκληρωμένη λειτουργία σε νησιωτικό ή απομακρυσμένο δήμο είναι μικρός και αυτό έχει επιπτώσεις στη διαμόρφωση των τιμών.

Για τις αναθέτουσες αρχές, το πρακτικό συμπέρασμα είναι ότι θα πρέπει να παρακολουθούν το εύρος των διαθέσιμων αναδόχων πριν δημοσιεύσουν διακήρυξη, ώστε να μην εκτίθενται σε μία μόνο προσφορά.

Οι πιο πρωτότυποι — και οι πιο προβληματικοί — συμβατικοί όροι

Σε επίπεδο συμβατικών όρων, το δείγμα αποκαλύπτει αξιοσημείωτες ιδιαιτερότητες. Ξεχωρίζουμε τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα:

• Κατασκευή του βάθρου από τον ανάδοχο. Σε νησιωτικό δήμο, ο ανάδοχος δεν αναλαμβάνει μόνο την επάνδρωση, αλλά υποχρεούται να κατασκευάσει και να εγκαταστήσει ο ίδιος το βάθρο, σύμφωνα με το άρθρο 9 του Π.Δ. 71/2020. Σε άλλη σύμβαση της ίδιας περιφέρειας, αντίθετα, το βάθρο και ο εξοπλισμός το παρέχει αποκλειστικά ο δήμος. Για την ίδια υπηρεσία, δηλαδή, άλλοι δήμοι πληρώνουν ανάδοχο + κατασκευή, άλλοι μόνο ανάδοχο — και αυτό δεν φαίνεται πάντα στη συγκριτική τιμή.
• Απαίτηση για σκάφος διάσωσης 5 μ. με VHF, GPS-ploter και σανίδα ακινητοποίησης. Εμφανίζεται στις μεγάλες συμβάσεις μεγάλων νησιών και παραλιών άνω των 1.200 μ., αλλά απουσιάζει παντελώς σε μικρές παραθαλάσσιες δημοτικές συμβάσεις, όπου θα έπρεπε επίσης να προβλέπεται.
• Αυτόματος εξωτερικός απινιδωτής (AED) με αναλώσιμα ηλεκτρόδια ενηλίκων και βρεφών. Συμπεριλαμβάνεται ως υποχρέωση σε όλες σχεδόν τις συμβάσεις του 2025, αλλά το κόστος συντήρησης (service) χρεώνεται άλλοτε στον ανάδοχο και άλλοτε στον δήμο.
• Ρήτρα ακεραιότητας. Εμφανίζεται συστηματικά μόνο σε συμβάσεις που προέρχονται από ηλεκτρονικούς διαγωνισμούς. Στις απευθείας αναθέσεις σπανίως επαναλαμβάνεται, παρότι η εφαρμογή της είναι υποχρεωτική από το νέο πλαίσιο του Ν. 4412/2016.
• Χρήση πιστοποιητικών ISO. Μόλις δύο συμβάσεις του δείγματος απαιτούν ρητά από τον ανάδοχο πιστοποίηση κατά ISO 9001 ή αντίστοιχη. Στις υπόλοιπες, η σχολή ναυαγοσωστικής εκπαίδευσης θεωρείται επαρκής. Αυτό είναι κενό για υπηρεσία που επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια λουομένων.

Τι λείπει συστηματικά

Πέρα από τα επιμέρους ευρήματα, η μελέτη συνολικά του δείγματος αναδεικνύει κάποια κενά που επαναλαμβάνονται στην πλειοψηφία των συμβάσεων:

Συστάσεις προς τις αναθέτουσες αρχές

Με βάση τα παραπάνω, οι δήμοι που πρόκειται να αναθέσουν σύμβαση ναυαγοσωστικής κάλυψης για τη σεζόν 2026 θα πρέπει να λάβουν υπόψη επτά πρακτικά σημεία.

• Υπολογίστε εκ των προτέρων τη δική σας τιμή σε €/βάθρο-μήνα και συγκρίνετέ την με τη διάμεσο της αγοράς (≈7.260 €). Αποκλίσεις άνω του 25% θέλουν αιτιολόγηση — είτε αυτή αφορά στη σπανιότητα του αναδόχου (απομόνωση), είτε στη σύνθεση του εξοπλισμού.
• Αναφέρετε ρητά στη διακήρυξη και στη σύμβαση τον αριθμό βάθρων και τη διάρκεια σε ημερολογιακούς μήνες. Όταν αυτό λείπει, καθίσταται αδύνατος ο έλεγχος τιμής μετά την κατακύρωση.
• Δημοσιεύστε τη διακήρυξη νωρίς (το αργότερο Μάρτιο). Κάθε μήνας καθυστέρησης κοστίζει — οι αναθέσεις Μαΐου/Ιουνίου τιμολογούνται αποδεδειγμένα ακριβότερα.
• Ζητήστε ρητά ελάχιστες προδιαγραφές: ISO 9001 του αναδόχου, ασφαλιστική κάλυψη επαγγελματικής αστικής ευθύνης (όχι απλώς εργατικό ατύχημα), τεκμηρίωση αδειών ναυαγοσώστη από Λιμενική Αρχή και πιστοποιητικά υγείας.
• Διαχωρίστε σαφώς ποιος παρέχει τι: βάθρο, σκάφος 3,30 μ., σκάφος 5 μ., jet ski, απινιδωτή, serviceαπινιδωτή. Ο κατάλογος αυτός θα πρέπει να εμφανίζεται και στον ενδεικτικό προϋπολογισμό με ξεχωριστή γραμμή — όχι “κατ’ αποκοπή”.
• Προβλέψτε εξειδικευμένες ποινικές ρήτρες. Η γενική αναφορά στο άρθρο 218 Ν. 4412/2016 δεν προστατεύει επαρκώς τον δήμο σε περίπτωση απουσίας ναυαγοσώστη από βάθρο — προσθέστε ρήτρα με ημερήσιο ή ωριαίο ποσό ανά βάθρο που έμεινε ακάλυπτο.
• Αποφύγετε την εξαιρετική διαδικασία κατεπείγοντος. Η πρακτική εμφάνιση σύμβασης Ιουνίου/Ιουλίου με το σκεπτικό του “μη αναβαλλόμενου κινδύνου” δείχνει οργανωτική αστοχία — και τιμολογείται περίπου 30% ακριβότερα σε σχέση με έγκαιρη διακήρυξη.

Δείτε εδώ τις συμβάσεις στο pyxida-ota.gr

Δείτε και το video στην συζήτηση της ΚΕΔΕ από την 1ώρα και 35 λεπτα