Με 596 σχόλια σε 15 ώρες στο τοπικό γκρουπ «Το Χαλάνδρι Online!» αποτυπώνεται ένας έντονος δημόσιος διάλογος στο Χαλάνδρι με αφορμή την δημιουργία νέων ποδηλατοδρόμων και με την τοπική κοινωνία να εμφανίζεται διχασμένη ανάμεσα σε όσους βλέπουν το έργο ως ένα βήμα προς μια πιο βιώσιμη και ανθρώπινη πόλη και σε εκείνους που εκφράζουν σοβαρές αντιρρήσεις για τις επιπτώσεις στην καθημερινότητα, την αγορά και τη στάθμευση.
Το φαινόμενο της αντιπαράθεσης εξηγεί με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο γιατί οι δημοτικές αρχές στην Ελλάδα διστάζουν να προωθήσουν όρους Βιώσιμης Κινητικότητας στις πόλεις τους και να ανατρέψουν συνήθειες πολλών χρόνων για τους κατοίκους τους αν και γνωρίζουν ότι έτσι θα κάνουν τις γειτονιές τους πιο φιλικές και ανθρώπινες.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται κυρίως το ζήτημα των χαμένων θέσεων πάρκινγκ. Πολλοί κάτοικοι και επισκέπτες υποστηρίζουν ότι το κέντρο του Χαλανδρίου ήταν ήδη δύσκολα προσβάσιμο με αυτοκίνητο και ότι οι νέες παρεμβάσεις επιδεινώνουν το πρόβλημα. Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τους ηλικιωμένους, τις οικογένειες με παιδιά, τους ανθρώπους με κινητικές δυσκολίες, αλλά και όσους έρχονται από γειτονικούς δήμους για ψώνια ή υπηρεσίες. Αρκετοί σχολιάζουν ότι χωρίς επαρκή δημοτικά πάρκινγκ, πυκνή εσωτερική συγκοινωνία και καλύτερη σύνδεση με το Μετρό, οι ποδηλατόδρομοι κινδυνεύουν να λειτουργήσουν αποσπασματικά.
Αντιδράσεις καταγράφονται και από την πλευρά όσων φοβούνται ότι η αγορά του Χαλανδρίου θα επηρεαστεί αρνητικά. Το επιχείρημα που επαναλαμβάνεται είναι ότι ένας εμπορικός προορισμός δεν εξυπηρετεί μόνο τους κατοίκους που μένουν κοντά, αλλά και επισκέπτες από όλη την Αττική. Για αυτούς, η δυσκολία στάθμευσης μπορεί να οδηγήσει τους καταναλωτές σε εμπορικά κέντρα ή άλλες περιοχές με ευκολότερη πρόσβαση. Παράλληλα, αρκετοί θέτουν ζήτημα πρακτικότητας: αν κάποιος θέλει να κάνει ψώνια, να μεταφέρει βάρος ή να επισκεφθεί γιατρό, δεν μπορεί πάντα να χρησιμοποιήσει ποδήλατο.
Σημαντική είναι και η διαπίστωση παρατήρηση της μικρής χρήσης και ύπαρξης ποδηλατών στους νέους ποδηλατόδρομους.
Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές του έργου βλέπουν τους ποδηλατοδρόμους ως αναγκαία αλλαγή νοοτροπίας. Υποστηρίζουν ότι οι πόλεις δεν μπορούν να σχεδιάζονται αποκλειστικά γύρω από το αυτοκίνητο και ότι ο δημόσιος χώρος πρέπει να αποδοθεί στους πεζούς, στους ποδηλάτες, στα άτομα με αναπηρία και σε όσους σήμερα δυσκολεύονται να κινηθούν με ασφάλεια. Για αυτούς, το επιχείρημα ότι «δεν υπάρχουν ποδηλάτες» είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο χρειάζονται υποδομές: χωρίς ασφαλείς διαδρομές, οι πολίτες δεν θα επιλέξουν ποτέ το ποδήλατο.
Στη συζήτηση παρεμβαίνει και ο δήμαρχος Χαλανδρίου Σίμος Ρούσσος, ο οποίος υποστηρίζει ότι το έργο δεν είναι μεμονωμένο, αλλά μέρος ευρύτερου σχεδιασμού για βιώσιμη μετακίνηση. Σύμφωνα με όσα αναφέρει, ο συγκεκριμένος ποδηλατόδρομος εντάσσεται σε ένα συνολικό δίκτυο που θα συνδέει το κέντρο με τους σταθμούς του Μετρό, την Αττική Οδό, τον πολιτιστικό πολυχώρο στο Νόμπελ και το αθλητικό κέντρο «Ν. Πέρκιζας». Παράλληλα, σημειώνει ότι προχωρά η κατασκευή τριώροφου υπόγειου πάρκινγκ στο νέο δημαρχείο, με στόχο να παραδοθεί έως το τέλος του 2026, ενώ έχει εξασφαλιστεί χρηματοδότηση για σύστημα ελεγχόμενης στάθμευσης.
Η αντιπαράθεση, ωστόσο, ξεπερνά το ίδιο το έργο. Αγγίζει ένα βαθύτερο ερώτημα: τι πόλεις θέλουν τελικά οι κάτοικοι των αστικών περιοχών; Μια πόλη που θα συνεχίσει να εξαρτάται κυρίως από το αυτοκίνητο ή μια πόλη που θα επιχειρήσει να αλλάξει μοντέλο μετακίνησης; Και αν επιλέξει το δεύτερο, μπορεί αυτό να γίνει χωρίς παράλληλες λύσεις για στάθμευση, δημόσια συγκοινωνία, φορτοεκφορτώσεις, σκίαση, πράσινο και πραγματική προσβασιμότητα;
Δυστυχώς τα έργα αυτά απαιτούν έναν μακρύ μεταβατικό χρόνο μέχρι να ολοκληρωθούν οι υποδομές και να αλλάξουν οι συνήθειες. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι περισσότεροι αρνητές παραδέχονται ότι οι σύγχρονες ευρωπαϊκές πόλεις που τόλμησαν είναι πολύ πιο λειτουρργικές και ανθρώπινες.
Το βέβαιο είναι ότι οι νέοι ποδηλατόδρομοι ανοίγουν μια μεγάλη συζήτηση – αντιπαράθεση σε κάθε δήμο που δημιουργούναι. Για άλλους αποτελούν έργο πολιτισμού και αναβάθμισης της καθημερινότητας. Για άλλους είναι μια παρέμβαση πρόωρη, αποσπασματική και επιβαρυντική για την τοπική αγορά.
Πρόσφατα είχαμε και την πρωτοβουλία της Ποδηλαττικής Κοινότητας για συλλογή υπογραφών υπέρ της εγκατάστασης του δικτύου 17 χιλιομέτρων ποδηλατόδρομων στην Αθήνα. Η μελέτη παραδόθηκε. Η πρωτοβουλία προέκυψε καθώς στο δημοτικό συμβούλια εκφράστηκαν επιφυλάξεις και ενδεχόμενη επαναξέταση για την υλοποίηση του έργου. Η δημοτική αρχή φαίνεται να διστάζει καθώς ανιχνεύτηκαν έντονες αντιδράσεις.
Το ζήτημα είναι έντονα επικοινωνιακό. Χαρακτηριστικό είναι ότι κόσμος πιστεύει ότι όπου δημιουργούνται ποδηλατοδρόμοι και αφαιρούνται θέσεις στάθμευσης μαραζώνουν οι αγορές. Η παγκόσμια όμως εμπειρία που είναι σήμερα πολύ πλούσια δείχνει ακριβώς το αντίθετο. Σε περιοχές όπου δημιουργούνται ποδηλατόδρομοι οι αγορές αυξάνουν την κατανάλωση κατά 30% και το ίδιο και οι αξίες των ακινήτων.
Η επιτυχία ή η αποτυχία των ποδηλατόδρομων που πολύ διστακτικά εμφανίζονται στην Ελλάδα σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ευρώπη, δεν θα κριθεί μόνο από το χρώμα στο οδόστρωμα, αλλά από το αν θα ενταχθούν σε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα μπορεί να απαντά στις ανάγκες όλων: πεζών, ποδηλατών, οδηγών, επαγγελματιών, κατοίκων και επισκεπτών.
Δείτε εδώ τους διαλόγους σε εξέλιξη
Θυμίζουμε ότι στις 10 Μαϊου σε πολλές πόλεις της Ελλάδα διοργανώνεται ταυτόχρονα η Πανελλαδική Ποδηλατοπορείας με αίτημα την δημιουργία υποδομών ποδηλάτου.
