Σημαντικές επισημάνσεις για την πορεία ολοκλήρωσης του Εθνικού Κτηματολογίου (ΕΚ), τους λόγους καθυστέρησης αλλά και τα σημαντικά κενά που αφορούν τον αποδεικτικό χαρακτήρα των πρώτων εγγραφών περιλαμβάνονται στην 5/2025 έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΣ) (https://www.elsyn.gr/el).
Στην σύνοψη της έκθεσης καταγράφονται, μεταξύ άλλων, τα παρακάτω πορίσματα:
- Σημαντικός αριθμός ακινήτων έχουν καταχωρηθεί ως αγνώστου ιδιοκτήτη. Η καθυστέρηση ολοκλήρωσης της κτηματογράφησης οφείλεται σε εγγενείς παράγοντες, αλλά και χρόνιες δυσλειτουργίες, όπως η ελλιπής καταγραφή της δημόσιας περιουσίας και η μη σύνταξη δασικών χαρτών.
- Σε πολλές περιοχές περατώθηκε πρόωρα η κτηματογράφηση χωρίς προηγούμενη ολοκλήρωση της εξέτασης αιτήσεων διόρθωσης και ενστάσεων από τις αρμόδιες Επιτροπές ή τον ανάδοχο… Τα μέτρα αυτά, ενώ επιταχύνουν την έναρξη της λειτουργίας του Κτηματολογίου, μπορούν να προκαλέσουν παρατεταμένη αβεβαιότητα ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ακινήτων και επιβάρυνση του δικαστικού συστήματος, αν δεν επιταχυνθεί η διεκπεραίωση των εκκρεμοτήτων.
- Υφίσταται νομοθετική ασάφεια ως προς το θεμελιώδες ζήτημα αν η οριστικοποίηση ανακριβών πρώτων εγγραφών συνεπάγεται πρωτότυπη κτήση της κυριότητας από τον ανακριβώς εγγεγραμμένο.
Διατυπώνονται δε, μεταξύ άλλων, οι παρακάτω συστάσεις:
- Να εξετασθεί το ενδεχόμενο να αποσαφηνισθεί νομοθετικά το ζήτημα αν η οριστικοποίηση ανακριβών πρώτων εγγραφών συνεπάγεται πρωτότυπη κτήση κυριότητας από τον ανακριβώς εγγεγραμμένο.
- Να εξετασθεί το ενδεχόμενο να αποδοθεί στο κτηματολογικό φύλλο δικονομική ισχύς εκτελεστού τίτλου.
Η πλημμελείς ανταπόκριση της δημόσιας διοίκησης, των ΟΤΑ συμπεριλαμβανομένων, στην ανάγκη καταχώρησης της δημόσιας περιουσίας οφείλεται στην υποτίμηση της αναπτυξιακής διάστασης του Εθνικού Κτηματολογίου, η ολοκλήρωση του οποίου παραμένει μια πάνδημη και αόριστη ευχή. Αυτό που αγνοήθηκε συστηματικά είναι η αρνητική επίδραση της έλλειψης ΕΚ στο ΑΕΠ της Χώρας. Η υποτίμηση αυτή έδωσε χώρο ενεργοποίησης των χρόνιων παθογενειών του δημοσίου που είχαν ως αποτέλεσμα την μεγάλη καθυστέρηση ολοκλήρωσης του έργου.
Σε αυτό το γενικό κλίμα δεν είναι πολλοί οι Δήμοι που ενεργοποιήθηκαν κατά την διάρκεια της κτηματογράφησης για την καταχώρηση των δημόσιων (κοινόχρηστοι και κοινωφελείς χώροι) αλλά και ιδιωτικών ακινήτων τους και ήλεγξαν τα στοιχεία των αναρτήσεων.
Η αποχή από τις διαδικασίες κτηματογράφησης είναι προφανές ότι θα αποτυπωθεί στην πληρότητα των πρώτων εγγραφών του ΕΚ και θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στην αποτελεσματική διαχείριση των δημοτικών ακινήτων αλλά και τριβές με όμορους ιδιώτες.
Οι συστάσεις του ΕΣ, που ευθυγραμμίζονται πλήρως με τον βασικό σκοπό του ΕΚ, με όποιον τρόπο και αν υλοποιηθούν, θα θέσουν επί τάπητος την αδήριτη ανάγκη διόρθωσης και συμπλήρωσης των πρώτων εγγραφών που αφορούν τα δημοτικά ακίνητα.
Πέραν αυτού οι καθημερινές ανάγκες όπως η διεκδίκηση κονδυλίων από διάφορα αναπτυξιακά προγράμματα απαιτούν την τεκμηρίωση των εμπράγματων δικαιωμάτων των Δήμων επί των χώρων υλοποίησης των επενδύσεων.
Όμως οι διαδικασίες καταχώρησης αδήλωτων δικαιωμάτων και διόρθωσης ήδη καταχωρημένων σε περιοχές λειτουργίας του ΕΚ είναι πολύ πιο σύνθετες από τις ισχύουσες κατά την διάρκεια της κτηματογράφησης και απαιτούν σε πολλές περιπτώσεις ειδικά τοπογραφικά διαγράμματα (Διαγράμματα γεωμετρικών μεταβολών) και προσφυγή σε δικαστικές διαδικασίες. Οποιαδήποτε μεταβολή των εγγραφών θα πρέπει να περιβληθεί με το κύρος της διαδικασίας δημοσιοποίησης (ενημέρωσης των θιγόμενων) των επιγενόμενων μεταβολών.
Το μεγάλο πλήθος των δημοτικών ακινήτων, η ποικιλία αιτιών κτήσης των και η πολυμορφία των διορθώσεων απαιτούν συστηματική και καθολική αντιμετώπιση από ομάδα έμπειρων και εξειδικευμένων σε θέματα κτηματολογίου στελεχών
Η ΓΕΩΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ Α.Ε. Μελετών και Γεωπληροφορικής, με επιτυχή και διαχρονική συμμετοχή στα προγράμματα κτηματογράφησης διαθέτει την απαιτούμενη επαγγελματική επάρκεια για αποτελεσματική συνδρομή των ΟΤΑ στην διόρθωση εγγραφών του Κτηματολογίου.
