Τέθηκε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ένα εκτεταμένο σχέδιο νόμου στρατηγικής σημασίας για τον τρόπο λειτουργίας του ελληνικού Δημοσίου, με επίκεντρο τη διαλειτουργικότητα, την ευρωπαϊκή ψηφιακή ενοποίηση και τη σταδιακή μετάβαση από τη γραφειοκρατία των επαναλαμβανόμενων δικαιολογητικών σε ένα σύστημα αυτόματης ανταλλαγής δεδομένων. Η διαβούλευση θα παραμείνει ανοιχτή έως τη Δευτέρα 18 Μαΐου 2026 στις 09:00, δίνοντας τη δυνατότητα σε φορείς, οργανισμούς, αυτοδιοίκηση, επαγγελματικές ενώσεις και πολίτες να καταθέσουν προτάσεις και παρατηρήσεις.
Στην ουσία, το νομοσχέδιο επιχειρεί να ενσωματώσει πλήρως στην ελληνική έννομη τάξη τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2022/1463, ο οποίος καθορίζει τις τεχνικές και λειτουργικές προδιαγραφές για το ευρωπαϊκό σύστημα διασυνοριακής αυτοματοποιημένης ανταλλαγής δικαιολογητικών, στη βάση της αρχής «Μόνον Άπαξ» (Once Only Principle). Η φιλοσοφία του είναι απλή αλλά βαθιά μετασχηματιστική: ο πολίτης ή η επιχείρηση δεν θα πρέπει να υποβάλλει επανειλημμένα τα ίδια πιστοποιητικά σε διαφορετικές δημόσιες υπηρεσίες, καθώς οι αρμόδιοι φορείς θα αντλούν τα αναγκαία στοιχεία ψηφιακά, διαλειτουργικά και με ασφαλή τρόπο.
Για την ελληνική δημόσια διοίκηση αυτό σημαίνει ότι το κράτος περνά σταδιακά από το μοντέλο «ο πολίτης προσκομίζει χαρτιά» στο μοντέλο «οι υπηρεσίες αναζητούν και ανταλλάσσουν πιστοποιημένα δεδομένα μεταξύ τους». Πρόκειται για μια αλλαγή που δεν περιορίζεται σε τεχνικές αναβαθμίσεις, αλλά επηρεάζει την ίδια τη διοικητική λογική λειτουργίας υπουργείων, οργανισμών, δήμων και περιφερειών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την αυτοδιοίκηση παρουσιάζουν οι διατάξεις που αφορούν τη δημιουργία Εθνικής Δομής του Τεχνικού Συστήματος, την Εθνική Πλατφόρμα Συνεργασίας, τις πύλες διαδικασιών, τους παρόχους δικαιολογητικών και τις αξιολογήσεις διαλειτουργικότητας. Για τους δήμους, αυτό μεταφράζεται σε αυξανόμενη υποχρέωση ψηφιακής ωρίμανσης δημοτολογίων, ληξιαρχείων, βεβαιώσεων κατοικίας, αδειοδοτικών διαδικασιών και κάθε διοικητικής υπηρεσίας που σχετίζεται με πιστοποιητικά και μητρώα. Οι δήμοι καλούνται ουσιαστικά να μετατραπούν σε ενεργούς κόμβους παροχής και διασταύρωσης δεδομένων, με μεγαλύτερη ακρίβεια, ασφάλεια και διαλειτουργικότητα.
Παράλληλα, το νομοσχέδιο μεταφέρει στην ελληνική έννομη τάξη τη νέα κοινοπραξία ευρωπαϊκής ψηφιακής υποδομής (EDIC) για καινοτόμες μαζικές διασυνδεδεμένες υπηρεσίες μετασχηματισμού δημοσίων διοικήσεων, εντάσσοντας τη χώρα πιο ενεργά στον κοινό ευρωπαϊκό σχεδιασμό ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών. Αυτό δεν αφορά μόνο την εσωτερική λειτουργία του κράτους, αλλά και τη δυνατότητα ελληνικών υπηρεσιών να λειτουργούν αποτελεσματικότερα σε πανευρωπαϊκό περιβάλλον.
Στο Μέρος Γ΄, το νομοσχέδιο εισάγει και μια σειρά πρόσθετων παρεμβάσεων που δείχνουν τη συνολική κατεύθυνση του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης: ψηφιακός βοηθός (chatbot) στο gov.gr, διεύρυνση χρήσης ψηφιακού αντιγράφου ταυτότητας, δυνατότητα άντλησης στοιχείων μέσω API, ενίσχυση της εφαρμογής mystreet για δημόσιους χώρους, Gov.gr Messenger για επίσημες ηλεκτρονικές ειδοποιήσεις και νέες αρμοδιότητες για ανοικτά δεδομένα και τεχνητή νοημοσύνη.
Οι διατάξεις αυτές αναμένεται να έχουν πρακτικές επιπτώσεις και για την τοπική αυτοδιοίκηση: καλύτερη παρακολούθηση κοινόχρηστων χώρων, ενίσχυση ψηφιακής επικοινωνίας με πολίτες, πιο στοχευμένες διασταυρώσεις στοιχείων και πιθανώς μελλοντική αξιοποίηση για δημοτικά τέλη, χρήσεις γης, αδειοδοτήσεις και ελέγχους.
Ωστόσο, η νέα εποχή συνεπάγεται και απαιτήσεις. Οι φορείς του Δημοσίου, συμπεριλαμβανομένων των ΟΤΑ, θα χρειαστούν:
αναβάθμιση πληροφοριακών συστημάτων, κυβερνοασφάλεια, εκπαιδευμένο προσωπικό, συμβατότητα μητρώων και συμμόρφωση με αυστηρότερα πρότυπα προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Η δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 18 Μαΐου αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία, καθώς δεν αφορά μόνο τεχνικούς όρους ευρωπαϊκών κανονισμών, αλλά τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργεί η ελληνική δημόσια διοίκηση – και ειδικά οι δήμοι – τα επόμενα χρόνια: λιγότερο χαρτί, περισσότερα δεδομένα, περισσότερη ταχύτητα, αλλά και μεγαλύτερη ευθύνη.
