Διατήρηση της προβλέψιμης υποστήριξης της πολιτικής συνοχής για όλες τις περιφέρειες, όχι μόνο για τις λιγότερο ανεπτυγμένες· απόρριψη εθνικών επενδυτικών σχεδίων όταν οι περιφέρειες δεν συμμετέχουν στην προετοιμασία τους· και μια υποχρεωτική αρχή οριζόντιας συνεργασίας που διασφαλίζει ότι κάθε πολιτική της ΕΕ δεν βλάπτει τη συνοχή στην Ευρώπη. Αυτές είναι οι κύριες προτάσεις που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) σε μια σειρά γνωμοδοτήσεων σχετικά με τη μεταρρύθμιση της πολιτικής συνοχής μετά το 2027, οι οποίες υιοθετήθηκαν ομόφωνα στη σύνοδο ολομέλειας στις 6 Μαΐου.
Οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες υποστήριξαν την ανάγκη ανανέωσης της πολιτικής συνοχής, αλλά αντιτάχθηκαν σθεναρά στις περικοπές του προϋπολογισμού και στην προσπάθεια αποκλεισμού των περιφερειών και των πόλεων από τη διαδικασία λήψης αποφάσεων υπέρ των εθνικών κυβερνήσεων. Οι τρεις γνωμοδοτήσεις που εγκρίθηκαν εξετάζουν διαφορετικές πτυχές της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, ο οποίος θα καλύπτει την περίοδο 2028-34, και ιδίως τη δημιουργία ενός ενιαίου μεγάλου ταμείου που θα συγχωνεύει τις πολιτικές συνοχής, γεωργίας, αλιείας και άλλες, οι οποίες θα διαχειρίζονται μέσω ενιαίων εθνικών και περιφερειακών σχεδίων εταιρικής σχέσης (ΕΣΣΕ).
Μια νέα «ρήτρα επικουρικότητας» και Πολιτική Συνοχής για όλες τις περιφέρειες
Τα μέλη της ΕτΠ ζήτησαν οι «περιφερειακοί έλεγχοι» στα ΕΠΜΡ, που πρότεινε ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, να εφαρμοστούν μέσω «αξιολογήσεων πολυεπίπεδης διακυβέρνησης». Αυτό θα καθιστούσε υποχρεωτική για τα κράτη μέλη τη διαβούλευση με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές κατά την προετοιμασία των ΕΠΜΡ. Όταν αυτό δεν συμβαίνει, οι περιφέρειες και οι πόλεις θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να ενεργοποιήσουν μια «ρήτρα επικουρικότητας» και να ενημερώσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να μπορεί να απορρίψει τα υπερβολικά συγκεντρωτικά ΕΠΜΡ. Επιπλέον, η ΕτΠ καλεί τα κράτη μέλη να αξιολογήσουν τον τοπικό και περιφερειακό αντίκτυπο των σχεδίων τους και την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι οι συγκεκριμένες εδαφικές προκλήσεις σε κάθε χώρα προσδιορίζονται και αντιμετωπίζονται με σαφήνεια.
Οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες ζήτησαν επίσης να αυξήσουν τον προϋπολογισμό των ΕΠΜΡ σύμφωνα με το αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Εντός αυτού του ποσού, θα πρέπει να διατηρηθούν οι ειδικοί αυτοτελείς προϋπολογισμοί για την Πολιτική Συνοχής, την Κοινή Γεωργική Πολιτική και άλλες πολιτικές. Η Πολιτική Συνοχής θα πρέπει να περιλαμβάνει καθορισμένες πιστώσεις για όλες τις κατηγορίες περιφερειών, όχι μόνο για τις λιγότερο ανεπτυγμένες.
Διαφορετικά ταμεία της ΕΕ πρέπει να αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες ανάγκες
Τα μέλη της ΕτΠ αντιτάχθηκαν στην ιδέα ότι το Εθνικό Πρόγραμμα Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΠΠ) θα πρέπει να γίνει ένα «ενιαίο ταμείο χρημάτων» στη διάθεση των κρατών μελών. Πρότειναν να αναφερθούν τα διάφορα ταμεία, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και το Ταμείο Συνοχής, τα οποία έχουν τις δικές τους ιδιαιτερότητες, και υπενθύμισαν τη σημασία του INTERREG για την ανταγωνιστικότητα και την ενιαία αγορά. Για να είναι αποτελεσματικά, αυτά τα ταμεία θα πρέπει να επωφελούνται από σαφώς κατανεμημένα ποσά πόρων. Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) θα πρέπει επίσης να αποτελεί μέρος της εργαλειοθήκης της Πολιτικής Συνοχής, με τη δική του ειδική κατανομή του προϋπολογισμού.
Επιπλέον, ένας ελάχιστος στόχος 20% των κονδυλίων της πολιτικής συνοχής, των αγροτικών περιοχών και της αλιείας πρέπει να δαπανάται για ολοκληρωμένες στρατηγικές εδαφικής ανάπτυξης, όπως ολοκληρωμένες εδαφικές επενδύσεις, τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των κοινοτήτων, LEADER ή άλλα εδαφικά εργαλεία που έχουν σχεδιαστεί από τα κράτη μέλη, σε αστικές ή αγροτικές περιοχές, ως εγγύηση μιας πραγματικά τοποκεντρικής προσέγγισης που ενδυναμώνει τις τοπικές κοινότητες και τα ενδιαφερόμενα μέρη.
Διασφάλιση διαφανούς χρήσης των πόρων
Οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες χαιρέτισαν τον στόχο της απλούστευσης του τρόπου παρακολούθησης της αποτελεσματικότητας των δαπανών της ΕΕ. Επιπλέον, ζήτησαν να συνοδεύεται από ισχυρές διασφαλίσεις, ώστε να διασφαλιστεί ότι η βελτίωση της εδαφικής συνοχής αποτελεί βασική προτεραιότητα για όλες τις πολιτικές της ΕΕ (αρχή του «μην βλάπτετε τη συνοχή»).
Όσον αφορά την Πολιτική Συνοχής, η επίτευξη ορόσημων και στόχων πρόκειται να αντικαταστήσει το υπάρχον σύστημα που βασίζεται στην επιστροφή εξόδων, γεγονός που θα οδηγήσει σε πολυπλοκότητα με κίνδυνο αύξησης της γραφειοκρατίας και των ελέγχων, προειδοποίησαν οι περιφέρειες και οι πόλεις. Κατά συνέπεια, τόνισαν ότι η πλήρης εφαρμογή των νέων κανόνων μπορεί να είναι αποτελεσματική μόνο αφού αντιμετωπιστούν βασικά ζητήματα της πρότασης, όπως η αποφυγή της επικάλυψης των δύο συστημάτων (βασισμένων στην απόδοση και βασισμένων στο κόστος) ή η χρήση δεικτών που δεν αντικατοπτρίζουν τον πραγματικό αντίκτυπο των πολιτικών για το κλίμα και τις κοινωνικές πολιτικές επί τόπου. Στη συνέχεια, θα χρειαστεί μια μεταβατική περίοδος για να δοθεί χρόνος για την παροχή εκπαίδευσης και τεχνικής βοήθειας σε επίπεδο ΕΕ για τους δημόσιους υπαλλήλους που θα πρέπει να εργαστούν με τον νέο «κανονισμό πλαισίου απόδοσης».
Αποσπάσματα
Vasco Alves Cordeiro (PT/PES), συνεισηγητής για τον κανονισμό του Ταμείου NRPP, πρόεδρος της επιτροπής COTER και μέλος της Περιφερειακής Συνέλευσης των Αζορών: «Η μεταρρύθμιση του ΠΔΠ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέχει τον κίνδυνο να μετατρέψει την πολιτική συνοχής σε μια ιστορία επανακεντρικοποίησης και χαμένων ευκαιριών, θέτοντας στο περιθώριο τις ίδιες τις περιφέρειες και τους δήμους που κάνουν την Ευρώπη πραγματικότητα.
Η γνωμοδότησή μας για τα Εθνικά Δημοκρατικά Ταμεία (NRPP) αποτελεί ένα σχέδιο για μια Ευρώπη που ακούει τα εδάφη της: με πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, επικουρικότητα ως ασπίδα και 20% των ταμείων συνοχής και αγροτικής ανάπτυξης αφιερωμένο σε μέσα από τη βάση προς τα πάνω. Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, λέμε: «Ελάτε μαζί μας για να υπερασπιστούμε αυτό το όραμα». Μαζί, μπορούμε να μετατρέψουμε αυτήν την ιστορία σε ένα νέο και πολλά υποσχόμενο κεφάλαιο για όλη την Ευρώπη».
Emil Boc (RO/EPP), συνεισηγητής για τον κανονισμό του Ταμείου NRPP και Δήμαρχος της Κλουζ-Ναπόκα: «Η Ευρώπη πρέπει να επιλέξει αν προετοιμάζεται για ενότητα ή για διαίρεση. Η πολιτική συνοχής δεν μπορεί να γίνει παράπλευρη ζημία εντός των εθνικών μεγα-ταμείων, ούτε οι αγρότες και οι περιφέρειες μπορούν να ωθηθούν σε ανταγωνισμό για τους ίδιους πόρους. Η συνοχή πρέπει να παραμείνει πολιτική για όλες τις περιφέρειες – λιγότερο ανεπτυγμένες, σε μεταβατικό στάδιο και πιο ανεπτυγμένες. Η εταιρική σχέση, η πολυεπίπεδη διακυβέρνηση και η επικουρικότητα δεν είναι γραφειοκρατικές διατυπώσεις. είναι το DNA της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Λέξεις όπως περιφερειακά κεφάλαια και εδαφικοί έλεγχοι πρέπει τώρα να γίνουν πραγματικές νομικές εγγυήσεις. Μια Ένωση που δεν επενδύει στη συνοχή δεν προετοιμάζεται για το μέλλον της – προετοιμάζεται για τη δική της διαίρεση».
María Guardiola Martín (ES/EPP), εισηγήτρια για το ΕΤΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Εδαφική Συνεργασία και το Ταμείο Συνοχής και Πρόεδρος της Περιφερειακής Κυβέρνησης της Εξτρεμαδούρα: «Η Πολιτική Συνοχής δεν είναι κόστος — είναι η επένδυση της Ευρώπης στην αλληλεγγύη, την ανταγωνιστικότητα και την εδαφική ισορροπία. Σε μια εποχή επιταχυνόμενων αλλαγών, πρέπει να απορρίψουμε την εσφαλμένη επιλογή μεταξύ σύγκλισης και ανταγωνιστικότητας: η Ευρώπη χρειάζεται και τα δύο. Αυτά τα ταμεία έχουν ήδη αποφέρει απτά αποτελέσματα για τις περιφέρειές μας, τις ΜΜΕ και τους πολίτες μας. Αλλά για να παραμείνει αποτελεσματική, η Πολιτική Συνοχής πρέπει να εκσυγχρονιστεί, να απλοποιηθεί και να γίνει πιο ευέλικτη, διατηρώντας παράλληλα τις βασικές της αρχές της εταιρικής σχέσης, της κοινής διαχείρισης, της επικουρικότητας και της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης. Δεν μπορούμε να δεχτούμε περικοπές που θα αποδυνάμωναν τον αντίκτυπό της ή θα έθεταν σε κίνδυνο τη συνέχειά της.»
Luca Menesini (IT/PES), εισηγητής για τον κανονισμό για το πλαίσιο απόδοσης, επαρχιακός σύμβουλος της Λούκα και πρόεδρος της ομάδας PES στην ΕτΠ: «Η απλούστευση δεν πρέπει να γίνει ο δούρειος ίππος για τον συγκεντρωτισμό ή μια υποχώρηση από τις ευρωπαϊκές μας φιλοδοξίες. Η γνώμη μας σχετικά με το Πλαίσιο Επιδόσεων είναι σαφής: χαιρετίζουμε την απλούστευση, αλλά όχι εις βάρος της δράσης για το κλίμα, της κοινωνικής δικαιοσύνης ή της εδαφικής συνοχής. Το μήνυμά μας προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι απλό: καμία απλούστευση χωρίς επικουρικότητα, καμία αποτελεσματικότητα χωρίς εταιρική σχέση και καμία πρόοδος χωρίς τη μέτρηση του εδαφικού αντίκτυπου κάθε ευρώ που δαπανάται. Ας διασφαλίσουμε ότι αυτή η μεταρρύθμιση ενδυναμώνει τις περιφέρειες και τις πόλεις, όχι μόνο τις Βρυξέλλες.
Ιστορικό
·Το ενοποιημένο κείμενο των γνωμοδοτήσεων θα είναι διαθέσιμο μερικές ημέρες μετά την έγκρισή τους μέσω των συνδέσμων που παρέχονται παραπάνω.
·Οι εγκριθείσες γνωμοδοτήσεις αποτελούν μέρος μιας σειράς 20 γνωμοδοτήσεων επί των οποίων η ΕτΠ εργάζεται για την αξιολόγηση συγκεκριμένων πτυχών και κανονισμών του μελλοντικού μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ 2028-34: δείτε τον οδικό χάρτη των γνωμοδοτήσεων.
