Η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (Ρ.Α.Α.Ε.Υ.) προχώρησε με την απόφαση Υ-1/2026 στην έκδοση του νέου «Οδηγού Υποβολής, Εκπόνησης και Αξιολόγησης Γενικών Σχεδίων Υπηρεσιών Ύδατος (Γ.Σ.Υ.Υ.) και Ετήσιων Εκθέσεων Προγραμματισμού (Ε.Ε.Π.)», ενεργοποιώντας ουσιαστικά ένα νέο, πιο αυστηρό και δομημένο πλαίσιο στρατηγικού σχεδιασμού για τους παρόχους υπηρεσιών ύδατος της χώρας, σε εφαρμογή του άρθρου 35 του ν.5037/2023.
Η απόφαση αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα για τον μετασχηματισμό της διαχείρισης υδάτων στην Ελλάδα, καθώς εισάγει για πρώτη φορά ένα ενιαίο σύστημα προγραμματισμού, τεκμηρίωσης, αξιολόγησης και λογοδοσίας για τις υπηρεσίες ύδρευσης, αποχέτευσης και διαχείρισης υδατικών υποδομών. Στόχος είναι η μετάβαση από αποσπασματικές πρακτικές σε ένα μοντέλο ολοκληρωμένης διακυβέρνησης, όπου κάθε φορέας ύδατος καλείται να αποτυπώνει στρατηγικά τις ανάγκες, τις επενδύσεις, τις προτεραιότητες και τις επιδόσεις του.
Στην πράξη, τα Γενικά Σχέδια Υπηρεσιών Ύδατος (Γ.Σ.Υ.Υ.) λειτουργούν ως πολυετής «οδικός χάρτης» για κάθε πάροχο, καταγράφοντας την υφιστάμενη κατάσταση των υποδομών, την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, τις ανάγκες αναβάθμισης δικτύων, τη διαχείριση απωλειών νερού, την οικονομική βιωσιμότητα, την ενεργειακή αποδοτικότητα και την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση. Παράλληλα, οι Ετήσιες Εκθέσεις Προγραμματισμού (Ε.Ε.Π.) μετατρέπονται σε εργαλείο παρακολούθησης της προόδου, εξειδικεύοντας ανά έτος τα έργα, τις δράσεις, τους δείκτες απόδοσης και τις χρηματοδοτικές ανάγκες.
Για τους Δήμους και τις ΔΕΥΑ, η νέα υποχρέωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς εισάγει αυξημένες απαιτήσεις διοικητικής και τεχνικής επάρκειας. Οι δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης δεν θα περιορίζονται πλέον μόνο στη λειτουργική διαχείριση, αλλά θα πρέπει να αναπτύσσουν τεκμηριωμένα στρατηγικά σχέδια, με συγκεκριμένους δείκτες, χρονοδιαγράμματα και αξιολογήσιμους στόχους. Αυτό συνεπάγεται μεγαλύτερη πίεση για ψηφιακή οργάνωση, συστηματική συλλογή δεδομένων, επενδυτικό σχεδιασμό και συμμόρφωση με τις κανονιστικές απαιτήσεις της Ρ.Α.Α.Ε.Υ.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη διαφάνεια, καθώς η αξιολόγηση των σχεδίων δεν θα είναι τυπική, αλλά θα συνδέεται με την αποτελεσματικότητα, τη βιωσιμότητα και την ποιότητα των υπηρεσιών προς πολίτες και επιχειρήσεις. Η νέα προσέγγιση ενισχύει την έννοια του «ρυθμιζόμενου παρόχου ύδατος», εισάγοντας λογικές αντίστοιχες με αυτές που εφαρμόζονται ήδη σε ενέργεια και απορρίμματα: προγραμματισμός, έλεγχος, δείκτες, συμμόρφωση.
Σε μια περίοδο όπου η λειψυδρία, η γήρανση υποδομών, οι απώλειες δικτύων και η ανάγκη βιώσιμης χρήσης των υδατικών πόρων αποκτούν εθνική διάσταση, ο Οδηγός της Ρ.Α.Α.Ε.Υ. λειτουργεί ως εργαλείο εκσυγχρονισμού αλλά και πίεσης προς τους φορείς να εγκαταλείψουν παρωχημένα μοντέλα διοίκησης. Για πολλούς μικρότερους δήμους ή φορείς με περιορισμένες δυνατότητες, η συμμόρφωση ενδέχεται να αποτελέσει σημαντική πρόκληση, αναδεικνύοντας πιθανώς και την ανάγκη συνεργασιών, συνενώσεων ή τεχνικής υποστήριξης.
Συνολικά, η απόφαση Υ-1/2026 δεν αφορά απλώς μία διοικητική διαδικασία. Συνιστά μια νέα φιλοσοφία για το νερό ως κρίσιμη δημόσια υπηρεσία, όπου η στρατηγική, η λογοδοσία και η ανθεκτικότητα τίθενται στο επίκεντρο. Για την αυτοδιοίκηση, η επόμενη περίοδος θα κριθεί από το κατά πόσο οι φορείς ύδατος μπορούν να προσαρμοστούν έγκαιρα, να αξιοποιήσουν χρηματοδοτικά εργαλεία και να περάσουν σε ένα πιο σύγχρονο μοντέλο διαχείρισης, με τελικό αποδέκτη τον πολίτη και τη βιώσιμη προστασία του υδατικού πόρου.
