Σημαντικές ενστάσεις, προτάσεις αλλαγών αλλά και έντονος προβληματισμός για τον τρόπο εκλογής των αιρετών οργάνων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης καταγράφονται στα σχόλια πολιτών και αυτοδιοικητικών στελεχών στη δημόσια διαβούλευση του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης και ειδικότερα στο ΜΕΡΟΣ Β΄ «Εκλογή Αιρετών Οργάνων, Διοίκηση Δήμων και Περιφερειών και Οργάνων Ενδοδημοτικής Αποκέντρωσης» (άρθρα 29-87). Ένα από τα βασικά ζητήματα που αναδεικνύονται αφορά τα κωλύματα εκλογιμότητας και τα ασυμβίβαστα των στελεχών των Σωμάτων Ασφαλείας.
Πολλοί σχολιαστές κάνουν λόγο για «επιστροφή σε καθεστώς αδικίας», καθώς – όπως υποστηρίζουν – ο νέος κώδικας φαίνεται να αγνοεί τη ρύθμιση του Ν.5043/2023, η οποία είχε επιτρέψει σε χαμηλόβαθμους αξιωματικούς που προήχθησαν λόγω ετών υπηρεσίας να διατηρούν το δικαίωμα του εκλέγεσθαι. Οι παρεμβάσεις ζητούν να παραμείνει η εξαίρεση για βαθμούς έως Υπαστυνόμο Α’, Υποπυραγό και Ανθυποπλοίαρχο, επισημαίνοντας ότι πολλοί ένστολοι συμμετέχουν επί χρόνια ενεργά στην αυτοδιοίκηση και δεν πρέπει να αποκλειστούν αιφνιδιαστικά από τις εκλογικές διαδικασίες.
Παράλληλα, έντονη συζήτηση προκαλεί και η θεσμική θέση των Δημοτικών Κοινοτήτων. Αρκετοί πολίτες αντιδρούν στη μετονομασία του «Προέδρου Κοινότητας» σε «Εκπρόσωπο Κοινότητας», θεωρώντας ότι ο όρος υποβαθμίζει τον ρόλο των τοπικών κοινοτήτων και αποδυναμώνει την έννοια της τοπικής εκπροσώπησης.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν σχόλια που στηρίζουν τη νέα ονομασία, με το επιχείρημα ότι οι κοινότητες δεν διαθέτουν αποφασιστικές αρμοδιότητες και επομένως ο τίτλος «Πρόεδρος» δεν ανταποκρίνεται στη σημερινή θεσμική πραγματικότητα. Πέρα όμως από την ονοματολογία, τα σχόλια εστιάζουν κυρίως στην ανάγκη ενίσχυσης των τοπικών κοινοτήτων.
Πολίτες ζητούν υποχρεωτικές απαντήσεις σε αιτήματα δημοτών, ετήσιες γενικές συνελεύσεις κατοίκων, ηλεκτρονικές υπηρεσίες για την υποβολή αιτημάτων αλλά και περισσότερες αρμοδιότητες και αυτονομία για τις κοινότητες, ιδιαίτερα στις μικρές και ορεινές περιοχές. Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στο εκλογικό σύστημα. Πολλές τοποθετήσεις θεωρούν ότι το μοντέλο των παρατάξεων και των συνδυασμών οδηγεί σε στρεβλώσεις και περιορίζει τη γνήσια λαϊκή βούληση. Ορισμένοι προτείνουν ενιαίο ψηφοδέλτιο για δημάρχους και συμβούλους, ώστε οι πολίτες να μπορούν να επιλέγουν πρόσωπα ανεξάρτητα από παραταξιακές δεσμεύσεις.
Άλλοι ζητούν πλήρη αποσύνδεση των κοινοτικών ψηφοδελτίων από τα ψηφοδέλτια των δημάρχων, ιδιαίτερα σε χωριά κάτω των 300 ή 1.000 κατοίκων, υποστηρίζοντας ότι σήμερα οι μικρές κοινωνίες οδηγούνται σε διχασμό και οι τοπικές εκλογές επηρεάζονται υπερβολικά από τις δημοτικές παρατάξεις.
Έντονος είναι επίσης ο προβληματισμός για την πρόβλεψη της «εναλλακτικής ψήφου» αντί δεύτερου γύρου εκλογών. Σχολιαστές χαρακτηρίζουν το νέο σύστημα περίπλοκο και φοβούνται ότι μπορεί να προκαλέσει σύγχυση στους ψηφοφόρους ή να αλλοιώσει το τελικό αποτέλεσμα. Υποστηρίζουν ότι τα εκλογικά συστήματα πρέπει να παραμένουν απλά, σταθερά και απολύτως κατανοητά για τους πολίτες.
Στη διαβούλευση καταγράφονται ακόμη προτάσεις για ευρύτερη χρήση της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Ειδικότερα, ζητείται να δοθεί δυνατότητα ηλεκτρονικής ψήφου και για τα Κοινοτικά Συμβούλια, με το επιχείρημα ότι έτσι θα ενισχυθεί η συμμετοχή των νέων, των δημοτών που ζουν μακριά από τον τόπο καταγωγής τους και γενικότερα η συμμετοχική δημοκρατία. Οι υποστηρικτές της πρότασης θεωρούν ότι ο αποκλεισμός των κοινοτήτων από την ηλεκτρονική διαδικασία δημιουργεί «εκλογές δύο ταχυτήτων».
Συνολικά, τα σχόλια των πολιτών δείχνουν ότι το ΜΕΡΟΣ Β΄ του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης αγγίζει κρίσιμα ζητήματα δημοκρατικής εκπροσώπησης, λειτουργίας των κοινοτήτων και εκλογικής νομιμοποίησης. Η διαβούλευση αναδεικνύει ένα έντονο αίτημα για περισσότερη συμμετοχή των πολιτών, ισχυρότερες κοινότητες και ένα εκλογικό σύστημα που – σύμφωνα με πολλούς συμμετέχοντες – θα δίνει μεγαλύτερο βάρος στα πρόσωπα και λιγότερο στους παραταξιακούς μηχανισμούς.
Δείτε εδώ το νομοσχέδιο στην Διαβούλευση
Δείτε εδώ τον Φάκελο του myota.gr για τον Νέο Κώδικα
Το myota.gr παρακολουθεί συνεχώς και θα αναλύσει και τα σχόλια στα άλλα Βιβλία.
