Πιο σαφή τρόπο παρουσίασης και ελέγχου των οικονομικών στοιχείων δήμων και περιφερειών εισάγει το Άρθρο 517 του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το οποίο αφορά την «Κατάσταση προϋπολογισμού/απολογισμού». Η νέα διάταξη επιχειρεί να δημιουργήσει ένα πιο αυστηρό και διαφανές πλαίσιο παρακολούθησης της εκτέλεσης των προϋπολογισμών, ενισχύοντας την οικονομική λογοδοσία των ΟΤΑ.
Αναφέρεται ρητά ότι οι αναλυτικές καταστάσεις εσόδων και εξόδων, τα γραμμάτια είσπραξης, τα χρηματικά εντάλματα και τα δικαιολογητικά τους, οι πίνακες διαγραφών και παραγραφών εσόδων, καθώς και βεβαιώσεις τραπεζών και ταμειακών υπολοίπων της 31ης Δεκεμβρίου κάθε έτους, θα είναι διαθέσιμα στα μέλη των συμβουλίων από τις οικονομικές υπηρεσίες.
Σύμφωνα με το άρθρο, η χρηματοοικονομική αναφορά του προϋπολογισμού και του απολογισμού θα πρέπει πλέον να καταρτίζεται με βάση τέσσερις βασικές δημοσιονομικές αρχές: την αρχή της ενότητας, της καθολικότητας, του ενιαυσίου και της ειδικότητας των πιστώσεων. Πρόκειται για θεμελιώδεις αρχές δημοσιονομικής διαχείρισης που στόχο έχουν να αποτυπώνεται με ενιαίο, σαφή και συγκεκριμένο τρόπο η οικονομική εικόνα κάθε δήμου ή περιφέρειας για κάθε οικονομικό έτος.
Η κατάσταση προϋπολογισμού/απολογισμού θα παρουσιάζει αναλυτικά όλα τα οικονομικά δεδομένα ανά λογαριασμό του προϋπολογισμού. Στα έσοδα θα εμφανίζονται τα προϋπολογισθέντα ποσά, οι μεταβολές τους, τα βεβαιωθέντα έσοδα, οι διαγραφές, τα εισπραχθέντα ποσά αλλά και τα υπόλοιπα που παραμένουν ανείσπρακτα. Αντίστοιχα, στα έξοδα θα αποτυπώνονται οι εγκεκριμένες πιστώσεις, οι δεσμεύσεις, τα ποσά που πληρώθηκαν καθώς και οι απλήρωτες υποχρεώσεις, ακόμη και εκείνες που υπερβαίνουν τις εγκεκριμένες πιστώσεις του προϋπολογισμού.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για συνοπτική ανακεφαλαίωση στο τέλος της κατάστασης. Εκεί θα εμφανίζονται συγκεντρωτικά τα έσοδα που εισπράχθηκαν μέσα στο έτος, οι λειτουργικές και επενδυτικές δαπάνες, το χρηματικό υπόλοιπο του προηγούμενου έτους αλλά και το αδιάθετο υπόλοιπο. Παράλληλα, θα καταγράφονται συγκεντρωτικά και οι απλήρωτες υποχρεώσεις προς φορείς τόσο εντός όσο και εκτός της Γενικής Κυβέρνησης.
Το νέο πλαίσιο αυξάνει σημαντικά και τις υποχρεώσεις τεκμηρίωσης προς τα δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια. Μέχρι το τέλος Μαρτίου κάθε έτους, ο προϊστάμενος οικονομικών υπηρεσιών οφείλει, μέσω δημάρχου ή περιφερειάρχη, να υποβάλει την κατάσταση για έγκριση στο συμβούλιο, συνοδευόμενη από εκτενή οικονομικά στοιχεία και παραστατικά.
Η διάταξη θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη για την ενίσχυση της οικονομικής διαφάνειας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, καθώς εισάγει πιο αναλυτική και ελεγχόμενη διαδικασία αποτύπωσης της οικονομικής διαχείρισης των ΟΤΑ. Ταυτόχρονα, δημιουργεί αυξημένες ευθύνες για τις οικονομικές υπηρεσίες αλλά και μεγαλύτερες δυνατότητες ελέγχου από τα αιρετά όργανα.
