Αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο συντάσσονται, θεωρούνται και εγκρίνονται οι μελέτες έργων και τεχνικών υπηρεσιών σε δήμους, περιφέρειες και νομικά πρόσωπα της αυτοδιοίκησης εισάγει το Κεφάλαιο Δ΄ του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Οι διατάξεις των άρθρων 620 έως 624 επιχειρούν να επιταχύνουν τις διαδικασίες, να περιορίσουν τις καθυστερήσεις και να καθορίσουν με σαφήνεια τις αρμοδιότητες των τεχνικών υπηρεσιών και των τεχνικών συμβουλίων.
Υποχρεωτική σύνταξη από τις τεχνικές υπηρεσίες
Σύμφωνα με το άρθρο 620, οι μελέτες έργων και παροχής τεχνικών και λοιπών συναφών επιστημονικών υπηρεσιών των δήμων και των περιφερειών συντάσσονται από υπάλληλο της τεχνικής υπηρεσίας και θεωρούνται από τον προϊστάμενο της υπηρεσίας. Παράλληλα, τα τεύχη δημοπράτησης για την ανάθεση μελετών ή υπηρεσιών ακολουθούν την ίδια διαδικασία.
Η διάταξη εισάγει συγκεκριμένες προθεσμίες. Η θεώρηση πρέπει να ολοκληρώνεται εντός ενός μήνα από την υποβολή της μελέτης. Αν η προθεσμία παρέλθει χωρίς ενέργεια, η θεώρηση θεωρείται αυτοδικαίως χορηγημένη. Στη συνέχεια η μελέτη διαβιβάζεται στη Δημοτική ή Περιφερειακή Επιτροπή, η οποία μέσα σε έναν ακόμη μήνα είτε την αποδέχεται είτε την επιστρέφει με παρατηρήσεις.
Τι ισχύει για τα νομικά πρόσωπα
Ανάλογη διαδικασία προβλέπεται και για τα νομικά πρόσωπα της αυτοδιοίκησης στο άρθρο 621. Όταν διαθέτουν δική τους τεχνική υπηρεσία, οι μελέτες συντάσσονται και θεωρούνται από αυτή. Εάν όμως η υπηρεσία δεν υπάρχει ή αδυνατεί να ανταποκριθεί, η θεώρηση μπορεί να πραγματοποιείται από την τεχνική υπηρεσία του δήμου ή της περιφέρειας που έχει συστήσει το νομικό πρόσωπο ή από άλλη τεχνική υπηρεσία δήμου ή περιφέρειας που θα οριστεί με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου.
Και σε αυτή την περίπτωση εφαρμόζεται η ίδια προθεσμία του ενός μήνα, ενώ το διοικητικό συμβούλιο καλείται να αποφασίσει επίσης εντός μηνός.
Πότε επιτρέπεται η ανάθεση σε ιδιώτες μελετητές
Το άρθρο 622 καθορίζει τις περιπτώσεις στις οποίες ένας δήμος, μία περιφέρεια ή ένα νομικό πρόσωπο μπορεί να αναθέσει την εκπόνηση μελέτης σε ιδιώτη μελετητή ή ιδιωτικό γραφείο μελετών. Προϋπόθεση αποτελεί η επίσημη βεβαίωση αδυναμίας σύνταξης της μελέτης από τον προϊστάμενο της τεχνικής υπηρεσίας.
Στη συνέχεια απαιτείται ειδικά αιτιολογημένη απόφαση της Δημοτικής ή Περιφερειακής Επιτροπής ή του διοικητικού συμβουλίου του νομικού προσώπου. Στις περιπτώσεις απευθείας ανάθεσης, η απόφαση λαμβάνεται από τον δήμαρχο, τον περιφερειάρχη ή τον πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου του αντίστοιχου φορέα.
Η διάταξη καλύπτει και τις περιπτώσεις προγραμματικών συμβάσεων, όπου η διαδικασία ανάθεσης και επίβλεψης έχει μεταφερθεί σε άλλον φορέα. Σε αυτές τις περιπτώσεις η σύνταξη και η θεώρηση πραγματοποιούνται από τη νέα αρμόδια τεχνική υπηρεσία.
Νέα οικονομικά όρια και ρόλος των Τεχνικών Συμβουλίων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το άρθρο 623, το οποίο καθορίζει τα οικονομικά όρια πέρα από τα οποία απαιτείται γνωμοδότηση τεχνικού συμβουλίου.
Για μελέτες έργων και υπηρεσιών προϋπολογισμού άνω των 10 εκατ. ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), η θεώρηση πραγματοποιείται από την τεχνική υπηρεσία του φορέα μετά από γνώμη του αρμόδιου τεχνικού συμβουλίου.
Για ακόμη μεγαλύτερα έργα, προβλέπεται εμπλοκή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης:
- Άνω των 25 εκατ. ευρώ για τους Δήμους Αθηναίων, Πειραιά και Θεσσαλονίκης.
- Άνω των 20 εκατ. ευρώ για όλους τους υπόλοιπους δήμους και τα νομικά τους πρόσωπα.
Η γνωμοδότηση του τεχνικού συμβουλίου πρέπει να παρέχεται μέσα σε 15 εργάσιμες ημέρες, ενώ σε περίπτωση που ζητηθούν συμπληρωματικά στοιχεία η προθεσμία παρατείνεται κατά 10 εργάσιμες ημέρες. Αν η προθεσμία παρέλθει χωρίς απάντηση, η διαδικασία μπορεί να συνεχιστεί χωρίς τη γνωμοδότηση. Πρόκειται για μια διάταξη που αποσκοπεί στην αποφυγή χρονοβόρων καθυστερήσεων σε μεγάλα έργα.
Συγκροτείται νέο Τεχνικό Συμβούλιο στις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις
Το άρθρο 624 προβλέπει τη συγκρότηση Τεχνικού Συμβουλίου σε κάθε Αποκεντρωμένη Διοίκηση. Σε αυτό συμμετέχουν στελέχη της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, μηχανικοί, εκπρόσωποι των Περιφερειών, των εργοληπτικών οργανώσεων και της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων.
Το συμβούλιο αυτό αποκτά κρίσιμο ρόλο στον έλεγχο και τη θεώρηση μελετών μεγάλου οικονομικού αντικειμένου, λειτουργώντας ως ένας επιπλέον μηχανισμός τεχνικής αξιολόγησης και διασφάλισης της νομιμότητας.
Τι αλλάζει στην πράξη
Οι νέες διατάξεις επιχειρούν να βάλουν τέλος σε ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της αυτοδιοίκησης: τις καθυστερήσεις στην ωρίμανση έργων και στη διαδικασία έγκρισης μελετών. Με την εισαγωγή αυστηρών προθεσμιών, της σιωπηρής θεώρησης όταν οι υπηρεσίες δεν απαντούν εγκαίρως και της δυνατότητας συνέχισης των διαδικασιών ακόμη και χωρίς γνωμοδότηση τεχνικού συμβουλίου μετά την παρέλευση συγκεκριμένου χρόνου, ο νέος Κώδικας επιδιώκει να επιταχύνει σημαντικά την υλοποίηση έργων και επενδύσεων στους ΟΤΑ.
Παράλληλα, διατηρεί μηχανισμούς ελέγχου για τις μεγάλες μελέτες μέσω των τεχνικών συμβουλίων και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στην ταχύτητα των διαδικασιών και στη διασφάλιση της τεχνικής επάρκειας και νομιμότητας των έργων.
