Σημαντικό ενδιαφέρον και έντονο προβληματισμό προκαλεί στη δημόσια διαβούλευση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης το Μέρος Β’ – Νομικά Πρόσωπα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (άρθρα 184-291). Οι παρεμβάσεις πολιτών, εργαζομένων, στελεχών της αυτοδιοίκησης και εκπροσώπων φορέων επικεντρώνονται κυρίως στη λειτουργία των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ), των Περιφερειακών Ταμείων Ανάπτυξης, των Αναπτυξιακών Οργανισμών, των ΔΕΥΑ και των δημοτικών επιχειρήσεων.
Το κυρίαρχο θέμα που αναδείχθηκε είναι η προγραμματισμένη κατάργηση των ΝΠΔΔ που δεν εξαιρέθηκαν από τις διατάξεις του ν. 5056/2023. Πολλοί σχολιαστές υποστηρίζουν ότι τα άρθρα 187 και 290 οδηγούν σε οριστικό κλείσιμο σημαντικών κοινωνικών οργανισμών, παρά το γεγονός ότι για ορισμένους από αυτούς υπάρχουν αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας που ακύρωσαν προηγούμενες απορρίψεις αιτημάτων εξαίρεσης. Ιδιαίτερα έντονη είναι η παρέμβαση που αφορά τον Κοινωνικό Οργανισμό του Δήμου Πατρέων, με τους πολίτες να υποστηρίζουν ότι η κατάργησή του θα δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία βρεφονηπιακών σταθμών, ΚΑΠΗ, κοινωνικών παντοπωλείων, δομών αστέγων και άλλων κοινωνικών υπηρεσιών που εξυπηρετούν χιλιάδες ωφελούμενους.
Παράλληλα, αρκετά σχόλια κάνουν λόγο για παραβίαση της συνταγματικής υποχρέωσης συμμόρφωσης της Διοίκησης προς τις αποφάσεις του ΣτΕ. Οι συμμετέχοντες ζητούν να προβλεφθεί ρητή εξαίρεση από την αυτοδίκαιη κατάργηση για τα νομικά πρόσωπα που έχουν δικαιωθεί δικαστικά και για τα οποία εκκρεμεί ακόμη νέα διοικητική κρίση από το Υπουργείο Εσωτερικών.
Ιδιαίτερα ενεργή εμφανίζεται και η κοινότητα των Περιφερειακών Ταμείων Ανάπτυξης (ΠΤΑ). Πολλές παρεμβάσεις αφορούν το άρθρο 230 και τη δυνατότητα κάλυψης θέσεων Γενικών Διευθυντών και Διευθυντών από αποσπασμένους υπαλλήλους των Περιφερειών. Οι εργαζόμενοι υποστηρίζουν ότι η διάταξη, όπως είναι διατυπωμένη, αποκλείει το υφιστάμενο προσωπικό των ΠΤΑ από κάθε δυνατότητα διοικηκής εξέλιξης, δημιουργώντας ζητήματα ισότητας, αξιοκρατίας και λειτουργικής αυτοτέλειας των οργανισμών. Για τον λόγο αυτό ζητούν να προβλεφθεί ότι οι θέσεις ευθύνης θα μπορούν να καλύπτονται τόσο από αποσπασμένους υπαλλήλους όσο και από το τακτικό προσωπικό των Ταμείων.
Ένα δεύτερο μεγάλο μέτωπο αφορά τους Αναπτυξιακούς Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Στελέχη του χώρου εκφράζουν ανησυχίες ότι η υπαγωγή τους σε αυστηρότερο δημοσιονομικό πλαίσιο μπορεί να περιορίσει την ευελιξία τους και να δημιουργήσει προβλήματα στην υλοποίηση συγχρηματοδοτούμενων έργων και προγραμμάτων. Ζητούν σαφέστερη διάκριση μεταξύ του εταιρικού δικαίου που διέπει τη λειτουργία τους και των κανόνων δημοσιονομικής διαχείρισης, καθώς και μεταβατικές διατάξεις που θα διασφαλίσουν την ομαλή προσαρμογή τους στο νέο καθεστώς.
Πλήθος σχολίων κατατέθηκε και για τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ). Οι παρεμβάσεις εστιάζουν σε πιθανές νομικές αντιφάσεις μεταξύ των ειδικών διατάξεων που διέπουν τις ΔΕΥΑ και των γενικών κανόνων του νέου Κώδικα για τις δημόσιες συμβάσεις και τη διοικητική λειτουργία. Εκφράζεται ο φόβος ότι οι επιχειρήσεις ύδρευσης κινδυνεύουν να χάσουν την επιχειρησιακή τους ευελιξία και να βρεθούν αντιμέτωπες με αυξημένη γραφειοκρατία.
Αντίστοιχες παρατηρήσεις κατατέθηκαν από την Ένωση Δημοτικών Ραδιοτηλεοπτικών Μέσων Ελλάδας, η οποία ζητά μέτρα για την αντιμετώπιση της υποστελέχωσης των δημοτικών ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθμών, καθώς και ειδικές μεταβατικές ρυθμίσεις για σταθμούς που λειτουργούν χωρίς αυτόνομη νομική υπόσταση.
Στη διαβούλευση εμφανίζονται επίσης αιτήματα για την προστασία των Κέντρων Πρόληψης, τη διασφάλιση των δικαιωμάτων εργαζομένων ΑμεΑ που απασχολούνται σε καταργηθέντα ΝΠΔΔ, την αναγνώριση προϋπηρεσίας στον ιδιωτικό τομέα για μισθολογική εξέλιξη, αλλά και την ενίσχυση της εκπροσώπησης των δημοτικών κοινοτήτων στα συλλογικά όργανα της αυτοδιοίκησης.
Συνολικά, η εικόνα που προκύπτει από τη διαβούλευση είναι ότι το κεφάλαιο για τα Νομικά Πρόσωπα της Αυτοδιοίκησης συγκεντρώνει από τις περισσότερες και πιο τεκμηριωμένες παρεμβάσεις του νέου Κώδικα. Κοινός παρονομαστής των σχολίων είναι η ανησυχία ότι η επιδίωξη εξορθολογισμού και ενοποίησης δομών μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ευελιξίας, αποδυνάμωση εξειδικευμένων φορέων και αύξηση της γραφειοκρατίας, εάν δεν ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες κάθε οργανισμού πριν από την οριστική ψήφιση του νομοσχεδίου.
