Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι η καθιέρωση ηλεκτρονικού παραβόλου (e-paravolo) ύψους 50 ευρώ για κάθε προσβαλλόμενη πράξη ή παράλειψη δήμου, περιφέρειας ή νομικού προσώπου τους.
Η καταβολή του παραβόλου αποτελεί πλέον προϋπόθεση παραδεκτού της προσφυγής. Εάν δεν καταβληθεί, η προσφυγή απορρίπτεται αυτομάτως ως απαράδεκτη.
Ωστόσο, ο νομοθέτης προβλέπει ότι όταν η προσφυγή γίνει δεκτή, το οικείο νομικό πρόσωπο υποχρεούται να επιστρέψει στον προσφεύγοντα ποσό ίσο με το καταβληθέν παράβολο.
Η διάταξη αυτή εκτιμάται ότι αποσκοπεί στον περιορισμό καταχρηστικών ή αβάσιμων προσφυγών που τα προηγούμενα χρόνια επιβάρυναν σημαντικά τους μηχανισμούς εποπτείας.
Αφορά τα άρθρα 692 έως 701
Διευρύνεται ο κύκλος των δικαιούχων προσφυγής
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το σχέδιο νόμου διευρύνει ρητά τα πρόσωπα που μπορούν να προσφύγουν.
Πέραν όσων διαθέτουν έννομο συμφέρον, δικαίωμα άσκησης ειδικής διοικητικής προσφυγής αποκτούν:
- όλοι οι δημοτικοί και περιφερειακοί σύμβουλοι που δεν υπερψήφισαν την επίμαχη απόφαση,
- οι συνδικαλιστικές οργανώσεις εργαζομένων στην αυτοδιοίκηση,
- περιβαλλοντικές οργανώσεις,
- πολιτιστικοί φορείς,
- μη κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα που επιδιώκουν κοινωνικούς σκοπούς.
Η πρόβλεψη αυτή αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τον έλεγχο νομιμότητας σε ζητήματα περιβάλλοντος, πολιτισμού, κοινωνικής πολιτικής και δημοτικών έργων.
Όλες οι προσφυγές περνούν στην ψηφιακή εποχή
Ο νέος Κώδικας καταργεί ουσιαστικά τη χειρόγραφη διαδικασία κατάθεσης προσφυγών.
Η υποβολή θα γίνεται αποκλειστικά μέσω του νέου Πληροφοριακού Συστήματος Ελέγχου Νομιμότητας ΟΤΑ.
Ο πολίτης θα καταχωρεί ηλεκτρονικά:
- την προσβαλλόμενη πράξη,
- τα στοιχεία του,
- τους λόγους ακύρωσης,
- τα συνοδευτικά έγγραφα.
Με την υποβολή θα λαμβάνει μοναδικό αριθμό υπόθεσης μέσω του οποίου θα παρακολουθεί ηλεκτρονικά την πορεία της προσφυγής του.
Παράλληλα, ο δήμος ή η περιφέρεια θα ενημερώνεται αυτόματα για την προσφυγή που ασκήθηκε.
Αυστηρές προθεσμίες για τους δήμους
Ο νέος Κώδικας εισάγει συγκεκριμένες προθεσμίες για τη συνεργασία των ΟΤΑ με τις Αυτοτελείς Υπηρεσίες Εποπτείας.
Μέσα σε δέκα ημέρες από την υποβολή της προσφυγής, ο δήμος ή η περιφέρεια υποχρεούται να αναρτήσει στο πληροφοριακό σύστημα:
- την προσβαλλόμενη πράξη,
- τα αποδεικτικά δημοσίευσης ή κοινοποίησης,
- τον διοικητικό φάκελο,
- τις απόψεις της υπηρεσίας.
Η αδικαιολόγητη καθυστέρηση ή η μη αποστολή των στοιχείων χαρακτηρίζεται ρητά ως πειθαρχικό παράπτωμα σοβαρής παράβασης καθήκοντος.
Για πρώτη φορά θεσπίζεται ουσιαστική αναστολή εκτέλεσης
Μία ακόμη καινοτομία είναι η δυνατότητα υποβολής αιτήματος αναστολής εκτέλεσης της προσβαλλόμενης πράξης.
Ο Επόπτης Νομιμότητας μπορεί να παγώσει προσωρινά την εφαρμογή μίας απόφασης δήμου ή περιφέρειας μέχρι να εξεταστεί η προσφυγή.
Η αναστολή χορηγείται όταν:
- η προσφυγή φαίνεται προδήλως παραδεκτή,
- υπάρχει κίνδυνος ανεπανόρθωτης ή δυσχερώς επανορθώσιμης βλάβης για τον προσφεύγοντα.
Παράλληλα προβλέπεται ακόμη και η έκδοση προσωρινής διαταγής για εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις.
Πρόκειται για μία σημαντική ενίσχυση της προστασίας των πολιτών, καθώς μέχρι σήμερα πολλές αποφάσεις είχαν ήδη εκτελεστεί όταν ολοκληρωνόταν ο έλεγχος νομιμότητας.
Απόφαση σε 35 ημέρες ή σιωπηρή απόρριψη
Ο Επόπτης Νομιμότητας υποχρεούται να εκδώσει αιτιολογημένη απόφαση μέσα σε αποκλειστική προθεσμία 35 ημερών από την έναρξη της διαδικασίας εξέτασης.
Εάν η προθεσμία παρέλθει χωρίς απόφαση, η προσφυγή θεωρείται ότι έχει απορριφθεί σιωπηρά.
Σε περίπτωση αποδοχής:
- η πράξη ακυρώνεται ολικά ή μερικά,
- ή ακυρώνεται η παράλειψη και η υπόθεση επιστρέφει στον δήμο ή την περιφέρεια για να προβεί στην οφειλόμενη ενέργεια.
Τι σημαίνει η νέα διαδικασία για τους ΟΤΑ
Οι νέες διατάξεις αυξάνουν σημαντικά το επίπεδο λογοδοσίας των δημοτικών και περιφερειακών αρχών. Η ψηφιοποίηση των προσφυγών, οι ασφυκτικές προθεσμίες, η δυνατότητα αναστολής εκτέλεσης και η διεύρυνση των δικαιούχων προσφυγής δημιουργούν ένα πολύ πιο απαιτητικό πλαίσιο ελέγχου νομιμότητας.
Παράλληλα, η θέσπιση παραβόλου και η υποχρεωτική προηγούμενη διοικητική προσφυγή πριν από τη δικαστική οδό επιχειρούν να εξορθολογίσουν τον αριθμό των υποθέσεων και να επιταχύνουν την επίλυσή τους.
Στην πράξη, πρόκειται για μία από τις πιο ουσιαστικές θεσμικές μεταβολές του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η οποία αναμένεται να επηρεάσει άμεσα τη λειτουργία των δήμων, των περιφερειών, των αιρετών αλλά και των πολιτών που επιδιώκουν να αμφισβητήσουν τη νομιμότητα αποφάσεων της αυτοδιοίκησης.
