Μια ιδιαίτερα σημαντική δικαστική απόφαση για την προστασία της ποιότητας ζωής των κατοίκων της Ανατολικής Αττικής εξέδωσε το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, κάνοντας δεκτή αίτηση ασφαλιστικών μέτρων που κατέθεσαν δήμοι και κάτοικοι περιοχών που γειτνιάζουν με τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών.
Με την απόφαση αυτή, η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ) υποχρεώνεται να ενεργοποιήσει εντός τεσσάρων μηνών έναν ολοκληρωμένο μηχανισμό παρακολούθησης και επιβολής κυρώσεων για παραβάσεις των κανονισμών περιορισμού του αεροπορικού θορύβου, ενώ προβλέπεται χρηματική ποινή 10.000 ευρώ για κάθε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Η προσφυγή των κατοίκων και το δικαίωμα στην υγεία
Η δικαστική προσφυγή, βασίστηκε στο επιχείρημα ότι η συνεχής ηχορύπανση από τις αεροπορικές δραστηριότητες προσβάλλει την προσωπικότητα των κατοίκων και επηρεάζει αρνητικά το δικαίωμά τους στην υγεία και στην ήρεμη διαβίωση.
Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας εξετάστηκαν τα διαθέσιμα δεδομένα μέτρησης θορύβου από το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος». Τα στοιχεία έδειξαν ότι οι επίσημοι ευρωπαϊκοί και διεθνείς δείκτες θορύβου Lden και Lnight παραμένουν εντός των θεσμοθετημένων ορίων των 70 dB(A) και 60 dB(A) αντίστοιχα.
Ωστόσο, η τεχνική αξιολόγηση αποκάλυψε ότι καταγράφονται συχνά μεμονωμένα περιστατικά υπερπτήσεων με ιδιαίτερα υψηλές στιγμιαίες στάθμες θορύβου (Lmax), οι οποίες κυμαίνονται από 70 έως και 94 dBA.
Οι «στιγμιαίες αιχμές» θορύβου στο επίκεντρο
Το δικαστήριο έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στις στιγμιαίες κορυφώσεις θορύβου που προκαλούνται κατά την απογείωση και προσγείωση αεροσκαφών.
Παρότι οι συνολικοί μέσοι όροι δεν υπερβαίνουν τα νόμιμα όρια, κρίθηκε ότι οι έντονες αυτές αιχμές αποτελούν αυτοτελή μορφή περιβαλλοντικής όχλησης, ικανή να διαταράξει την καθημερινότητα, τον ύπνο και τη γενικότερη ποιότητα ζωής των περιοίκων.
Με αυτό το σκεπτικό, το δικαστήριο αναγνώρισε ότι η συμμόρφωση με τους μέσους δείκτες θορύβου δεν αρκεί από μόνη της για να αποκλείσει την ύπαρξη περιβαλλοντικής βλάβης.
Τι υποχρεώνεται να κάνει η ΑΠΑ
Η απόφαση στρέφεται κατά της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας, η οποία είναι αρμόδια για την εποπτεία της τήρησης των περιβαλλοντικών όρων στον τομέα των αερομεταφορών.
Ειδικότερα, η ΑΠΑ καλείται να δημιουργήσει και να λειτουργήσει συστηματικό μηχανισμό που θα περιλαμβάνει:
- Συνεχή παρακολούθηση της εφαρμογής της διαδικασίας NADP-A (Noise Abatement Departure Procedure) που προβλέπει ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO).
- Έλεγχο των πτήσεων που αποκλίνουν από τις προβλεπόμενες διαδικασίες περιορισμού θορύβου κατά την απογείωση.
- Καταγραφή περιπτώσεων χρήσης μέγιστης αναστροφής ώσης (reverse thrust) κατά την προσγείωση, όπου αυτή απαγορεύεται.
- Επιβολή των προβλεπόμενων διοικητικών κυρώσεων στις αεροπορικές εταιρείες που παραβιάζουν τους κανονισμούς.
Η διαδικασία NADP-A προβλέπει συγκεκριμένο προφίλ ανόδου μετά την απογείωση, με στόχο τη μείωση της ηχητικής όχλησης στις κατοικημένες περιοχές που βρίσκονται κάτω από τις διαδρομές πτήσης.
Επιπτώσεις για αεροπορικές εταιρείες και αεροδρόμιο
Η απόφαση αναμένεται να επηρεάσει τον τρόπο λειτουργίας των αεροπορικών εταιρειών στο αεροδρόμιο της Αθήνας.
Οι χειριστές αεροσκαφών και οι εταιρείες θα πρέπει πλέον να συμμορφώνονται αυστηρά με τις τυποποιημένες διαδικασίες αναχώρησης και προσέγγισης, αποφεύγοντας πρακτικές που μπορεί να εξοικονομούν χρόνο ή καύσιμα αλλά αυξάνουν την ηχορύπανση.
Παράλληλα, η ΑΠΑ θα χρειαστεί να αξιοποιήσει πιο συστηματικά τα στοιχεία από τα συστήματα ραντάρ και τα δίκτυα παρακολούθησης θορύβου ώστε να τεκμηριώνει πιθανές παραβάσεις.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να οδηγήσει και σε αναβάθμιση των συστημάτων μέτρησης και διαχείρισης περιβαλλοντικών δεδομένων, καθώς η παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο αποκτά πλέον κρίσιμο ρόλο για την εφαρμογή της απόφασης.
Ένα νέο προηγούμενο για την περιβαλλοντική προστασία
Η απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αναγνωρίζει ότι η περιβαλλοντική όχληση δεν αξιολογείται μόνο με βάση τους μέσους όρους, αλλά και με βάση τις πραγματικές επιπτώσεις που βιώνουν οι πολίτες στην καθημερινότητά τους.
Παράλληλα, δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο λογοδοσίας για τις αεροπορικές δραστηριότητες γύρω από το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», ενισχύοντας τον έλεγχο των αεροπορικών εταιρειών και θέτοντας στο επίκεντρο την προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος.
