Την πορεία υλοποίησης του μεγάλου προγράμματος ψηφιακού μετασχηματισμού των Δήμων, που χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ 2021-2027, παρουσίασε στην ημερίδα της ΚΕΔΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τον ψηφιακό μετασχηματισμό ο κ. Μανώλης Γιαμπουράς, Προϊστάμενος της Υπηρεσίας Διαχείρισης του Προγράμματος «Ψηφιακός Μετασχηματισμός».
Ο κ. Γιαμπουράς χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία ως μία από τις πιο φιλόδοξες παρεμβάσεις που έχουν υλοποιηθεί στον χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, επισημαίνοντας ότι περίπου το ένα τέταρτο του συνολικού προϋπολογισμού του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ψηφιακός Μετασχηματισμός» κατευθύνθηκε στους Δήμους της χώρας.
Μια επένδυση 235 εκατ. ευρώ στους Δήμους
Όπως ανέφερε, ο σχεδιασμός της δράσης ξεκίνησε το 2022 από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης σε στενή συνεργασία με την ΚΕΔΕ. Το πρόγραμμα προβλέπει δημόσια δαπάνη ύψους 235 εκατ. ευρώ για έργα ψηφιακού μετασχηματισμού στους ΟΤΑ, αποτελώντας μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις που έχουν γίνει ποτέ στην ψηφιακή αναβάθμιση της Αυτοδιοίκησης.
Η πρόσκληση δημοσιεύθηκε στις αρχές του 2023 και αφορούσε όλους τους 332 Δήμους της χώρας. Από αυτούς, 312 υπέβαλαν προτάσεις, γεγονός που καταδεικνύει το έντονο ενδιαφέρον της Αυτοδιοίκησης για την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών.
Οι δυσκολίες και οι προσαρμογές
Κατά την πορεία αξιολόγησης διαπιστώθηκε ότι αρκετοί μικροί Δήμοι δυσκολεύονταν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των διαδικασιών του ΕΣΠΑ. Για τον λόγο αυτό, πολλοί από αυτούς μεταφέρθηκαν στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ώστε να χρηματοδοτηθούν μέσω απλούστερων διαδικασιών.
Σήμερα έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί όλες οι αξιολογήσεις, ενώ 18 Δήμοι έχουν απορριφθεί και 14 παραμένουν σε εκκρεμότητα λόγω σημαντικών καθυστερήσεων.
Οι συνολικές εντάξεις ανέρχονται σε περίπου 153 εκατ. ευρώ, ενώ υπάρχουν ακόμη διαθέσιμοι πόροι που μπορούν να αξιοποιηθούν από τους Δήμους μέσω νέων δράσεων, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχουν προχωρήσει στην υπογραφή συμβάσεων για τα ήδη εγκεκριμένα έργα τους.
Οι πιο δημοφιλείς «έξυπνες» δράσεις
Ο κ. Γιαμπουράς παρουσίασε τα αποτελέσματα των επιλογών που έκαναν οι ίδιοι οι Δήμοι μέσα από το «marketplace» των 38 διαθέσιμων δράσεων που σχεδιάστηκαν σε συνεργασία με την ΚΕΔΕ.
Μεταξύ των πιο δημοφιλών έργων περιλαμβάνονται:
- Κεντρικές πλατφόρμες διαχείρισης και συλλογής δεδομένων.
- Έξυπνες διαβάσεις πεζών.
- Συστήματα κυβερνοασφάλειας.
- Έξυπνοι οδηγοί πόλης.
- Συστήματα διαχείρισης δημοτικού στόλου και γραφείου κίνησης.
Αντίθετα, μικρότερο ενδιαφέρον καταγράφηκε για έργα όπως τα συστήματα έξυπνης άρδευσης, οι πλατφόρμες διαχείρισης φακέλων ΔΕΥΑ και οι ψηφιακές πλατφόρμες συνεδριάσεων συλλογικών οργάνων.
Καθυστερήσεις στην υλοποίηση
Παρά τη μεγάλη συμμετοχή των Δήμων, ο κ. Γιαμπουράς εξέφρασε προβληματισμό για τους ρυθμούς υλοποίησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε:
- Έχουν εγκριθεί 213 έργα.
- Έχουν δημοσιευθεί 172 διαγωνισμοί.
- Έχουν υπογραφεί μόλις 59 συμβάσεις.
- Οι νομικές δεσμεύσεις ανέρχονται σε περίπου 37 εκατ. ευρώ.
- Οι πραγματοποιηθείσες δαπάνες φτάνουν μόλις τα 2,7 εκατ. ευρώ.
Όπως τόνισε, υπάρχουν Δήμοι που προχωρούν σε δημοπρατήσεις μέσα σε λίγες εβδομάδες, ενώ άλλοι χρειάζονται μήνες ή ακόμη και περισσότερο από έναν χρόνο για να ξεκινήσουν τις διαδικασίες.
«Οι δράσεις αυτές κρίθηκαν αναγκαίες από τους ίδιους τους Δήμους. Πρέπει να επιταχυνθούν οι διαδικασίες ώστε να φτάσουμε γρήγορα στην υλοποίηση και στη λειτουργία τους», υπογράμμισε.
Τα προβλήματα που εντοπίστηκαν
Αναφερόμενος στις δυσκολίες που παρουσιάστηκαν κατά την αξιολόγηση, ο προϊστάμενος της Διαχειριστικής Αρχής σημείωσε ότι καταγράφηκαν:
- Ελλείψεις και αδυναμίες στις τεχνικές μελέτες.
- Ελλιπή δικαιολογητικά.
- Μεγάλες καθυστερήσεις στην ανταπόκριση ορισμένων Δήμων.
- Αλλαγές διοικήσεων μετά τις αυτοδιοικητικές εκλογές που επηρέασαν τη συνέχεια των διαδικασιών.
- Επικαλύψεις με έργα άλλων χρηματοδοτικών προγραμμάτων, όπως το «Αντώνης Τρίτσης».
- Δυσκολίες στην τεκμηρίωση και κοστολόγηση των έργων.
Έμφαση στη λειτουργία και τη βιωσιμότητα
Ο κ. Γιαμπουράς επισήμανε ότι το ζητούμενο δεν είναι μόνο η προμήθεια ψηφιακών συστημάτων αλλά κυρίως η ουσιαστική λειτουργία τους.
Όπως ανέφερε, πολλοί Δήμοι αντιμετωπίζουν ελλείψεις προσωπικού και δυσκολεύονται να υποστηρίξουν μακροχρόνια τις νέες ψηφιακές εφαρμογές. Για τον λόγο αυτό κάλεσε τις δημοτικές αρχές να επενδύσουν στην εκπαίδευση των στελεχών τους και να αξιοποιήσουν τα προγράμματα κατάρτισης που προετοιμάζονται από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Το μήνυμα προς τους Δήμους
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο κ. Γιαμπουράς απηύθυνε σαφές μήνυμα προς τους Δήμους να επιταχύνουν τις διαγωνιστικές διαδικασίες και την υλοποίηση των έργων, καθώς τα χρονικά περιθώρια του ΕΣΠΑ είναι συγκεκριμένα.
Παράλληλα, υπενθύμισε ότι υπάρχουν ακόμη περίπου 30 εκατ. ευρώ διαθέσιμων πόρων που μπορούν να αξιοποιηθούν από τους δικαιούχους Δήμους μέσω νέων προτάσεων και τροποποιήσεων, εφόσον έχουν προχωρήσει οι υφιστάμενες συμβάσεις.
«Ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν είναι μόνο ζήτημα χρηματοδότησης. Είναι ζήτημα αξιοποίησης των έργων, εκπαίδευσης του προσωπικού και διασφάλισης της βιωσιμότητάς τους, ώστε οι πολίτες να απολαμβάνουν πραγματικά καλύτερες υπηρεσίες», κατέληξε.
