Με μια ιδιαίτερα αιχμηρή και προβοκατόρικη –όπως ο ίδιος παραδέχθηκε– παρέμβαση, ο καθηγητής Ψηφιακής Διακυβέρνησης του Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Γιάννης Χαραλαμπίδης, συμμετείχε στην ημερίδα της Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας για την Τεχνητή Νοημοσύνη, παρουσιάζοντας το μέλλον της δημόσιας διοίκησης και των δήμων μέσα από το πρίσμα των τεχνολογικών εξελίξεων.
Ο καθηγητής υποστήριξε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί απλώς ένα νέο ψηφιακό εργαλείο, αλλά μια τεχνολογική μετάβαση ανάλογη με εκείνη που έφερε η χρήση των υπολογιστών στην ιατρική και σε άλλους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Από το Deep Blue στα σημερινά γλωσσικά μοντέλα
Ο κ. Χαραλαμπίδης ανέτρεξε στην ιστορία της Τεχνητής Νοημοσύνης, επισημαίνοντας ότι η πρώτη γενιά ολοκληρώθηκε συμβολικά όταν ο υπολογιστής Deep Blue νίκησε τον παγκόσμιο πρωταθλητή σκακιού Garry Kasparov.
Σήμερα, όπως ανέφερε, βρισκόμαστε στη δεύτερη γενιά, η οποία βασίζεται στη μηχανική μάθηση, στα νευρωνικά δίκτυα και στα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, ενώ ήδη διαφαίνονται οι πρώτες ενδείξεις μιας τρίτης γενιάς τεχνολογιών, της οποίας οι δυνατότητες δεν έχουν ακόμη πλήρως αποσαφηνιστεί.
«Τα γλωσσικά μοντέλα σχεδιάστηκαν για να επεξεργάζονται κείμενο, αλλά πλέον τα χρησιμοποιούμε για αριθμούς, εικόνες, βίντεο και σύνθετες λειτουργίες που μέχρι πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν αδύνατες», σημείωσε.
Οι δήμοι πρέπει πρώτα να ολοκληρώσουν την πρώτη γενιά ψηφιακού μετασχηματισμού
Παρά την ταχύτατη πρόοδο της τεχνολογίας, ο καθηγητής υπογράμμισε ότι μεγάλο μέρος της ελληνικής δημόσιας διοίκησης εξακολουθεί να βρίσκεται σε φάση ολοκλήρωσης βασικών έργων ψηφιακού μετασχηματισμού.
Όπως τόνισε, οι δήμοι έχουν ήδη στη διάθεσή τους εργαλεία για ηλεκτρονικά έγγραφα, μητρώα, βάσεις δεδομένων και αυτοματοποιημένες διαδικασίες, όμως η εφαρμογή τους παραμένει αποσπασματική.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα έργα ψηφιακού μετασχηματισμού που υλοποιούνται μέσω ΕΣΠΑ, εκφράζοντας την άποψη ότι απαιτείται μεγαλύτερη κεντρικοποίηση και διαλειτουργικότητα αντί για δεκάδες διαφορετικές πλατφόρμες ανά δήμο.
«Δεν έχει νόημα κάθε δήμος να αποκτήσει το δικό του σύστημα για τα πάντα. Όπως δεν έχουμε ο καθένας τη δική του μηχανή αναζήτησης ή τον δικό του επεξεργαστή κειμένου, έτσι δεν χρειάζεται να δημιουργούνται εκατοντάδες ξεχωριστές λύσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η γραφειοκρατία μπορεί να αυτοματοποιηθεί
Σύμφωνα με τον καθηγητή, ένα σημαντικό ποσοστό των εργασιών που πραγματοποιούνται σήμερα στους δήμους βασίζεται σε διαδικασίες που ακολουθούν συγκεκριμένους κανόνες και επομένως μπορούν να αυτοματοποιηθούν.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι η έκδοση βεβαιώσεων, αδειών, διοικητικών πράξεων και πολλές ακόμη καθημερινές λειτουργίες μπορούν να εκτελούνται από πληροφοριακά συστήματα με μεγαλύτερη ταχύτητα και ακρίβεια.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την εξυπηρέτηση των πολιτών μέσω «έξυπνων» τηλεφωνικών κέντρων και ψηφιακών βοηθών που θα έχουν πρόσβαση σε πολλαπλά συστήματα ταυτόχρονα.
«Χρειαζόμαστε συστήματα που να καταλαβαίνουν τον πολίτη και ταυτόχρονα να μπορούν να επικοινωνούν με εκατοντάδες διαφορετικές βάσεις δεδομένων και εφαρμογές», σημείωσε.
Από τις φυσικές καταστροφές έως τον προϋπολογισμό
Ο κ. Χαραλαμπίδης υποστήριξε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να υποστηρίξει ακόμη και ιδιαίτερα σύνθετες λειτουργίες του κράτους και της αυτοδιοίκησης.
Έφερε ως παράδειγμα τη διαχείριση φυσικών καταστροφών, επισημαίνοντας ότι κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να συντονίσει ταυτόχρονα εκατοντάδες εναέρια μέσα, οχήματα και επιχειρησιακές δυνάμεις με την ταχύτητα που μπορεί να το κάνει ένα εξελιγμένο πληροφοριακό σύστημα.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στον σχεδιασμό των δημοτικών προϋπολογισμών, υποστηρίζοντας ότι οι σύγχρονες τεχνολογίες μπορούν να επεξεργαστούν τεράστιο όγκο δεδομένων και να προσφέρουν πιο αξιόπιστες προβλέψεις και σενάρια λήψης αποφάσεων.
Διαφάνεια, καταπολέμηση απάτης και λογοδοσία
Ένα από τα βασικά σημεία της παρέμβασής του ήταν η δυνατότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης να ενισχύσει τη διαφάνεια στη δημόσια διοίκηση.
Ο καθηγητής υποστήριξε ότι τα κατάλληλα συστήματα μπορούν να εντοπίζουν αποκλίσεις, να ελέγχουν διαδικασίες προμηθειών, να περιορίζουν τις ευκαιρίες για αδιαφανείς πρακτικές και να διασφαλίζουν μεγαλύτερη λογοδοσία στις δημόσιες αποφάσεις.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, οι μηχανές μπορούν να εφαρμόζουν κανόνες χωρίς κόπωση, προσωπικές προτιμήσεις ή εξωγενείς παρεμβάσεις, αρκεί να έχουν σχεδιαστεί σωστά και να λειτουργούν μέσα σε ένα δημοκρατικό και θεσμικά ελεγχόμενο πλαίσιο.
«Δεν έρχεται δικτατορία της Τεχνητής Νοημοσύνης»
Απαντώντας στους φόβους που συχνά διατυπώνονται για την επέκταση της χρήσης της Τεχνητής Νοημοσύνης, ο καθηγητής ξεκαθάρισε ότι η τεχνολογία από μόνη της δεν απειλεί τη δημοκρατία.
Όπως υποστήριξε, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι η ύπαρξη των συστημάτων αλλά ο τρόπος με τον οποίο τα αξιοποιούν οι κυβερνήσεις και οι θεσμοί.
«Δεν θα υπάρξει δικτατορία της Τεχνητής Νοημοσύνης επειδή το αποφάσισαν οι επιστήμονες. Το ζήτημα είναι ποιος χρησιμοποιεί την τεχνολογία και με ποιους κανόνες», ανέφερε.
Η μεγάλη πρόκληση: οι θέσεις εργασίας
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο κ. Χαραλαμπίδης προειδοποίησε ότι η μεγαλύτερη κοινωνική πρόκληση των επόμενων ετών θα αφορά τις αλλαγές στην αγορά εργασίας.
Όπως τόνισε, πολλές διοικητικές και γραφειοκρατικές εργασίες αναμένεται να αυτοματοποιηθούν, γεγονός που καθιστά αναγκαία την έγκαιρη εκπαίδευση και επανακατάρτιση των εργαζομένων.
«Πρέπει να αρχίσουμε να συζητάμε σοβαρά τι θα κάνουμε όταν η Τεχνητή Νοημοσύνη αρχίσει να αναλαμβάνει σημαντικό μέρος των εργασιών που σήμερα εκτελούν άνθρωποι», κατέληξε, δίνοντας το στίγμα μιας συζήτησης που, όπως φάνηκε από την ημερίδα της ΚΕΔΕ, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Δείτε την ομιλία του κ. Χαραλαμπίδη στις 2 ώρες και 56 λεπτά
