Τις παρατηρήσεις και τις προτάσεις της ΚΕΔΕ επί της πρώτης αναθεώρησης του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026-2030 παρουσίασε ο Γιώργος Γκουντάρας, εισηγητής της σχετικής εισήγησης μαζί με τον Χρήστο Μουράτογλου, κατά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ.
Ο κ. Γκουντάρας διευκρίνισε εξαρχής ότι η συγκεκριμένη αναθεώρηση αφορά αποκλειστικά την τροποποίηση του κεφαλαίου που σχετίζεται με τον προϋπολογισμό και την κατανομή των πόρων του ΕΠΑ και δεν εισάγει νέες θεσμικές ρυθμίσεις για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Ωστόσο, όπως τόνισε, επηρεάζει άμεσα τους δήμους, καθώς καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα κατευθυνθούν οι διαθέσιμοι αναπτυξιακοί πόροι.
Τα θετικά της αναθεώρησης
Σύμφωνα με τον εισηγητή, το νέο ΕΠΑ περιλαμβάνει ορισμένα θετικά στοιχεία για την Αυτοδιοίκηση.
Πρώτον, αυξάνεται σημαντικά ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος σε σχέση με την περίοδο 2021-2025. Ο βασικός προϋπολογισμός ανέρχεται πλέον στα 13,5 δισ. ευρώ και, με την προβλεπόμενη υπερδέσμευση, μπορεί να φθάσει τα 17,1 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, διασφαλίζεται η δυνατότητα συνέχισης της ωρίμανσης έργων της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου, καθώς προβλέπεται η μεταφορά έργων από το ΕΠΑ 2021-2025 στο νέο πρόγραμμα.
Θετική χαρακτήρισε επίσης την αύξηση των πόρων για ειδικά προγράμματα που αφορούν την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, αλλά και έργα που μπορούν να υλοποιηθούν μέσω Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ).
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στα 2,54 δισ. ευρώ που προβλέπονται για τα περιφερειακά προγράμματα, σημειώνοντας ότι μέσω αυτών χρηματοδοτούνται πιο άμεσα έργα των δήμων.
Οι βασικές αδυναμίες
Παρά τα θετικά στοιχεία, ο κ. Γκουντάρας υποστήριξε ότι παραμένουν σημαντικές αδυναμίες, παρά τις επανειλημμένες παρεμβάσεις της ΚΕΔΕ.
Όπως είπε, δεν υπάρχει ουσιαστικός βαθμός αυτονομίας των δήμων ούτε άμεση πρόσβαση των ΟΤΑ στο πρόγραμμα ως δικαιούχων χρηματοδότησης.
Επισήμανε ότι περίπου το 69% των διαθέσιμων πόρων, δηλαδή περίπου 9,3 δισ. ευρώ, κατευθύνεται σε τομεακά προγράμματα των υπουργείων. Αυτό σημαίνει, όπως ανέφερε, ότι οι βασικοί αναπτυξιακοί πόροι παραμένουν υπό τον έλεγχο της κεντρικής διοίκησης, με αποτέλεσμα οι δήμοι να εξαρτώνται από κεντρικές προσκλήσεις για την υλοποίηση των έργων τους.
Παράλληλα, σημείωσε ότι μόνο το 19% περίπου των πόρων κατευθύνεται στα περιφερειακά προγράμματα, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τη δυνατότητα των τοπικών κοινωνιών να σχεδιάζουν έργα σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες τους.
Όπως υπογράμμισε, οι δήμοι εξακολουθούν να μην μπορούν να συμμετέχουν απευθείας ως δικαιούχοι στο πρόγραμμα, αλλά υποχρεώνονται να χρηματοδοτούνται μέσω άλλων φορέων.
Επανέλαβε το αίτημα της ΚΕΔΕ για ειδικό πρόγραμμα δήμων
Ο εισηγητής υπενθύμισε την απόφαση 423/2025 της ΚΕΔΕ, με την οποία είχε ζητηθεί η δημιουργία ειδικού προγράμματος αποκλειστικά για τους δήμους, ενταγμένου σε ξεχωριστό πυλώνα του ΕΠΑ.
Όπως εξήγησε, ένα τέτοιο πρόγραμμα θα επέτρεπε τη χρηματοδότηση έργων που σήμερα παραμένουν υποχρηματοδοτούμενα από τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, όπως:
- η εσωτερική και ενδοδημοτική οδοποιία,
- οι αθλητικές εγκαταστάσεις,
- οι κτιριακές υποδομές,
- οι δημοτικές δομές πολιτικής προστασίας,
- καθώς και άλλες βασικές δημοτικές υποδομές.
«Το βασικό μας αίτημα δεν καλύπτεται ούτε με αυτή την αναθεώρηση», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.
Παρέμβαση για τις προμήθειες ανά δημοτική ενότητα
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο Γιώργος Γκουντάρας επανέφερε ένα ακόμη αίτημα της ΚΕΔΕ, ζητώντας να αποκατασταθεί η δυνατότητα εκτέλεσης προμηθειών και έργων ανά δημοτική ενότητα.
Όπως τόνισε, πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική αλλαγή, κυρίως για τους μεγάλους και περιφερειακούς δήμους, όπου οι μεγάλες γεωγραφικές αποστάσεις δημιουργούν διαφορετικές ανάγκες σε κάθε δημοτική ενότητα.
Συνοψίζοντας, ο εισηγητής σημείωσε ότι η πρώτη αναθεώρηση του ΕΠΑ 2026-2030 αυξάνει τους διαθέσιμους αναπτυξιακούς πόρους, χωρίς όμως να μεταβάλλει ουσιαστικά τον θεσμικό ρόλο των δήμων ούτε να ενισχύει την οικονομική και αναπτυξιακή τους αυτονομία, διατηρώντας τη συγκεντρωτική διαχείριση των πόρων από τα υπουργεία.
Δείτε το video στις 2 ώρες και 1 λεπτό
