Η δημογραφική γήρανση αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ελληνικοί δήμοι. Η συνεχής αύξηση του πληθυσμού της τρίτης ηλικίας δημιουργεί νέες ανάγκες, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει και τη σημασία πολιτικών που δεν περιορίζονται μόνο στη φροντίδα, αλλά ενισχύουν την αυτονομία, την υγεία και την ενεργό συμμετοχή των ηλικιωμένων στην κοινωνική ζωή.
Σε αυτό το πλαίσιο κινείται ο Δήμος Νεάπολης-Συκεών, επενδύοντας διαρκώς στην εκπαίδευση των στελεχών του Τμήματος «Βοήθεια στο Σπίτι» και στην αξιοποίηση των σύγχρονων επιστημονικών εξελίξεων.
Επιμόρφωση για καλύτερες υπηρεσίες
Τα στελέχη του Τμήματος συμμετείχαν ενεργά στο 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γηριατρικής, που πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων (ΚΕΔΕΑ) του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με θέμα «Υγιής Γήρανση και Μακροζωία: Πτώσεις και Ηθικά Διλήμματα στη Σύγχρονη Γηριατρική».
Η συμμετοχή δεν είχε τυπικό χαρακτήρα. Στόχος ήταν η απόκτηση νέων γνώσεων και η μεταφορά καινοτόμων πρακτικών στις υπηρεσίες του δήμου, ώστε να βελτιωθεί η καθημερινή υποστήριξη των ωφελούμενων του προγράμματος «Βοήθεια στο Σπίτι» και των υπόλοιπων δομών για την τρίτη ηλικία.
Η συνεχής κατάρτιση του προσωπικού θεωρείται πλέον κρίσιμο στοιχείο για την ποιότητα των κοινωνικών υπηρεσιών, ιδιαίτερα σε ζητήματα όπως η πρόληψη των πτώσεων, η αντιμετώπιση της άνοιας, η διαχείριση χρόνιων νοσημάτων και η ψυχοκοινωνική υποστήριξη των ηλικιωμένων.
Πρόγραμμα LLM CARE με σύγχρονες επιστημονικές μεθόδους
Παράλληλα, ο Δήμος Νεάπολης-Συκεών συμμετέχει στο πρόγραμμα Νοητικής και Σωματικής Ενδυνάμωσης LLM CARE, το οποίο εξελίσσεται με ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα.
Οι αιτήσεις συμμετοχής συνεχίζονται, ενώ έχουν ήδη ξεκινήσει οι πρώτες αξιολογήσεις των συμμετεχόντων με τη χρήση Μαγνητοεγκεφαλογραφίας (MEG) στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ.
Η συγκεκριμένη δράση συνδυάζει επιστημονική έρευνα, πρόληψη και εξατομικευμένη παρέμβαση, αναδεικνύοντας τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι δήμοι στην προαγωγή της υγιούς γήρανσης.
Η ενεργός γήρανση αλλάζει τον ρόλο των δήμων
Η σύγχρονη αντίληψη για την ενεργό γήρανση, όπως προωθείται και από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας στο πλαίσιο της Δεκαετίας της Υγιούς Γήρανσης 2021-2030, δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση των προβλημάτων υγείας, αλλά επιδιώκει τη διατήρηση της λειτουργικής ικανότητας, της κοινωνικής συμμετοχής και της ανεξάρτητης διαβίωσης των ηλικιωμένων. (Insurance World)
Έτσι, οι δήμοι καλούνται να σχεδιάσουν πολιτικές που συνδυάζουν:
- πρόληψη και προαγωγή της υγείας,
- φυσική άσκηση,
- νοητική ενδυνάμωση,
- κοινωνική συμμετοχή,
- ψηφιακές δεξιότητες,
- ψυχολογική υποστήριξη,
- ασφαλή και φιλικά αστικά περιβάλλοντα.
Δράσεις που εφαρμόζουν ήδη δήμοι στην Ελλάδα
Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότεροι δήμοι αναπτύσσουν πρωτοβουλίες που εντάσσονται στη φιλοσοφία της ενεργού γήρανσης, όπως:
- προγράμματα άσκησης και φυσικοθεραπείας μέσα από τα ΚΑΠΗ,
- σχολές ψηφιακού γραμματισμού για ηλικιωμένους με εκμάθηση χρήσης κινητών τηλεφώνων, ηλεκτρονικών υπηρεσιών και διαδικτύου,
- δράσεις πρόληψης για άνοια, κατάθλιψη και γνωστική έκπτωση,
- ομάδες δημιουργικής απασχόλησης, χορωδίες, θεατρικά εργαστήρια και εικαστικές δραστηριότητες,
- διαγενεακά προγράμματα που φέρνουν σε επαφή μαθητές και ηλικιωμένους,
- ψυχολογική υποστήριξη και ομάδες ενδυνάμωσης,
- προγράμματα κατ’ οίκον φροντίδας μέσω της υπηρεσίας «Βοήθεια στο Σπίτι»,
- δράσεις κοινωνικής ένταξης και καταπολέμησης της μοναξιάς.
Ενδεικτικά, αρκετοί δήμοι αξιοποιούν ευρωπαϊκά προγράμματα όπως το Erasmus+, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ+) και το EU4Health για την ανάπτυξη καινοτόμων υπηρεσιών που ενισχύουν την ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων.
Η επόμενη ημέρα
Η εμπειρία δείχνει ότι οι δήμοι που επενδύουν στην εκπαίδευση του προσωπικού τους και στην εφαρμογή επιστημονικά τεκμηριωμένων προγραμμάτων προσφέρουν ποιοτικότερες υπηρεσίες και συμβάλλουν ουσιαστικά στη βελτίωση της καθημερινότητας των ηλικιωμένων.
Η περίπτωση του Δήμου Νεάπολης-Συκεών αποδεικνύει ότι η ενεργός γήρανση δεν αποτελεί απλώς μια κοινωνική πολιτική, αλλά μια ολοκληρωμένη στρατηγική που συνδυάζει την πρόληψη, την τεχνολογία, την επιστημονική γνώση και τη διαρκή αναβάθμιση των δημοτικών υπηρεσιών, με στόχο οι μεγαλύτεροι σε ηλικία πολίτες να παραμένουν υγιείς, αυτόνομοι και ενεργοί μέσα στην τοπική κοινωνία.
Άλλα παραδείγματα δήμων: Αθηναίων, Τρικκαίων, Θεσσαλονίκης, Λαρισαίων, Χανίων, που υλοποιούν καινοτόμες δράσεις για την ενεργό γήρανση και την τρίτη ηλικία.
