Στο επίκεντρο της 18ης Συνόδου των ΦοΔΣΑ βρέθηκε η ενεργοποίηση των μεγάλων έργων διαχείρισης στερεών αποβλήτων της νέας προγραμματικής περιόδου, με τον προϊστάμενο της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης του Προγράμματος «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή» (ΠΕΚΑ) του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκο Μαμαλούγκα, να παρουσιάζει αναλυτικά τις προσκλήσεις, τις διαθέσιμες χρηματοδοτήσεις και το χρονοδιάγραμμα για τις Μονάδες Ανάκτησης Ανακύκλωσης (ΜΑΑ), τις Μονάδες Επεξεργασίας Αποβλήτων (ΜΕΑ), τα ολιστικά προγράμματα ανακύκλωσης και τις συνοδευτικές υποδομές.
Το βασικό μήνυμα της εισήγησής του ήταν σαφές: υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι και το κράτος είναι έτοιμο να αυξήσει τη χρηματοδότηση, εφόσον οι φορείς προχωρήσουν ώριμα έργα και επιταχυνθεί η υλοποίηση των επενδύσεων.
Οι διαθέσιμοι πόροι φτάνουν τα 601 εκατ. ευρώ
Ο κ. Μαμαλούγκας εξήγησε ότι το ΠΕΚΑ είχε αρχικά εγκριθεί με προϋπολογισμό 795 εκατ. ευρώ, όμως μετά την αναθεώρηση της Πολιτικής Συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία έδωσε προτεραιότητα σε νέους τομείς όπως η άμυνα, η λειψυδρία, οι διασυνδέσεις και η προσιτή στέγαση, οι διαθέσιμοι πόροι για τη διαχείριση αποβλήτων διαμορφώθηκαν στα 601,1 εκατ. ευρώ.
Ωστόσο, διευκρίνισε ότι το ποσό αυτό δεν αποτελεί το ανώτατο όριο χρηματοδότησης, καθώς εφόσον υπάρξουν ώριμες προτάσεις και ισχυρή απορροφητικότητα, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας μπορεί να ενισχύσει επιπλέον το πρόγραμμα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε:
- 300,76 εκατ. ευρώ αφορούν δράσεις πρόληψης, διαλογής στην πηγή, επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης.
- 280 εκατ. ευρώ προορίζονται για μονάδες επεξεργασίας υπολειμματικών αποβλήτων.
- 18 εκατ. ευρώ αφορούν μεταφερόμενα έργα υγειονομικής ταφής από την προηγούμενη προγραμματική περίοδο.
Συνολικά, περίπου 580 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν στις νέες ή αναβαθμισμένες Μονάδες Ανάκτησης Ανακύκλωσης (ΜΑΑ), οι οποίες πλέον αποτελούν τον βασικό πυλώνα του σχεδιασμού.
Δύο μεγάλες προσκλήσεις συνολικού ύψους 513,5 εκατ. ευρώ
Ο προϊστάμενος της ΕΥΔ ΠΕΚΑ παρουσίασε τις δύο βασικές προσκλήσεις που βρίσκονται ήδη σε ισχύ.
Πρόσκληση 20747 – 480 εκατ. ευρώ
Η πρώτη πρόσκληση, ύψους 480 εκατ. ευρώ, αφορά την ολοκληρωμένη διαχείριση αστικών αποβλήτων και περιλαμβάνει:
- εξοπλισμό διαλογής στην πηγή και συλλογής βιοαποβλήτων,
- ενίσχυση των δικτύων ανακύκλωσης,
- αναβάθμιση των ΜΕΑ σε Μονάδες Ανάκτησης Ανακύκλωσης (ΜΑΑ),
- ολοκλήρωση μεταφερόμενων έργων της περιόδου 2014-2020.
Δικαιούχοι είναι οι ΦοΔΣΑ, σε συνεργασία με τους δήμους για την υλοποίηση των ολιστικών προγραμμάτων ανακύκλωσης.
Η πρόσκληση άνοιξε στις 3 Ιουνίου 2026 και θα παραμείνει ανοικτή έως τις 30 Απριλίου 2027.
Πρόσκληση 21806 – 33,5 εκατ. ευρώ
Η δεύτερη πρόσκληση αφορά την ολοκλήρωση τμηματοποιημένων έργων της προηγούμενης περιόδου, όπως:
- ΧΥΤΥ,
- Σταθμούς Μεταφόρτωσης Αποβλήτων,
- Μονάδες Βιοαποβλήτων,
- Πράσινα Σημεία,
- Γωνιές Ανακύκλωσης.
Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 33,5 εκατ. ευρώ.
Χρηματοδότηση έως 85% με βάση την επίτευξη στόχων
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο κ. Μαμαλούγκας στο νέο σύστημα χρηματοδότησης με ορόσημα.
Όπως εξήγησε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποδέχθηκε την πρόταση της Ελλάδας ώστε η ενωσιακή συμμετοχή να μπορεί να φτάσει το 85% της δημόσιας δαπάνης, εφόσον επιτευχθούν συγκεκριμένοι στόχοι ανακύκλωσης.
Η χρηματοδότηση συνδέεται με τρία βασικά στάδια:
- την ένταξη και υλοποίηση της πράξης,
- την επίτευξη εισόδου 30% χωριστά συλλεγόμενων αποβλήτων στις ΜΑΑ και ανακύκλωση 25%,
- την επίτευξη του τελικού στόχου χωριστής συλλογής σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ο ίδιος προειδοποίησε ότι, αν οι στόχοι δεν επιτευχθούν, η χώρα κινδυνεύει όχι μόνο να χάσει μέρος της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης αλλά και να δυσκολευτεί να εξασφαλίσει αντίστοιχους πόρους στην επόμενη προγραμματική περίοδο.
Οι κατηγορίες των έργων που θα χρηματοδοτηθούν
Η νέα στρατηγική του ΠΕΚΑ διακρίνει τέσσερις βασικές κατηγορίες έργων:
- Μονάδες που ήδη λειτουργούν και χρειάζονται προσαρμογή σε ΜΑΑ.
- Έργα που βρίσκονται σε κατασκευή και θα ολοκληρωθούν μέσω τμηματοποίησης.
- Έργα που βρίσκονται σε διαγωνιστική διαδικασία ή πριν από τη σύμβαση.
- Νέες μονάδες που θα σχεδιαστούν εξαρχής σύμφωνα με τις απαιτήσεις της κυκλικής οικονομίας.
Οι περιοχές που βρίσκονται σε εξέλιξη
Ο κ. Μαμαλούγκας παρουσίασε την εικόνα των έργων σε όλη τη χώρα.
Μονάδες που λειτουργούν και μπορούν να προσαρμοστούν
Μεταξύ άλλων ανέφερε:
- Δυτική Μακεδονία,
- Χανιά,
- ΕΜΑΚ Λιοσίων,
- Ήπειρο,
- Σέρρες,
- Ηλεία,
- Τρίπολη,
- Λακωνία,
- Μεσσηνία,
- Αλεξανδρούπολη,
- Αμάρι,
- Θήβα.
Έργα που κατασκευάζονται
Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται:
- Ζάκυνθος,
- Τρίκαλα – Καρδίτσα,
- Σητεία,
- Κεφαλονιά,
- Ηράκλειο,
- Χερσόνησος.
Για τα έργα αυτά επισήμανε ότι θα πρέπει να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες ένταξης στη νέα προγραμματική περίοδο μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου.
Έργα που μεταφέρονται στη νέα περίοδο
Μεταξύ άλλων ανέφερε:
- Μαγνησία,
- Αγρίνιο,
- Αχαΐα,
- Ναύπακτο,
- Λευκάδα,
- Κέρκυρα,
- Καβάλα,
- Ανατολικό Τομέα Κεντρικής Μακεδονίας,
- Λάρισα,
- Χίο.
Νέα έργα
Στον νέο σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης:
- οι νέες μονάδες της Αττικής,
- ο Βόρειος Τομέας Κεντρικής Μακεδονίας,
- η Στερεά Ελλάδα (Λαμία – Χαλκίδα),
- οι υποδομές σε Βόρειο και Νότιο Αιγαίο,
- έργα σε Ρόδο, Σάμο, Μυτιλήνη, Λήμνο, Σύρο, Μύκονο, Τήνο, Άνδρο, Κω, Κάλυμνο και Σαντορίνη.
Πώς θα γίνεται η ένταξη των έργων
Ο Νίκος Μαμαλούγκας παρουσίασε αναλυτικά τα στάδια που απαιτούνται για την ένταξη ενός έργου στο ΠΕΚΑ:
- απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του ΦοΔΣΑ,
- προγραμματικές συμβάσεις με τους δήμους,
- δέσμευση ποσοτήτων αποβλήτων,
- υποβολή τεχνικού δελτίου,
- τροποποίηση περιβαλλοντικών όρων όπου απαιτείται,
- εγκρίσεις συμπληρωματικών συμβάσεων,
- έλεγχοι από το Ελεγκτικό Συνέδριο και τις αρμόδιες υπηρεσίες,
- απόφαση ένταξης,
- ενεργοποίηση της χρηματοδότησης και υπογραφή των συμβάσεων.
Παράλληλα τόνισε ότι οι δήμοι θα πρέπει να προχωρήσουν εγκαίρως και στα ολιστικά προγράμματα ανακύκλωσης, ώστε ο εξοπλισμός διαλογής στην πηγή να λειτουργήσει ταυτόχρονα με τις νέες μονάδες επεξεργασίας.
«Δεν υπάρχει πρόβλημα χρηματοδότησης αν υπάρξουν ώριμα έργα»
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο κ. Μαμαλούγκας εμφανίστηκε αισιόδοξος για την πορεία του προγράμματος, σημειώνοντας ότι η επιτυχία θα εξαρτηθεί από τη στενή συνεργασία Υπουργείων, ΦοΔΣΑ και δήμων.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, δεν υπάρχει πρόβλημα χρηματοδότησης εφόσον οι φορείς προχωρήσουν γρήγορα τις απαιτούμενες μελέτες, τις αδειοδοτήσεις και τις προτάσεις, ενώ εξέφρασε την πεποίθηση ότι η χώρα μπορεί να αξιοποιήσει ακόμη περισσότερους ευρωπαϊκούς πόρους, αρκεί να αποδείξει ότι διαθέτει ώριμα έργα και μπορεί να πετύχει τους στόχους της κυκλικής οικονομίας.
Δείτε το video στις 7 ώρες και 18 λεπτά
