Στο εργοστάσιο ανακύκλωσης που εξακολουθεί να φλέγεται επικεντρώνεται η επιχείρηση κατάσβεσης της μεγάλης πυρκαγιάς που εκδηλώθηκε χθες στο Ωραιόκαστρο, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές σε επιχειρηματικές εγκαταστάσεις και έντονη ανησυχία για το τοξικό νέφος που κάλυψε περιοχές της Θεσσαλονίκης.
Σύμφωνα με την Πυροσβεστική, αυτή την ώρα δεν υπάρχει ενεργό μέτωπο σε αγροτοδασική έκταση και πραγματοποιούνται διαβροχές σε διάσπαρτες μικρές εστίες. Ωστόσο, η κατάσβεση στο εργοστάσιο ανακύκλωσης παραμένει ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς λόγω της φύσης των υλικών που καίγονται δεν μπορεί να εκτιμηθεί με ασφάλεια ο χρόνος που θα απαιτηθεί για την πλήρη κατάσβεση.
Στο πεδίο επιχειρούν 160 πυροσβέστες με 52 οχήματα και πέντε πεζοπόρα τμήματα, ενώ περιοδικά πραγματοποιούν ρίψεις νερού δύο αεροσκάφη και δύο ελικόπτερα. Οι ρίψεις αναμένεται να συνεχιστούν, με βασικό στόχο τη μείωση του πυκνού καπνού, τον περιορισμό της μεταφοράς τοξικών στοιχείων στην ατμόσφαιρα και την αποτροπή νέων εστιών από θερμότητα ή καύτρες.
Η φωτιά έκαψε επιχειρήσεις, εργοστάσια και βιοτεχνικές εγκαταστάσεις, ενώ τελικά αποφεύχθηκε η επέκταση σε κατοικίες που απειλήθηκαν. Το κέντρο χρόνιων παθήσεων «Άγιος Παντελεήμων» εκκενώθηκε προληπτικά το βράδυ του Σαββάτου.
Ο εκπρόσωπος Τύπου της Πυροσβεστικής Γιάννης Αρτοποιός ανέφερε ότι οι δυνάμεις έχουν επικεντρωθεί στο εργοστάσιο ανακύκλωσης, από όπου εκλύονται πυκνοί καπνοί που, με τη φορά των ανέμων, μεταφέρθηκαν προς την περιοχή της Θεσσαλονίκης. Όπως σημείωσε, η επιχείρηση είναι εξαιρετικά απαιτητική λόγω του τοξικού καπνού και του μονοξειδίου του άνθρακα, με αποτέλεσμα οι πυροσβέστες να επιχειρούν με ειδικά μέσα ατομικής προστασίας.
Το τοξικό νέφος και οι ανησυχίες για τη δημόσια υγεία
Η καύση ανακυκλώσιμων υλικών, πλαστικών, λιπαντικών, πετρελαιοειδών, υφασμάτων και άλλων βιομηχανικών υλικών δημιουργεί σοβαρό ζήτημα ποιότητας αέρα. Το νέφος μπορεί να περιλαμβάνει αιωρούμενα σωματίδια PM₂.₅ και PM₁₀, πτητικές οργανικές ενώσεις, βενζόλιο, διοξίνες και φουράνια, ανάλογα με τα υλικά που καίγονται και τις μετεωρολογικές συνθήκες.
Ο δήμαρχος Νεάπολης-Συκεών Σίμος Δανιηλίδης έκανε λόγο για ιδιαίτερα επικίνδυνο νέφος και κάλεσε τους πολίτες να ακολουθούν πιστά τις οδηγίες των αρχών, να αποφεύγουν άσκοπες μετακινήσεις και, όπου απαιτείται, να χρησιμοποιούν μάσκες υψηλής προστασίας.
Τέσσερις πυροσβέστες μεταφέρθηκαν στο 424 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο Εκπαίδευσης. Οι τρεις παρουσίασαν αναπνευστικά προβλήματα λόγω των καπνών, ενώ ένας ακόμη χρειάστηκε ιατρική φροντίδα για ορθοπεδικό πρόβλημα.
Πώς συνδέεται η πυρκαγιά με το σχέδιο «ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ»
Η περίπτωση του Ωραιοκάστρου αναδεικνύει τη σημασία του Γενικού Σχεδίου Αντιμετώπισης Τεχνολογικών Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης, με την κωδική ονομασία «ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ». Πρόκειται για το εθνικό σχέδιο Πολιτικής Προστασίας που καθορίζει τους ρόλους και τις αρμοδιότητες όλων των φορέων σε περίπτωση μεγάλων βιομηχανικών ή τεχνολογικών ατυχημάτων, ιδίως όταν υπάρχουν επικίνδυνες ουσίες ή σοβαρές επιπτώσεις για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον.
Το σχέδιο προβλέπει άμεση και συντονισμένη απόκριση σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, με τη συνεργασία Πυροσβεστικής, Ελληνικής Αστυνομίας, Λιμενικού όπου απαιτείται, Περιφερειών, Δήμων, υγειονομικών αρχών, Γενικού Χημείου του Κράτους και άλλων εμπλεκόμενων υπηρεσιών.
Κρίσιμο στοιχείο του σχεδίου είναι ότι η ενεργοποίηση των διαδικασιών δεν εξαρτάται μόνο από την ενημέρωση του φορέα εκμετάλλευσης μιας εγκατάστασης, αλλά μπορεί να ξεκινήσει μόλις η αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία ενημερωθεί για το περιστατικό από οποιονδήποτε δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα, μετά την επιβεβαίωση της κλήσης.
Σχέδιο «ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ»: Τι προβλέπει το εθνικό σχέδιο για την αντιμετώπιση μεγάλων βιομηχανικών ατυχημάτων – Οι υποχρεώσεις Περιφερειών και Δήμων
Το Γενικό Σχέδιο Αντιμετώπισης Τεχνολογικών Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης (Γενικό ΣΑΤΑΜΕ), με την κωδική ονομασία «ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ», αποτελεί το εθνικό επιχειρησιακό σχέδιο της Πολιτικής Προστασίας για την αντιμετώπιση σοβαρών βιομηχανικών ατυχημάτων σε εγκαταστάσεις που υπάγονται στην ευρωπαϊκή οδηγία SEVESO III, δηλαδή σε εγκαταστάσεις όπου υπάρχουν μεγάλες ποσότητες επικίνδυνων ουσιών.
Το σχέδιο, το οποίο εκδόθηκε από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, καθορίζει με σαφήνεια τους ρόλους όλων των εμπλεκόμενων φορέων – από το Πυροσβεστικό Σώμα και την Ελληνική Αστυνομία έως τις Περιφέρειες, τους Δήμους, τα Υπουργεία και τις εταιρείες κρίσιμων υποδομών – ώστε η αντίδραση σε ένα μεγάλο βιομηχανικό ατύχημα να είναι άμεση, συντονισμένη και αποτελεσματική.
Ποιος είναι ο σκοπός του σχεδίου
Στόχος του «ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ» είναι:
- να προσδιορίσει τους ρόλους και τις αρμοδιότητες όλων των εμπλεκόμενων φορέων,
- να δημιουργήσει κοινό πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ κράτους, Περιφερειών και Δήμων,
- να αποτελέσει τη βάση για την κατάρτιση των Ειδικών Σχεδίων Αντιμετώπισης Τεχνολογικών Ατυχημάτων (Ειδικά ΣΑΤΑΜΕ) σε κάθε περιοχή όπου λειτουργούν εγκαταστάσεις SEVESO,
- να εξασφαλίσει ενιαίο συντονισμό κατά τη διάρκεια μιας κρίσης.
Το σχέδιο επισημαίνει ότι βασική προϋπόθεση για την επιτυχία της αντιμετώπισης ενός μεγάλου βιομηχανικού ατυχήματος είναι η συνέργεια, η συνεργασία και η διαλειτουργικότητα όλων των φορέων σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
Πότε ενεργοποιείται
Μία από τις σημαντικές αλλαγές της τρίτης έκδοσης του σχεδίου είναι ότι το «ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ» ενεργοποιείται αυτόματα, μόλις η αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία ενημερωθεί για το περιστατικό από οποιονδήποτε δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα, μετά την επιβεβαίωση της κλήσης, και όχι αποκλειστικά από τον φορέα εκμετάλλευσης της εγκατάστασης.
Οι υποχρεώσεις των Περιφερειών
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στις Περιφέρειες.
Οι Αυτοτελείς Διευθύνσεις Πολιτικής Προστασίας των Περιφερειών υποχρεούνται να:
- καταρτίσουν τα Ειδικά (εξωτερικά) ΣΑΤΑΜΕ για κάθε εγκατάσταση ανώτερης βαθμίδας SEVESO,
- διατηρούν πλήρη εικόνα των εγκαταστάσεων της περιοχής ευθύνης τους,
- αποστείλουν το σχέδιο στους αρμόδιους Αντιπεριφερειάρχες και στους Δήμους όπου υπάρχουν εγκαταστάσεις SEVESO,
- συνεργάζονται με όλους τους συναρμόδιους φορείς για την επιχειρησιακή προετοιμασία.
Οι αρμοδιότητες των Δήμων
Για τους Δήμους, το σχέδιο προβλέπει ενεργό συμμετοχή στην πολιτική προστασία.
Οι Δήμαρχοι καλούνται:
- να συμβάλουν στην εφαρμογή των προβλεπόμενων δράσεων,
- να εκδίδουν όπου απαιτείται τις σχετικές διοικητικές αποφάσεις,
- να ενεργοποιούν τις αρμόδιες οργανικές μονάδες Πολιτικής Προστασίας,
- να συνεργάζονται στενά με τις Περιφέρειες και τις υπόλοιπες υπηρεσίες κατά την προετοιμασία αλλά και κατά την αντιμετώπιση ενός ατυχήματος μεγάλης έκτασης.
Εκτεταμένος συντονισμός όλων των φορέων
Το «ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ» δεν περιορίζεται στην Πυροσβεστική.
Προβλέπει συγκεκριμένες ενέργειες για:
- την Ελληνική Αστυνομία,
- το Λιμενικό Σώμα,
- το ΕΚΑΒ και το Υπουργείο Υγείας,
- το Γενικό Χημείο του Κράτους,
- το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας,
- το Υπουργείο Παιδείας,
- το Υπουργείο Πολιτισμού,
- το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας,
- τις εταιρείες ηλεκτρισμού, φυσικού αερίου, ύδρευσης, μεταφορών, αεροδρομίων και λοιπών κρίσιμων υποδομών.
Όλοι οι φορείς καλούνται να εκδώσουν οδηγίες, σχέδια δράσης και μνημόνια ενεργειών, ώστε οι υπηρεσίες τους να μπορούν να ανταποκριθούν άμεσα όταν απαιτηθεί.
Ειδικά σχέδια για κάθε εγκατάσταση SEVESO
Βασικός πυλώνας του σχεδίου είναι η σύνταξη Ειδικών ΣΑΤΑΜΕ, δηλαδή εξατομικευμένων επιχειρησιακών σχεδίων για κάθε εγκατάσταση ανώτερης βαθμίδας.
Τα σχέδια αυτά περιλαμβάνουν:
- πιθανά σενάρια ατυχημάτων,
- περιοχές που ενδέχεται να επηρεαστούν,
- διαδικασίες εκκένωσης,
- σχέδια ενημέρωσης του πληθυσμού,
- κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών.
Η ευθύνη σύνταξής τους ανήκει στις Περιφέρειες, με τη συνεργασία της Πυροσβεστικής, των Δήμων και όλων των συναρμόδιων υπηρεσιών.
Γιατί ονομάστηκε «ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ»
Η ονομασία του σχεδίου επιλέχθηκε προς τιμήν του προσωκρατικού φιλοσόφου Ηράκλειτου, ο οποίος θεωρούσε το πυρ ως θεμελιώδες στοιχείο του κόσμου και υποστήριζε ότι οι αντίθετες δυνάμεις βρίσκονται σε διαρκή ισορροπία. Η επιλογή του ονόματος συμβολίζει τη διαχείριση σύνθετων και επικίνδυνων καταστάσεων μέσα από τον συντονισμό και την οργανωμένη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Τι σημαίνει για την Τοπική Αυτοδιοίκηση
Το «ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ» αναβαθμίζει τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην πολιτική προστασία. Οι Δήμοι δεν περιορίζονται πλέον σε υποστηρικτικές ενέργειες, αλλά αποτελούν κρίσιμο κρίκο του μηχανισμού πρόληψης, ετοιμότητας και διαχείρισης των συνεπειών ενός τεχνολογικού ατυχήματος μεγάλης έκτασης. Η αποτελεσματικότητα του σχεδίου εξαρτάται από την έγκαιρη προετοιμασία, τη συνεργασία με τις Περιφέρειες και την επιχειρησιακή ετοιμότητα όλων των δημοτικών υπηρεσιών που εμπλέκονται στην προστασία των πολιτών και του περιβάλλοντος.
