Παρακάτω είναι ένα άρθρο σε ύφος myOTA.gr, με έμφαση στις αλλαγές της απόφασης και στις πρακτικές επιπτώσεις για τους δήμους.Με την απόφαση 108137 ΕΞ 2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 4096/6-7-2026, εγκρίνεται η 1η Αναθεώρηση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026-2030, προσαρμόζοντας τον προϋπολογισμό και την κατανομή των εθνικών αναπτυξιακών πόρων στα νέα δεδομένα της οικονομίας και στις αυξημένες ανάγκες της χώρας.
Η αναθεώρηση δεν αλλάζει τη δομή του ΕΠΑ, αλλά αναμορφώνει το κεφάλαιο που αφορά τον προϋπολογισμό και την κατανομή των πόρων, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην επιτάχυνση των αναπτυξιακών έργων, στην αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών και στη χρηματοδότηση νέων δημόσιων επενδύσεων.
Προϋπολογισμός 13,5 δισ. ευρώ
Σύμφωνα με την απόφαση, ο συνολικός προϋπολογισμός του ΕΠΑ 2026-2030 ανέρχεται πλέον στα 13,548 δισ. ευρώ, ενώ με την εφαρμογή του μηχανισμού της υπερδέσμευσης διαμορφώνεται στα 17,105 δισ. ευρώ.
Η κυβέρνηση επισημαίνει ότι η υπερδέσμευση αποτελεί εργαλείο για τη διασφάλιση της πλήρους απορρόφησης των διαθέσιμων πόρων, ώστε πιθανές καθυστερήσεις ή ακυρώσεις έργων να μην οδηγήσουν σε απώλεια χρηματοδοτήσεων.
Πού κατανέμονται οι πόροι
Η αναθεωρημένη κατανομή προβλέπει:
- 9,318 δισ. ευρώ για τα Τομεακά Προγράμματα Ανάπτυξης των υπουργείων.
- 2,540 δισ. ευρώ για τα Περιφερειακά Προγράμματα Ανάπτυξης.
- 1,670 δισ. ευρώ για τα Ειδικά Προγράμματα Ανάπτυξης.
- 20 εκατ. ευρώ ως αποθεματικό για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών.
Το μεγαλύτερο μέρος των πόρων εξακολουθεί να κατευθύνεται στα υπουργεία, τα οποία διαχειρίζονται περίπου το 69% του συνολικού προγράμματος.
Ισχυρή χρηματοδότηση για το Υπουργείο Εσωτερικών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Τοπική Αυτοδιοίκηση παρουσιάζει η πρόβλεψη για το Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Υπουργείου Εσωτερικών, το οποίο διαθέτει προϋπολογισμό 1,236 δισ. ευρώ, ο οποίος με την υπερδέσμευση φτάνει τα 1,608 δισ. ευρώ.
Οι πόροι αυτοί αποτελούν τη βασική δεξαμενή χρηματοδότησης για έργα που υλοποιούνται μέσω του Υπουργείου Εσωτερικών και αφορούν δήμους και περιφέρειες.
Αυξημένοι πόροι και για τις Περιφέρειες
Παράλληλα, τα Περιφερειακά Προγράμματα Ανάπτυξης διαθέτουν συνολικά 2,54 δισ. ευρώ, με δυνατότητα υπερδέσμευσης που ανεβάζει τον συνολικό προϋπολογισμό στα 3,301 δισ. ευρώ.
Η μεγαλύτερη κατανομή αφορά την Περιφέρεια Αττικής με 456,15 εκατ. ευρώ, ενώ σημαντικοί πόροι κατευθύνονται και στις Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας, Δυτικής Ελλάδας, Στερεάς Ελλάδας και Κρήτης.
Έμφαση στις φυσικές καταστροφές
Από τα Ειδικά Προγράμματα Ανάπτυξης ξεχωρίζει η πρόβλεψη:
- 800 εκατ. ευρώ για φυσικές καταστροφές,
- 600 εκατ. ευρώ για έργα ΣΔΙΤ,
- 150 εκατ. ευρώ για τη Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση,
- 120 εκατ. ευρώ για ειδικές δράσεις της Προεδρίας της Κυβέρνησης.
Η ιδιαίτερα υψηλή χρηματοδότηση για τις φυσικές καταστροφές αποτυπώνει, όπως αναφέρεται στην απόφαση, την ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της χώρας απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής κρίσης.
Τι σημαίνει για τους δήμους
Η αναθεώρηση του ΕΠΑ δημιουργεί ένα ευνοϊκότερο χρηματοδοτικό περιβάλλον για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, χωρίς όμως να συνεπάγεται αυτόματη κατανομή νέων πόρων στους δήμους.
Οι σημαντικότερες επιπτώσεις είναι οι εξής:
Περισσότερες δυνατότητες ένταξης έργων. Η αύξηση του διαθέσιμου προϋπολογισμού του Υπουργείου Εσωτερικών και των Περιφερειακών Προγραμμάτων δημιουργεί μεγαλύτερο περιθώριο για νέες προσκλήσεις χρηματοδότησης έργων δήμων.
Επιτάχυνση ωρίμανσης μελετών. Η αναθεώρηση προβλέπει τη μεταφορά έργων της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου στο νέο ΕΠΑ, με στόχο την ωρίμανσή τους και την ένταξή τους στη νέα περίοδο. Οι δήμοι που διαθέτουν ώριμες μελέτες θα βρίσκονται σε πλεονεκτικότερη θέση όταν εκδοθούν νέες προσκλήσεις.
Έργα πολιτικής προστασίας και ανθεκτικότητας. Η ενίσχυση των ειδικών προγραμμάτων για φυσικές καταστροφές αναμένεται να αυξήσει τις χρηματοδοτικές ευκαιρίες για αντιπλημμυρικά έργα, παρεμβάσεις πολιτικής προστασίας, αποκατάσταση υποδομών και δράσεις προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.
Ενίσχυση των ΣΔΙΤ. Η πρόβλεψη 600 εκατ. ευρώ για έργα Σύμπραξης Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα δημιουργεί προοπτικές και για έργα δημοτικών υποδομών που μπορούν να υλοποιηθούν με αυτό το χρηματοδοτικό εργαλείο.
Ανάγκη καλύτερου σχεδιασμού. Η υπερδέσμευση των πόρων σημαίνει ότι η διοίκηση θα επιδιώξει ταχύτερη υλοποίηση έργων. Οι δήμοι θα πρέπει να διαθέτουν ώριμες τεχνικές μελέτες, ολοκληρωμένες αδειοδοτήσεις και διοικητική ετοιμότητα, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν άμεσα στις προσκλήσεις χρηματοδότησης.
Η ουσία της αναθεώρησης
Η πρώτη αναθεώρηση του ΕΠΑ 2026-2030 δεν αποτελεί απλώς μια λογιστική ανακατανομή πιστώσεων. Αντανακλά τη νέα στρατηγική του κράτους για μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση των δημόσιων επενδύσεων, καλύτερη απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων και ενίσχυση των παρεμβάσεων σε κρίσιμους τομείς, όπως οι υποδομές, η πολιτική προστασία και η κλιματική ανθεκτικότητα.
Για τους δήμους, το μήνυμα είναι σαφές: οι διαθέσιμοι πόροι αυξάνονται, όμως η αξιοποίησή τους θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα ωρίμανσης των έργων, την ποιότητα του σχεδιασμού και την ετοιμότητα υποβολής προτάσεων στα νέα χρηματοδοτικά προγράμματα που θα ακολουθήσουν.
Μπορώ επίσης να το εμπλουτίσω με πίνακα που να δείχνει πόσα χρήματα παίρνει κάθε Υπουργείο και κάθε Περιφέρεια, ώστε να είναι πιο δημοσιογραφικό και εύχρηστο για τους αναγνώστες του myOTA.gr.
