Το Υπουργείο Εσωτερικών εξέδωσε την απόφαση με τις οδηγίες για την κατάρτιση του προϋπολογισμού των δήμων και των νομικών προσώπων τους για το οικονομικό έτος 2027, θέτοντας το πλαίσιο που θα ακολουθήσουν οι οικονομικές υπηρεσίες των ΟΤΑ τους επόμενους μήνες. Η απόφαση ενσωματώνει τις διατάξεις του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ν. 5314/2026) και δίνει ιδιαίτερη έμφαση στους ρεαλιστικούς προϋπολογισμούς, στη δημοσιονομική πειθαρχία και στην ορθή αποτύπωση των εσόδων και των δαπανών.
Η νέα εγκύκλιος αποτελεί ουσιαστικά τον «οδικό χάρτη» για τη σύνταξη των προϋπολογισμών του 2027, ενώ παράλληλα καθορίζει συγκεκριμένες μεθοδολογίες υπολογισμού των κρατικών επιχορηγήσεων και των ιδίων εσόδων των δήμων.
Ισοσκελισμένος προϋπολογισμός με αυστηρούς κανόνες
Η βασική αρχή που επαναλαμβάνεται είναι ότι οι δήμοι και τα νομικά πρόσωπά τους οφείλουν να καταρτίζουν τουλάχιστον ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς.
Σε περίπτωση που προκύψει έλλειμμα, αυτό δεν μπορεί να υπερβαίνει τα διαθέσιμα ταμειακά υπόλοιπα που εκτιμάται ότι θα υπάρχουν στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Παράλληλα, υπενθυμίζεται ότι απαγορεύεται η τεχνητή διόγκωση των εσόδων, καθώς κάθε υπερεκτίμηση οδηγεί σε ελλειμματικό προϋπολογισμό και μπορεί να επιφέρει αναπομπή του από τις εποπτεύουσες αρχές.
Ρεαλιστικές εγγραφές έργων και χρηματοδοτήσεων
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στα συγχρηματοδοτούμενα έργα.
Οι δήμοι θα μπορούν να εγγράφουν νέα έργα στον προϋπολογισμό μόνο όταν υπάρχουν αντίστοιχες εγγραφές εσόδων ή αποφάσεις ένταξης σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα. Επιπλέον, στον προϋπολογισμό θα καταχωρούνται μόνο τα ποσά που εκτιμάται ότι θα εισπραχθούν ή θα δαπανηθούν μέσα στο ίδιο οικονομικό έτος και όχι το συνολικό κόστος κάθε έργου.
Μετά την ανάδειξη αναδόχου, οι προϋπολογισμοί θα πρέπει να αναμορφώνονται ώστε να αποτυπώνεται η πραγματική συμβατική δαπάνη μετά την έκπτωση του διαγωνισμού.
Νέα υποχρεωτική πρόβλεψη για φυσικές καταστροφές
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τη δημιουργία ειδικού αποθεματικού για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.
Οι δήμοι υποχρεούνται να εγγράψουν πίστωση ίση τουλάχιστον με το 0,50% των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) που θα λάβουν για λειτουργικές δαπάνες το 2027, με ελάχιστο ποσό τις 20.000 ευρώ.
Για τον Δήμο Αθηναίων το ποσοστό ορίζεται στο 0,25%, ενώ για τον Δήμο Θεσσαλονίκης στο 0,35%.
Νέα δομή υπηρεσιών στον προϋπολογισμό
Η απόφαση επικαιροποιεί και την ταξινόμηση των υπηρεσιών του δημοτικού προϋπολογισμού.
Μεταξύ άλλων προβλέπονται ξεχωριστές υπηρεσίες για:
- Πολιτική Προστασία.
- Ζώα συντροφιάς.
- Σχολικές μονάδες.
- Δημοτικούς παιδικούς, βρεφικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς.
Ειδικά για τους παιδικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς δημιουργείται νέα υπηρεσία (Χ75), στην οποία θα καταγράφονται συγκεντρωτικά όλα τα έσοδα και οι δαπάνες λειτουργίας τους, όπως επιχορηγήσεις, voucher, τροφεία, μισθοδοσία προσωπικού και λειτουργικά έξοδα.
Πώς θα υπολογιστούν οι κρατικές επιχορηγήσεις
Η απόφαση περιγράφει αναλυτικά τον τρόπο με τον οποίο θα εγγραφούν στον προϋπολογισμό οι κρατικές χρηματοδοτήσεις.
Μεταξύ άλλων καθορίζεται ο τρόπος υπολογισμού για:
- τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ),
- τις λειτουργικές δαπάνες σχολείων,
- τις επενδυτικές επιχορηγήσεις,
- την πυροπροστασία,
- το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι»,
- τη διαχείριση αδέσποτων ζώων,
- τη μισθοδοσία προσωπικού καθαριότητας σχολείων,
- τη σίτιση μαθητών μουσικών και καλλιτεχνικών σχολείων,
- τις επισκευές σχολικών κτιρίων,
- το τέλος κρουαζιέρας και άλλες ειδικές χρηματοδοτήσεις.
Για κάθε κατηγορία ορίζεται συγκεκριμένος τρόπος υπολογισμού με βάση τις κατανομές προηγούμενων ετών, ενώ οποιαδήποτε μεταβολή μέσα στο 2026 θα πρέπει να ενσωματώνεται άμεσα με αναμόρφωση του προϋπολογισμού.
Αυστηρότεροι κανόνες για τα ίδια έσοδα
Η εγκύκλιος διατηρεί τη γνωστή μεθοδολογία υπολογισμού της Ομάδας Ιδίων Εσόδων, η οποία περιλαμβάνει:
- φόρους,
- πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών,
- λοιπά τρέχοντα έσοδα,
- έσοδα από πάγια περιουσιακά στοιχεία.
Το ανώτατο ποσό που μπορεί να εγγραφεί στον προϋπολογισμό του 2027 θα προκύπτει από τη σύγκριση της εκτέλεσης του 2025 με την πορεία εισπράξεων του 2026, ώστε να αποφεύγονται υπερεκτιμήσεις.
Εξαίρεση προβλέπεται μόνο όταν υπάρχουν τεκμηριωμένες αυξήσεις τελών ή αντικειμενικά στοιχεία που δικαιολογούν υψηλότερες εισπράξεις.
Υποβολή στον Κόμβο Οικονομικής Πληροφόρησης έως το τέλος Σεπτεμβρίου
Η απόφαση υπενθυμίζει ότι οι δήμοι οφείλουν να ενσωματώσουν το σχέδιο προϋπολογισμού στον Κόμβο Οικονομικής Πληροφόρησης Τοπικής Αυτοδιοίκησης έως το τέλος Σεπτεμβρίου 2026.
Η ίδια υποχρέωση ισχύει και για τα δημοτικά νομικά πρόσωπα, τις ΔΕΥΑ, τα ιδρύματα και τους συνδέσμους ΟΤΑ, ώστε το Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας να διατυπώσει τη γνώμη του πριν από την οριστική ψήφιση των προϋπολογισμών.
Υποχρεωτική αναμόρφωση έως το τέλος Φεβρουαρίου 2027
Μετά το κλείσιμο της οικονομικής χρήσης 2026, όλοι οι δήμοι υποχρεούνται να επανεξετάσουν τον προϋπολογισμό τους και να προχωρήσουν σε αναμόρφωση έως το τέλος Φεβρουαρίου 2027.
Η διαδικασία θα βασιστεί:
- στα πραγματικά ίδια έσοδα του 2026,
- στις απλήρωτες υποχρεώσεις,
- στα πραγματικά ταμειακά διαθέσιμα της 31ης Δεκεμβρίου 2026,
ώστε ο προϋπολογισμός να αντανακλά πλήρως τα πραγματικά οικονομικά δεδομένα του δήμου.
Τι σημαίνουν οι νέες οδηγίες για τους δήμους
Η νέα απόφαση του Υπουργείου Εσωτερικών ενισχύει ακόμη περισσότερο τον έλεγχο της δημοσιονομικής διαχείρισης στους ΟΤΑ. Οι οικονομικές υπηρεσίες καλούνται να καταρτίσουν προϋπολογισμούς με απολύτως τεκμηριωμένες προβλέψεις, περιορίζοντας τις υπερεκτιμήσεις εσόδων και διασφαλίζοντας ότι κάθε δαπάνη αντιστοιχεί σε πραγματική και εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.
Παράλληλα, η θεσμοθέτηση υποχρεωτικού αποθεματικού για φυσικές καταστροφές, η νέα αποτύπωση υπηρεσιών όπως οι παιδικοί σταθμοί και η Πολιτική Προστασία, καθώς και η ενίσχυση των ελέγχων μέσω του Κόμβου Οικονομικής Πληροφόρησης, αποτελούν βασικά στοιχεία του νέου πλαισίου που θα διέπει τη δημοσιονομική λειτουργία των δήμων κατά το οικονομικό έτος 2027.
