Με νέα κοινή υπουργική απόφαση (Αριθμ. 18877, ΦΕΚ Β’ 4094/06.07.2026), θεσπίζεται ένα νέο σύστημα αξιολόγησης κινδύνου, βάσει του οποίου η Επιθεώρηση Εργασίας θα προγραμματίζει τους ελέγχους της σε επιχειρήσεις και φορείς του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Η απόφαση εισάγει αντικειμενικά κριτήρια κατάταξης των οικονομικών φορέων σε επίπεδα επικινδυνότητας, ώστε οι έλεγχοι να επικεντρώνονται σε δραστηριότητες με αυξημένο κίνδυνο για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων.
Για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, η νέα διαδικασία έχει διπλή σημασία. Αφενός αφορά τις ίδιες τις δημοτικές υπηρεσίες που απασχολούν προσωπικό σε εργασίες αυξημένης επικινδυνότητας και αφετέρου τις εργοληπτικές επιχειρήσεις που εκτελούν έργα για λογαριασμό των δήμων.
Έλεγχοι και στις υπηρεσίες των Δήμων
Η απόφαση εφαρμόζεται σε όλες τις οικονομικές δραστηριότητες του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα που υπάγονται στην αρμοδιότητα της Επιθεώρησης Εργασίας ως προς την τήρηση της νομοθεσίας για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων.
Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να ενταχθούν στον προγραμματισμό ελέγχων δημοτικές υπηρεσίες και εγκαταστάσεις όπως:
- υπηρεσίες καθαριότητας,
- συνεργεία πρασίνου,
- τεχνικές υπηρεσίες,
- αμαξοστάσια,
- αποθήκες,
- συνεργεία αυτεπιστασίας,
- κάθε άλλη δημοτική εγκατάσταση όπου απασχολείται προσωπικό σε εργασίες που εμπίπτουν στην εργατική νομοθεσία για την υγεία και ασφάλεια.
Η συχνότητα των ελέγχων θα εξαρτάται από την αξιολόγηση κινδύνου, το είδος της δραστηριότητας, το μέγεθος της υπηρεσίας και το ιστορικό παραβάσεων ή εργατικών ατυχημάτων.
Προτεραιότητα στα τεχνικά έργα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη της απόφασης για τον κλάδο των δομικών κατασκευών.
Η Επιθεώρηση Εργασίας αναγνωρίζει ότι τα οικοδομικά και τεχνικά έργα εμφανίζουν συγκριτικά τον μεγαλύτερο αριθμό σοβαρών και θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων και για τον λόγο αυτό προβλέπεται να αποτελούν προτεραιότητα στον ετήσιο προγραμματισμό των ελέγχων. Οι εργοληπτικές επιχειρήσεις θα επιλέγονται με βάση στοιχεία από το e-ΕΦΚΑ, το πληροφοριακό σύστημα e-Άδειες του ΤΕΕ, τις γνωστοποιήσεις έργων και τα δεδομένα της ίδιας της Επιθεώρησης Εργασίας.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αφορά άμεσα τις εργοληπτικές επιχειρήσεις που εκτελούν έργα για λογαριασμό των δήμων, όπως:
- έργα οδοποιίας,
- αναπλάσεις κοινόχρηστων χώρων,
- σχολικά έργα,
- παιδικές χαρές,
- δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης,
- αντιπλημμυρικά έργα,
- έργα πρασίνου και λοιπά τεχνικά έργα.
Πιθανές επιπτώσεις στην εξέλιξη των δημοτικών έργων
Η νέα απόφαση δεν εισάγει νέες κυρώσεις ούτε νέες εξουσίες διακοπής εργασιών. Ωστόσο, επειδή αυξάνει τη στόχευση και τη συχνότητα των ελέγχων στις επιχειρήσεις υψηλής επικινδυνότητας, αυξάνεται και η πιθανότητα να εντοπιστούν σοβαρές παραβάσεις της νομοθεσίας για την ασφάλεια και υγεία στην εργασία.
Σε περιπτώσεις σοβαρών παραβάσεων, η ισχύουσα εργατική νομοθεσία προβλέπει την επιβολή μέτρων, προστίμων ή ακόμη και διακοπή εργασιών μέχρι την αποκατάσταση των ελλείψεων.
Για τους δήμους αυτό μεταφράζεται σε έναν πρόσθετο παράγοντα κινδύνου κατά την υλοποίηση των έργων, καθώς ένας έλεγχος που θα διαπιστώσει σοβαρές παραβάσεις μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερήσεις στην εκτέλεση των εργασιών και, κατ’ επέκταση, να επηρεάσει τα συμβατικά χρονοδιαγράμματα και την απορρόφηση χρηματοδοτήσεων, ιδιαίτερα σε έργα που χρηματοδοτούνται από το ΕΣΠΑ ή το Ταμείο Ανάκαμψης.
Με αντικειμενικά κριτήρια η επιλογή των ελέγχων
Η αξιολόγηση κάθε οικονομικού φορέα θα βασίζεται σε τρία βασικά κριτήρια:
- την επικινδυνότητα του κλάδου δραστηριότητας,
- το μέγεθος της επιχείρησης ή του φορέα,
- το ιστορικό παραβάσεων, κυρώσεων και εργατικών ατυχημάτων της τελευταίας τριετίας.
Με βάση τη συνολική βαθμολογία, οι φορείς θα κατατάσσονται σε υψηλή, μεσαία ή χαμηλή επικινδυνότητα και θα καθορίζεται ανάλογα η προτεραιότητα και η συχνότητα των ελέγχων.
Τι πρέπει να προσέξουν οι Δήμοι
Η νέα μεθοδολογία καθιστά ακόμη πιο σημαντική την παρακολούθηση της εφαρμογής των μέτρων υγείας και ασφάλειας τόσο στις ίδιες τις δημοτικές υπηρεσίες όσο και στα εργοτάξια των έργων που εκτελούνται από αναδόχους.
Η συμμόρφωση με τη νομοθεσία για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία δεν αποτελεί μόνο υποχρέωση των εργοληπτικών επιχειρήσεων, αλλά και κρίσιμο παράγοντα για την ομαλή εξέλιξη των δημοτικών έργων, την προστασία των εργαζομένων και την αποφυγή καθυστερήσεων που μπορεί να επηρεάσουν την υλοποίηση των δημοτικών επενδύσεων.
