Το καλοκαίρι είναι η περίοδος κατά την οποία χιλιάδες πολίτες και επισκέπτες κατακλύζουν παραλίες, αθλητικές εγκαταστάσεις, θερινά camps και χώρους αναψυχής που λειτουργούν υπό την ευθύνη των δήμων. Η άμεση αντιμετώπιση ενός περιστατικού αιφνίδιας καρδιακής ανακοπής μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο, γεγονός που καθιστά την ύπαρξη αυτόματων εξωτερικών απινιδωτών (AED) στους δημοτικούς χώρους όχι απλώς μια καλή πρακτική, αλλά μια ουσιαστική επένδυση στην προστασία της ανθρώπινης ζωής.
Ιδιαίτερα σε χώρους όπου αθλούνται παιδιά και ενήλικες, σε δημοτικά γήπεδα, αθλητικά κέντρα, θερινά προγράμματα δημιουργικής απασχόλησης και πολυσύχναστες παραλίες, η διαθεσιμότητα ενός απινιδωτή, σε συνδυασμό με εκπαιδευμένο προσωπικό, μπορεί να αυξήσει κατακόρυφα τις πιθανότητες επιβίωσης μέχρι την άφιξη του ΕΚΑΒ.
Με στόχο να αποτυπώσει την εικόνα που διαμορφώνεται στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, η πλατφόρμα pyxida-ota.gr πραγματοποίησε έρευνα σε 84 συμβάσεις προμήθειας απινιδωτών από δήμους όλης της χώρας. Τα ευρήματα αποτυπώνουν το αυξανόμενο ενδιαφέρον των δημοτικών αρχών για την ενίσχυση της δημόσιας ασφάλειας, αλλά και τις τάσεις που διαμορφώνονται στις προμήθειες, τον εξοπλισμό και τις επιλογές των ΟΤΑ στον κρίσιμο αυτό τομέα.
Η πλατφόρμα pyxida-ota.gr ανέλυσε 84 δημόσιες συμβάσεις προμήθειας απινιδωτών που έχουν αναρτηθεί στη Διαύγεια/ΚΗΜΔΗΣ από ελληνικούς δήμους και νομικά πρόσωπα δήμων, με ημερομηνίες που εκτείνονται από το 2023 έως τις αρχές του 2026.
Όπως και στις προηγούμενες έρευνες (δείτε εδώ) σκοπός αυτής της ανάλυσης δεν είναι να στοχοποιήσει συγκεκριμένους δήμους, αλλά να αποτυπώσει μια ρεαλιστική εικόνα του πώς η ελληνική τοπική αυτοδιοίκηση προμηθεύεται εξοπλισμό ζωτικής σημασίας για τη δημόσια υγεία, και να αναδείξει πρακτικά σημεία που θα μπορούσαν να βελτιωθούν.
Το πλαίσιο ανάθεσης
Η συντριπτική πλειονότητα των συμβάσεων (82 από τις 84) έχει συναφθεί με απευθείας ανάθεση μικρής αξίας, βάσει των άρθρων 116, 118 και 120 του Ν.4412/2016 (όπως τροποποιήθηκε από τον Ν.4782/2021), σε συνδυασμό συχνά με το άρθρο 209 παρ. 9 του Ν.3463/2006. Αυτή η διαδικασία επιτρέπεται νόμιμα για συμβάσεις κάτω των 30.000€ χωρίς ΦΠΑ και δεν απαιτεί δημοσίευση διαγωνισμού ούτε, στις περισσότερες περιπτώσεις, εγγυητική επιστολή καλής εκτέλεσης (η οποία ρητά εξαιρείται βάσει του άρθρου 72 Ν.4412/2016 όταν η αξία είναι κάτω από το όριο αυτό). Όπως παρατηρήσαμε και σε πολλές αντίστοιχες προηγούμενες έρευνες: «οι απευθείας αναθέσεις κοστίζουν πολύ ακριβά στους Δήμους».
Μόνο τρεις περιπτώσεις ξεφεύγουν από αυτό το μοτίβο: μία σύμβαση προήλθε από ανοιχτό ηλεκτρονικό διαγωνισμό μέσω ΕΣΗΔΗΣ για μεγάλη ποσότητα τεμαχίων (75 απινιδωτές σε ενιαία σύμβαση, με εγγυητική επιστολή καλής εκτέλεσης), και δύο άλλες ήταν αμελητέο κλάσμα ενός διεθνούς ανοιχτού διαγωνισμού χρηματοδοτούμενου από ΕΣΠΑ, όπου ο απινιδωτής ήταν ένα μόνο είδος ανάμεσα σε δεκάδες άλλα είδη ιατρικού/αναπηρικού εξοπλισμού.
Η νομοθετική αναφορά εξελίσσεται και χρονικά: οι πιο πρόσφατες συμβάσεις (2026) επικαλούνται ήδη τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ν.5314/2026), δείχνοντας ότι το πλαίσιο άμεσα προσαρμόζεται στη νέα νομοθεσία.
Τιμές και τιμή μονάδας
Η τιμή ανά τεμάχιο απινιδωτή (προ ΦΠΑ) κυμαίνεται στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων μεταξύ 750€ και 1.450€, με μέση τιμή γύρω στα 1.050-1.100€. Οι χαμηλότερες τιμές (750€-800€ ανά τεμάχιο) εντοπίζονται συστηματικά σε δύο τύπους περιπτώσεων: είτε σε συμβάσεις με μεγαλύτερες ποσότητες (10-15 τεμάχια, όπου η οικονομία κλίμακας μειώνει την τιμή μονάδας), είτε —πιο εντυπωσιακά— στη μοναδική σύμβαση που προέκυψε από πραγματικό ανταγωνιστικό διαγωνισμό για 75 τεμάχια, η οποία πέτυχε την χαμηλότερη τιμή μονάδας του συνόλου. Αυτό είναι μια ισχυρή ένδειξη ότι η συγκέντρωση ζήτησης (π.χ. μέσω κεντρικών προμηθειών ή διαδημοτικής συνεργασίας) οδηγεί σε καλύτερες τιμές σε σχέση με τις διάσπαρτες, μεμονωμένες απευθείας αναθέσεις.
Στην ανώτερη πλευρά του εύρους (1.400€-1.500€ ανά τεμάχιο) βρίσκονται συνήθως συμβάσεις όπου ο απινιδωτής συνοδεύεται από πλήρες σετ αναλωσίμων (κιτ ανάνηψης, παιδιατρικά ηλεκτρόδια, κουτί φύλαξης) εντός της ίδιας τιμής τεμαχίου, ή μικρότερες ποσότητες όπου δεν υπάρχει περιθώριο διαπραγμάτευσης.
Καταγράφεται ένα ακραίο στατιστικό outlier: μία σύμβαση για ένα και μόνο τεμάχιο απινιδωτή χρεώθηκε 8.052,35€ προ ΦΠΑ — περίπου 6 έως 10 φορές πάνω από τον μέσο όρο των υπόλοιπων 53 συμβάσεων, χωρίς καμία τεκμηρίωση στο κείμενο που να δικαιολογεί τη διαφορά (δεν αναφέρονται πρόσθετα εξαρτήματα, αναβαθμισμένες προδιαγραφές ή ειδικές συνθήκες αγοράς). Αυτή η απόκλιση υπογραμμίζει την απουσία μηχανισμού σύγκρισης τιμών μεταξύ φορέων πριν από την ανάθεση και την μεγάλη συμβολή που μπορεί να έχει η pyxida-ota.gr στην αγορά της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και στην εξοικονόμηση πόρων.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι σχεδόν σε κάθε σύμβαση εφαρμόζεται μεικτός συντελεστής ΦΠΑ: 6% (μειωμένος συντελεστής για ιατροτεχνολογικά προϊόντα) για την ίδια τη συσκευή απινιδωτή, αλλά 24% για συνοδά είδη όπως κουτιά φύλαξης, μπαταρίες και ηλεκτρόδια — κάτι που μπορεί εύκολα να προκαλέσει σύγχυση ή λάθη στον υπολογισμό, όπως παρατηρήθηκε σε τουλάχιστον δύο περιπτώσεις όπου η επικεφαλίδα της σύμβασης ανέφερε διαφορετικό συντελεστή ΦΠΑ από αυτόν που προέκυπτε αριθμητικά από το σώμα του κειμένου.
Τεχνικές προδιαγραφές: τι είδους συσκευή αγοράζεται
Από τις συμβάσεις που περιλαμβάνουν αναλυτικές προδιαγραφές, προκύπτει μια αρκετά καθαρή εικόνα του τυπικού προφίλ συσκευής:
Τύπος συσκευής. Πρόκειται πάντα για Αυτόματο Εξωτερικό Απινιδωτή (AED), σε ημιαυτόματη εκδοχή στις περισσότερες περιπτώσεις (η συσκευή αναλύει τον καρδιακό ρυθμό και συστήνει απινίδωση, αλλά ο χρήστης πατάει το πλήκτρο εκφόρτισης). Η κυματομορφή, όπου προσδιορίζεται, είναι διφασική αποκομμένη εκθετική (biphasic truncatedexponential), με μέγιστη ενέργεια εκφόρτισης 200 Joule και διαβαθμισμένη ακολουθία ενέργειας ανάλογα με το αν ο ασθενής είναι ενήλικας ή παιδί (π.χ. μια περίπτωση ανέφερε 150-150-200J για ενήλικες έναντι 50-50-75J για παιδιά). Ο χρόνος φόρτισης, όπου αναφέρεται, είναι της τάξης των λίγων δευτερολέπτων.
Καθοδήγηση χρήστη. Όλες οι περιγραφόμενες συσκευές διαθέτουν φωνητικές οδηγίες βήμα-βήμα σε συνδυασμό με οπτικές ενδείξεις/LED, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί από άτομο χωρίς ιατρική κατάρτιση. Ξεχωρίζει μία περίπτωση σύμβασης που έθεσε ρητή απαίτηση οι φωνητικές οδηγίες να είναι στα ελληνικά — μια εύλογη αλλά όχι αυτονόητη προδιαγραφή, δεδομένου ότι πολλές εισαγόμενες συσκευές έχουν εξ ορισμού μόνο αγγλικές φωνητικές οδηγίες.
Λειτουργία ενήλικα/παιδιού. Εμφανίζεται σχεδόν παντού, είτε μέσω ενσωματωμένου διακόπτη επιλογής στη συσκευή είτε απλώς μέσω ξεχωριστών παιδιατρικών ηλεκτροδίων/επιθεμάτων που μειώνουν αυτόματα την παρεχόμενη ενέργεια.
Αυτοέλεγχος (self–test). Αναφέρεται ρητά σε μία μόνο περίπτωση (καθημερινός, εβδομαδιαίος και μηνιαίος αυτοδιαγνωστικός έλεγχος της συσκευής και της μπαταρίας) — παρότι πρόκειται για στάνταρ χαρακτηριστικό στα περισσότερα εμπορικά AED, δεν αναφέρεται καν στις υπόλοιπες συμβάσεις, πράγμα που σημαίνει ότι δεν τέθηκε ως απαίτηση κατά την αγορά.
Καταγραφή δεδομένων συμβάντος. Δύο περιπτώσεις αναφέρουν ρητά ικανότητα αποθήκευσης δεδομένων ΗΚΓ (μία σύμβαση προβλέπει 1.500 καταγεγραμμένα συμβάντα, με δυνατότητα ασύρματης μετάδοσης) και δυνατότητα καταγραφής της πρότασης απινίδωσης — χρήσιμο τόσο για ιατρική τεκμηρίωση όσο και για νομική κάλυψη σε περίπτωση επεισοδίου. Στις υπόλοιπες συμβάσεις δεν αναφέρεται καθόλου αυτή η δυνατότητα.
Μπαταρία. Όπου προσδιορίζεται ο τύπος, πρόκειται συστηματικά για μπαταρία λιθίου-μαγγανίου (LiMnO2) 12V, αναλώσιμη (όχι επαναφορτιζόμενη), με αυτονομία περίπου 200 απινιδώσεις ή 8 ώρες συνεχούς αναμονής λειτουργίας.
Βαθμός προστασίας (IP). Αναφέρεται ρητά μόνο σε μία περίπτωση (IP56 — προστασία από σκόνη και νερό) για την ίδια τη συσκευή. Σε μία άλλη περίπτωση η στεγανότητα αναφέρεται μόνο για το εξωτερικό κουτί φύλαξης, όχι για τη συσκευή καθαυτή.
Συνοδός εξοπλισμός. Συχνά η προμήθεια περιλαμβάνει, πέρα από την ίδια τη συσκευή: μεταλλικό κουτί/ερμάριο φύλαξης εξωτερικού ή εσωτερικού χώρου με ενσωματωμένο συναγερμό που ενεργοποιείται αυτόματα με το άνοιγμα της πόρτας, σετ ανάνηψης με μάσκα, και σε ορισμένες περιπτώσεις εκπαιδευτικό/trainer απινιδωτή χωρίς πραγματική εκφόρτιση για πρακτική εξάσκηση προσωπικού.
Συνολικά, το προφίλ που προκύπτει είναι αυτό ενός τυπικού εμπορικού AED μεσαίας κατηγορίας — καμία σύμβαση δεν φαίνεται να αγοράζει κάτι εξεζητημένο ή high-end, αλλά και καμία δεν τεκμηριώνει επαρκώς σε δημόσιο επίπεδο τις προδιαγραφές που πράγματι απαίτησε.
Πιστοποιήσεις ποιότητας (ISO/CE)
Απουσιάζουν σχεδόν παντελώς. Μόνο 5 από τις 84 συμβάσεις αναφέρουν κάτι σχετικό: δύο συμβάσεις ζητούν ρητά “πιστοποιητικό ασφαλείας CE” για τη συσκευή, ενώ δύο άλλες αναφέρουν γενικά ότι όλα τα είδη πρέπει να φέρουν “τις πιστοποιήσεις που προβλέπονται (CE ή άλλες)”. Καμία σύμβαση δεν αναφέρει ρητά πρότυπο ISO 13485 (το διεθνές πρότυπο διαχείρισης ποιότητας ειδικά για ιατροτεχνολογικά προϊόντα) ή συμμόρφωση με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/745 για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα (MDR), παρότι πρόκειται για συσκευή που εμπίπτει ευθέως σε αυτό το κανονιστικό πλαίσιο.
Έλεγχος και δοκιμή πριν την παραλαβή
Ο πιο συχνός όρος είναι ο λεγόμενος “ποσοτικός και ποιοτικός έλεγχος” από επιτροπή παραλαβής, αλλά στην πράξη περιγράφεται σχεδόν πάντα ως απλός μακροσκοπικός έλεγχος — δηλαδή οπτικός έλεγχος συσκευασίας και εξωτερικής κατάστασης, όχι πραγματική λειτουργική δοκιμή της συσκευής (π.χ. δοκιμαστική εκφόρτιση ή επίδειξη λειτουργίας). Μόνο η σύμβαση που προέκυψε από τον ανοιχτό διαγωνισμό των 75 τεμαχίων προβλέπει τη δυνατότητα ελέγχου από αναγνωρισμένο εργαστήριο, με έξοδα του αναδόχου, αν αμφισβητηθεί η τήρηση των τεχνικών προδιαγραφών. Σε πάνω από τις μισές συμβάσεις δεν περιγράφεται καν αυτή η στοιχειώδης διαδικασία — αναφέρεται μόνο γενικά ότι “η παραλαβή γίνεται από αρμόδια επιτροπή”.
Όροι παράδοσης
Αυτοί είναι οι πιο σταθεροί και επιμελώς διατυπωμένοι όροι σε όλο το σύνολο των συμβάσεων: μεταφορά και παράδοση με ευθύνη και δαπάνη του αναδόχου, προθεσμία παράδοσης που κυμαίνεται από 3 ημέρες έως 90 ημέρες (η πιο συνηθισμένη είναι 30 ημέρες από την παραγγελία ή 1-2 μήνες από την υπογραφή), τόπος παράδοσης συνήθως η κεντρική αποθήκη ή το δημαρχείο, υποχρέωση προειδοποίησης λίγες ημέρες πριν, και ποινική ρήτρα 2,5%-5% επί της συμβατικής αξίας για εκπρόθεσμη παράδοση (άρθρα 206-208 και 218 Ν.4412/2016), με δυνατότητα κήρυξης του αναδόχου έκπτωτου αν δεν παραδώσει καθόλου.
Συντήρηση και υποστήριξη μετά την πώληση
Σχεδόν παντελής απουσία σε ολόκληρο το σύνολο — με μία και μοναδική αξιοσημείωτη εξαίρεση: μία σύμβαση περιλαμβάνει ρητή “Υπηρεσία Υποστήριξης Καλής Λειτουργίας” που καλύπτει καταγραφή ημερομηνιών λήξης μπαταρίας και ηλεκτροδίων, ειδοποίηση για διαθέσιμες ενημερώσεις λογισμικού, δυνατότητα τηλεφωνικής τεχνικής υποστήριξης, και διαδικασία επισκευής μέσω συνεργασίας με τον κατασκευαστή. Καμία άλλη από τις υπόλοιπες 83 συμβάσεις δεν προβλέπει αντίστοιχο όρο service ή τεχνικής υποστήριξης μετά την παράδοση — δηλαδή, εκτός από αυτή τη μοναδική περίπτωση, ο εξοπλισμός παραδίδεται και ουσιαστικά ο φορέας μένει μόνος του για τη διαχείριση της συντήρησής του.
Εγγύηση καλής λειτουργίας
Υπάρχει ρητά, με συγκεκριμένη διάρκεια, μόνο σε περίπου 12 από τις 84 συμβάσεις, με τη διάρκεια να κυμαίνεται από 1 έως 5 έτη ανάλογα με την περίπτωση (η πιο αναλυτική διαχώριζε την κάλυψη ανά εξάρτημα: 5 έτη για την ίδια τη συσκευή, 2 έτη για τα επιθέματα/ηλεκτρόδια και 4 έτη για τη μπαταρία). Σε όλες τις υπόλοιπες 72 συμβάσεις δεν υπάρχει καμία ρήτρα εγγύησης προϊόντος — αναφέρεται μόνο η λεγόμενη “εγγύηση καλής εκτέλεσης”, που είναι εντελώς διαφορετικό πράγμα (χρηματική εγγυητική επιστολή που αφορά την εκτέλεση της ίδιας της σύμβασης, όχι την ποιότητα ή τη λειτουργία της συσκευής) — και μάλιστα, επειδή οι περισσότερες συμβάσεις είναι κάτω από το όριο των 30.000€, ρητά εξαιρούνται κι από αυτή τη χρηματική εγγύηση βάσει του άρθρου 72 Ν.4412/2016. Στην πράξη, δηλαδή, η πλειονότητα των φορέων αγοράζει μια συσκευή ζωτικής σημασίας χωρίς καμία συμβατικά κατοχυρωμένη εγγύηση λειτουργίας.
Πλήθος και προφίλ αναδόχων
Εντοπίστηκαν περίπου 40-42 διαφορετικές ανάδοχες επιχειρήσεις ή φυσικά πρόσωπα στις 84 συμβάσεις (η διαφορά από το σύνολο οφείλεται σε λίγες περιπτώσεις όπου η ίδια επιχείρηση επανεμφανίζεται σε διαφορετικές συμβάσεις ή σε πανομοιότυπα/διπλότυπα έγγραφα της ίδιας σύμβασης). Η πλειονότητα των αναδόχων εμφανίζεται μόνο μία φορά στο σύνολο — πρόκειται συχνά για τοπικές επιχειρήσεις (φαρμακεία, καταστήματα ιατρικών-ορθοπεδικών ειδών, ατομικές επιχειρήσεις) που δεν ειδικεύονται αποκλειστικά σε ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό, αλλά ανταποκρίθηκαν σε πρόσκληση ενδιαφέροντος του τοπικού δήμου. Παράλληλα, υπάρχει μια μικρή ομάδα από 6-8 επιχειρήσεις με εξειδίκευση σε ιατρικό ή διασωστικό εξοπλισμό που εμφανίζονται επανειλημμένα, αποσπώντας αντίστοιχες απευθείας αναθέσεις σε διαφορετικούς δήμους ανά την επικράτεια — υποδεικνύοντας μια μικρή αλλά ενεργή “αγορά” εξειδικευμένων προμηθευτών που γνωρίζουν καλά τη διαδικασία και επανειλημμένα ανταποκρίνονται σε τέτοιες προσκλήσεις.
Παρατηρούμενες ιδιαιτερότητες
Πέρα από τα παραπάνω συστηματικά ευρήματα, εντοπίστηκαν και μεμονωμένες ιδιαιτερότητες που αξίζει να αναφερθούν:
Σε τουλάχιστον τρεις περιπτώσεις, το ίδιο ακριβώς έγγραφο σύμβασης είχε αναρτηθεί δύο φορές στη Διαύγεια με διαφορετικό μοναδικό αριθμό ΑΔΑΜ/ΚΗΜΔΗΣ, χωρίς καμία ουσιαστική διαφορά περιεχομένου — πιθανότατα λόγω διοικητικού λάθους ή διπλής καταχώρισης. Σε μία περίπτωση, εντοπίστηκε “ορθή επανάληψη” προηγούμενης σύμβασης, όπου το μόνο που άλλαξε ήταν η προσθήκη στοιχείων χρηματοδότησης από πρόγραμμα ΕΣΠΑ. Σε μία άλλη περίπτωση, εντοπίστηκε επίσημη απόφαση παράτασης του χρόνου παράδοσης μιας ήδη υπογεγραμμένης σύμβασης κατά 60 ημέρες, με την αιτιολογία ότι υπήρξε “μεγάλη ζήτηση στην αγορά απινιδωτών” λόγω της πανδημίας Covid-19 και των γεωπολιτικών εξελίξεων στην Ουκρανία — ένα ενδιαφέρον στοιχείο για το πόσο ευαίσθητη είναι η αλυσίδα εφοδιασμού αυτού του εξοπλισμού σε εξωγενείς κρίσεις αλλά πολλές φορές και η πλημμελής σύνταξη των συμβάσεων.
Παρατηρήθηκε επίσης τουλάχιστον μία περίπτωση όπου ο τίτλος της σύμβασης δεν αντιστοιχούσε στο πραγματικό της αντικείμενο (ο τίτλος ανέφερε άσχετο υλικό, ενώ το πραγματικό περιεχόμενο ήταν αγορά δύο απινιδωτών), κάτι που δυσχεραίνει σημαντικά την αναζήτηση και τον δημόσιο έλεγχο τέτοιων συμβάσεων. Λόγο των αυξημένων προγραμματικών δυνατότητων η pyxida-ota.gr ανιχνέυει εσωτερικά τα έγγραφα μεταξύ του 1.400.000 που έχει ανεβάσει στο cloud. Σε αρκετές περιπτώσεις, η αγορά απινιδωτή ενσωματώνεται μέσα σε ευρύτερη, ετερόκλητη προμήθεια (π.χ. μαζί με εξοπλισμό ΚΑΠΗ, καρδιογράφο τσέπης, κλινοσκεπάσματα κατασκήνωσης, ή γενικό φαρμακευτικό υλικό), γεγονός που μειώνει τη διαφάνεια ως προς το πραγματικό κόστος της συσκευής αυτής καθαυτής. Τέλος, σε δύο τουλάχιστον περιπτώσεις εντοπίστηκε εσωτερική αριθμητική ασυνέπεια μεταξύ της επικεφαλίδας της σύμβασης (η οποία ανέφερε έναν συντελεστή ΦΠΑ) και του σώματος του κειμένου (όπου ο πραγματικός υπολογισμός αντιστοιχούσε σε διαφορετικό συντελεστή) — πρόκειται προφανώς για τυπογραφικά/συντακτικά λάθη, αλλά δείχνουν έλλειψη τελικού ελέγχου πριν τη δημοσίευση.
Οδηγίες προς τις αναθέτουσες αρχές
Με βάση όλα τα παραπάνω, προτείνονται τα εξής πρακτικά βήματα για κάθε δήμο ή φορέα που προχωρά σε προμήθεια απινιδωτή:
Πριν την ανάθεση. Να διενεργείται στοιχειώδης έρευνα αγοράς πριν καθοριστεί ο ενδεικτικός προϋπολογισμός, ώστε να αποφεύγονται ακραίες αποκλίσεις τιμής σε σχέση με το επικρατούν εύρος της αγοράς (750€-1.500€ ανά τεμάχιο, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά). Όπου είναι εφικτό, να εξετάζεται η δυνατότητα διαδημοτικής ή κεντρικής προμήθειας μεγαλύτερων ποσοτήτων, καθώς τα στοιχεία δείχνουν ξεκάθαρα ότι η συγκέντρωση ζήτησης μειώνει σημαντικά την τιμή μονάδας.
Τεχνικές προδιαγραφές. Να περιλαμβάνεται πάντα στο ίδιο το κείμενο της σύμβασης (όχι μόνο σε παραπομπή προς μη επισυναπτόμενο έγγραφο) πλήρης πίνακας τεχνικών προδιαγραφών που να καθορίζει ρητά: τύπο συσκευής (αυτόματος/ημιαυτόματος), μέγιστη ενέργεια εκφόρτισης σε Joules και κυματομορφή, δυνατότητα λειτουργίας ενήλικα/παιδιού, ύπαρξη φωνητικών οδηγιών στα ελληνικά, ύπαρξη περιοδικού αυτοελέγχου (self-test) συσκευής και μπαταρίας, δυνατότητα καταγραφής/αποθήκευσης δεδομένων συμβάντος, τύπο και αναμενόμενη διάρκεια ζωής μπαταρίας, και βαθμό προστασίας IP όπου η συσκευή προορίζεται για εξωτερικό χώρο. Η δημοσίευση αυτού του πίνακα μαζί με τη σύμβαση ενισχύει τη διαφάνεια και επιτρέπει ουσιαστικό δημόσιο έλεγχο.
Πιστοποιήσεις. Να απαιτείται ρητά σήμανση CE και δήλωση συμμόρφωσης με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/745 για ιατροτεχνολογικά προϊόντα, καθώς και πιστοποίηση ISO 13485 του κατασκευαστή — όροι που σήμερα απουσιάζουν σχεδόν παντελώς από τα εξεταζόμενα κείμενα.
Έλεγχος παραλαβής. Να προβλέπεται ρητά στη σύμβαση πραγματική λειτουργική δοκιμή της συσκευής κατά την παραλαβή (π.χ. επίδειξη λειτουργίας αυτοελέγχου, δοκιμαστική φόρτιση), και όχι μόνο μακροσκοπικός/οπτικός έλεγχος συσκευασίας.
Εγγύηση προϊόντος. Να διαχωρίζεται ρητά η “εγγύηση καλής εκτέλεσης της σύμβασης” (χρηματική, αφορά τον ανάδοχο) από την “εγγύηση καλής λειτουργίας του προϊόντος” (αφορά τη συσκευή), και να περιλαμβάνεται πάντα η δεύτερη με σαφή διάρκεια (τουλάχιστον 2 έτη για τη συσκευή) και σαφή περιγραφή της διαδικασίας που ακολουθείται σε περίπτωση βλάβης εντός εγγύησης.
Συντήρηση μετά την πώληση. Να περιλαμβάνεται όρος για τη διαχείριση του κύκλου ζωής της συσκευής μετά την αγορά: παρακολούθηση ημερομηνιών λήξης μπαταρίας/ηλεκτροδίων, ενημέρωση για διαθέσιμες αναβαθμίσεις λογισμικού, δυνατότητα τεχνικής υποστήριξης, και σαφής διαδικασία επισκευής. Σήμερα αυτό προβλέπεται μόνο σε δύο στις 84 συμβάσεις — και θα έπρεπε να αποτελεί τον κανόνα, δεδομένου ότι πρόκειται για εξοπλισμό που πρέπει να παραμένει λειτουργικός επί χρόνια.
Σαφήνεια αντικειμένου. Να αποφεύγεται η ενσωμάτωση της αγοράς απινιδωτή μέσα σε ετερόκλητες προμήθειες με άσχετα είδη, και ο τίτλος της σύμβασης να αντιστοιχεί πάντα με ακρίβεια στο πραγματικό της αντικείμενο — τόσο για λόγους διαφάνειας όσο και για ευκολότερη μελλοντική αναζήτηση/έλεγχο.
Τελικός έλεγχος κειμένου. Πριν τη δημοσίευση, να ελέγχεται η αριθμητική συνέπεια μεταξύ επικεφαλίδας και σώματος της σύμβασης (ιδίως ως προς τον συντελεστή ΦΠΑ και τα τελικά ποσά), ώστε να αποφεύγονται ασυνέπειες που μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα σε μεταγενέστερο λογιστικό ή διαχειριστικό έλεγχο.
Εκπαίδευση. Το πιο σημαντικό κομμάτι είναι να προβλέπεται η εκπαίδευση μέσα στην σύμβαση και για τους σωστούς χειρισμούς και την αποτελεσματικότητα στην αντιμετώπιση περιστατικών κρίσης και για την καλή συντήρηση της συσκευής.
Συμπέρασμα
Η ανάλυση αυτών των 54 συμβάσεων δείχνει μια αγορά δημόσιας προμήθειας απινιδωτών που λειτουργεί κατά κύριο λόγο μέσω αποκεντρωμένων, μεμονωμένων απευθείας αναθέσεων μικρής αξίας, με αρκετά σταθερούς και επιμελείς όρους ως προς την παράδοση και τις ποινικές ρήτρες, αλλά με σημαντικά κενά ως προς την τεχνική τεκμηρίωση, τη διασφάλιση ποιότητας και τη μεταπωλητική υποστήριξη του ίδιου του προϊόντος. Η μοναδική σύμβαση που προέκυψε από πραγματικό ανταγωνιστικό διαγωνισμό πέτυχε ταυτόχρονα την καλύτερη τιμή και μία από τις πιο αναλυτικές τεχνικές περιγραφές του συνόλου — μια ένδειξη ότι πιο οργανωμένες διαδικασίες προμήθειας τείνουν να αποφέρουν καλύτερα αποτελέσματα τόσο οικονομικά όσο και ποιοτικά.
