Σε φάση αυξημένης επιδημιολογικής επιτήρησης βρίσκεται η χώρα για τον ιό του Δυτικού Νείλου, καθώς από την έναρξη της περιόδου μετάδοσης έως και τις 15 Ιουλίου 2026 έχουν καταγραφεί επτά εγχώρια κρούσματα λοίμωξης. Οι επιστήμονες του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) εμφανίζονται καθησυχαστικοί, τονίζοντας ότι η εμφάνιση περιστατικών αυτή την εποχή του έτους είναι αναμενόμενη, καθώς ο ιός έχει πλέον εγκατασταθεί στη χώρα και καταγράφεται σχεδόν κάθε καλοκαίρι.
Παράλληλα, οι υγειονομικές αρχές, οι Περιφέρειες και οι Δήμοι ενεργοποιούν προγράμματα καταπολέμησης των κουνουπιών, με στοχευμένες παρεμβάσεις σε περιοχές όπου εντοπίζονται κρούσματα ή αυξημένος κίνδυνος μετάδοσης.
Επτά κρούσματα – Τα έξι με σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές
Σύμφωνα με την τελευταία εβδομαδιαία έκθεση επιτήρησης του ΕΟΔΥ, έως τις 15 Ιουλίου έχουν διαγνωστεί συνολικά επτά περιστατικά λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Από αυτά:
- έξι ασθενείς παρουσίασαν σοβαρή νόσο με προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση),
- ένα περιστατικό εμφάνισε ήπια συμπτώματα χωρίς νευρολογικές επιπλοκές.
Μέχρι στιγμής:
- τρεις ασθενείς εξακολουθούν να νοσηλεύονται, εκ των οποίων οι δύο σε νοσηλευτικές κλινικές και ένας σε Μονάδα Αυξημένης Φροντίδας (ΜΑΦ),
- τέσσερις ασθενείς έχουν λάβει εξιτήριο,
- δεν έχει καταγραφεί κανένας θάνατος.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η σοβαρή μορφή της νόσου αφορά κυρίως άτομα ηλικίας άνω των 50 ετών, καθώς και όσους πάσχουν από χρόνια νοσήματα ή παρουσιάζουν ανοσοκαταστολή.
Ο ιός έχει εγκατασταθεί στην Ελλάδα
Ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει ότι από το 2010 και μετά η χώρα καταγράφει σχεδόν κάθε χρόνο περιστατικά λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Την περίοδο 2010-2025:
- καταγράφηκαν συνολικά 2.184 εγχώρια κρούσματα,
- περίπου το 71% αφορούσε σοβαρές μορφές με προσβολή του νευρικού συστήματος,
- 301 ασθενείς κατέληξαν, ποσοστό περίπου 14% επί των διαγνωσμένων περιστατικών.
Κρούσματα έχουν εμφανιστεί κατά τα προηγούμενα χρόνια σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας και σε περισσότερους από τους μισούς Δήμους της Ελλάδας, γεγονός που δείχνει ότι ο ιός κυκλοφορεί πλέον σταθερά στο ελληνικό οικοσύστημα.
Πώς μεταδίδεται ο ιός
Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται αποκλειστικά μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων κοινών κουνουπιών.
Τα κουνούπια μολύνονται όταν τσιμπούν άγρια πτηνά που φέρουν τον ιό. Οι άνθρωποι θεωρούνται «τελικοί ξενιστές» και δεν μεταδίδουν τον ιό ούτε σε άλλους ανθρώπους ούτε σε άλλα κουνούπια.
Οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται:
- δεν εμφανίζουν καθόλου συμπτώματα,
- ή παρουσιάζουν μια ήπια εμπύρετη νόσο με πυρετό, πονοκέφαλο, μυϊκούς πόνους ή εξάνθημα.
Λιγότερο από το 1% των μολυσμένων εμφανίζει σοβαρή νόσο του νευρικού συστήματος, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα και να απαιτήσει νοσηλεία.
Οι Δήμοι περνούν στην πρώτη γραμμή
Η εμφάνιση των πρώτων κρουσμάτων ενεργοποίησε άμεσα τις τοπικές αρχές.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Δήμος Γλυφάδας, όπου μετά την επιβεβαίωση κρούσματος πραγματοποιήθηκαν έκτακτοι ψεκασμοί σε συνεργασία με την Περιφέρεια Αττικής.
Οι παρεμβάσεις ξεκίνησαν από την περιοχή όπου κατοικεί το επιβεβαιωμένο περιστατικό και επεκτάθηκαν σε γειτονικούς δρόμους, ενώ τα συνεργεία:
- ψέκασαν περιοχές με έντονο πράσινο και πιθανά σημεία αναπαραγωγής κουνουπιών,
- τοποθέτησαν προειδοποιητικές κορδέλες και ενημερωτικά σημειώματα,
- ενημέρωσαν τους κατοίκους να αποφεύγουν την επαφή με τις ψεκασμένες επιφάνειες,
- συνέστησαν να μην υπάρχουν απλωμένα ρούχα στα μπαλκόνια κατά τη διάρκεια των παρεμβάσεων και να παραμείνουν τα κατοικίδια εντός των κατοικιών.
Οι δράσεις αυτές αποτελούν μέρος των ολοκληρωμένων προγραμμάτων διαχείρισης κουνουπιών που εφαρμόζουν κάθε χρόνο οι Περιφέρειες και οι Δήμοι.
Η ξηρασία μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα
Πρόσθετη ανησυχία προκαλεί στους επιστήμονες η παρατεταμένη ξηρασία που καταγράφεται σε πολλές περιοχές.
Όπως έχει επισημάνει ο αναπληρωτής καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας του ΕΚΠΑ και μέλος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων του Υπουργείου Υγείας, Γκίκας Μαγιορκίνης, η κλιματική αλλαγή και η έντονη ξηρασία μπορούν να μεταβάλουν την οικολογία των εντόμων-φορέων, όπως τα κουνούπια και οι σκνίπες.
Μακροπρόθεσμα, αυτό ενδέχεται να διευκολύνει την εξάπλωση και άλλων νοσημάτων που μεταδίδονται μέσω εντόμων, όπως ο δάγγειος πυρετός, ο ιός Ζίκα, ο Chikungunya και ο κίτρινος πυρετός.
Τα μέτρα που συνιστά ο ΕΟΔΥ
Ο ΕΟΔΥ καλεί όλους τους πολίτες να εφαρμόζουν συστηματικά μέτρα προστασίας από τα κουνούπια καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, ανεξάρτητα από την περιοχή κατοικίας τους.
Συστήνονται ιδιαίτερα:
- χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών,
- τοποθέτηση σιτών σε πόρτες και παράθυρα,
- χρήση κλιματισμού ή ανεμιστήρων όπου είναι δυνατό,
- απομάκρυνση στάσιμων νερών από αυλές, γλάστρες, κουβάδες και φρεάτια,
- χρήση κατάλληλου ρουχισμού που καλύπτει το σώμα, ιδιαίτερα τις απογευματινές και βραδινές ώρες.
Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να επιδεικνύουν οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με χρόνια νοσήματα και όσοι έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Καθοριστικός ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Η αντιμετώπιση του ιού του Δυτικού Νείλου δεν αποτελεί αποκλειστικά ζήτημα του συστήματος υγείας. Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο μέσω των προγραμμάτων καταπολέμησης κουνουπιών, των προληπτικών ψεκασμών, της παρακολούθησης πιθανών εστιών αναπαραγωγής και της ενημέρωσης των πολιτών.
Η έγκαιρη συνεργασία μεταξύ ΕΟΔΥ, αυτοδιοίκησης και πολιτών θεωρείται το αποτελεσματικότερο εργαλείο για τον περιορισμό της διασποράς του ιού κατά τη θερινή περίοδο, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δημιουργούν νέες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία.
