Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να συμμετέχουν επίσημα στα μελλοντικό εργαλεία εσωτερικής ασφάλειας της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα της γνωμοδότησης με τίτλο «Υποστήριξη της Ένωσης για την εσωτερική ασφάλεια για την περίοδο από το 2028 έως το 2034», η οποία εγκρίθηκε ομόφωνα στην ολομέλεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ).
Η ΕτΠ χαιρετίζει την προτεινόμενη αύξηση της χρηματοδότησης της ΕΕ για την ασφάλεια, αλλά προειδοποιεί ότι υπάρχει κίνδυνος επανακέντρωσης της πολιτικής ασφάλειας, εκτός εάν οι αρχές που βρίσκονται πιο κοντά στους πολίτες τεθούν στο επίκεντρο της διακυβέρνησής της.
Η γνωμοδότηση, η οποία συντάχθηκε από την Anne Rudisuhli (FR/Renew Europe) και επικεντρώνεται στα σχέδια χρηματοδότησης της εσωτερικής ασφάλειας στο πλαίσιο του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΠΔΠ) για την περίοδο 2028-2034, σημειώνει ότι ο μεγαλύτερος προϋπολογισμός επιβεβαιώνει την εσωτερική ασφάλεια ως πολιτική προτεραιότητα, αλλά τονίζει ότι τα αποτελέσματα θα εξαρτηθούν από τον σχεδιασμό των ίδιων των εργαλείων, ο οποίος πρέπει να είναι προληπτικός, κοινοτικός και πραγματικά περιφερειακός. Υπενθυμίζει επίσης ότι, βάσει του κανονισμού Europol Regulatio, οι αρμόδιες αρχές περιλαμβάνουν περιφερειακούς και υποεθνικούς φορείς επιβολής του νόμου.
Οι περιφέρειες ως επιχειρησιακοί παράγοντες, όχι μόνο δικαιούχοι
Η ΕτΠ προειδοποιεί ότι ο κανονισμός δεν καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα συμμετέχουν στα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης, παραβιάζοντας την πρακτική της Πολιτικής Συνοχής και την αρχή της εταιρικής σχέσης. Ωστόσο, αυτές οι αρχές είναι επιχειρησιακοί παράγοντες και πρώτοι ανταποκριτές από μόνες τους: διαχειρίζονται την τοπική αστυνόμευση, τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και πολιτικής προστασίας, τις κρίσιμες υποδομές και την ασφάλεια των δημόσιων χώρων, και είναι κεντρικές στην πρόληψη, την έγκαιρη ανίχνευση και την επιχειρησιακή αντίδραση. Ο ρόλος τους δεν μπορεί να περιοριστεί σε αυτόν των απλών δικαιούχων της χρηματοδότησης της ΕΕ. Ως το επίπεδο διακυβέρνησης που βρίσκεται πλησιέστερα στις κοινότητες, πρέπει να αναγνωρίζονται πλήρως στο πλαίσιο χρηματοδότησης.
Η ΕτΠ καλεί, ως εκ τούτου, την Επιτροπή να καταστήσει υποχρεωτική τη συμμετοχή τους στον σχεδιασμό, τον συντονισμό και την εφαρμογή των σχεδίων εταιρικής σχέσης και να μην εγκρίνει οποιοδήποτε εθνικό σχέδιο που δεν έχει επίσημο συντονισμό μαζί τους, σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας, της αναλογικότητας και της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης. Για να αποφευχθεί μια de facto ανασυγκέντρωση της χρηματοδότησης, ζητά επίσης να διατεθεί ένα εγγυημένο ελάχιστο μερίδιο των εθνικών κονδυλίων για αυτές τις αρχές.
Η γνωμοδότηση επισημαίνει περαιτέρω ότι οι ανταγωνιστικοί μηχανισμοί χρηματοδότησης τιμωρούν τις μικρότερες ή λιγότερο ευέλικτες αρχές και επιδιώκει ισότιμη πρόσβαση μέσω απλουστευμένων ρυθμίσεων, τεχνικής υποστήριξης και ανάπτυξης ικανοτήτων. Αντί για μια ενιαία κατανομή, υποστηρίζει ότι ο προγραμματισμός θα πρέπει να βασίζεται σε μια αξιολόγηση με βάση την τοποθεσία που αντικατοπτρίζει τις διαφοροποιημένες εδαφικές ανάγκες, από τις διασυνοριακές περιοχές και τις εξωτερικές και εξόχως απόκεντρες περιοχές της ΕΕ έως τους μικρότερους και αγροτικούς δήμους.
Ασφάλεια πέρα από την αστυνόμευση
Η εσωτερική ασφάλεια, τονίζει η Επιτροπή, δεν είναι μόνο θέμα επιβολής του νόμου, αλλά βασίζεται και στην κοινωνική συνοχή, την ποικιλομορφία και την εμπιστοσύνη. Και εδώ, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές είναι το κλειδί για την αντιμετώπιση της εκδήλωσης και των εξτρεμιστικών αφηγημάτων. Η γνωμοδότηση προειδοποιεί ότι η μετανάστευση των νέων, η απώλεια δεξιοτήτων και η δημογραφική γήρανση αφήνουν τους νέους πιο εκτεθειμένους στη ριζοσπαστικοποίηση (σ.σ. αυτή η λέξη χρησιμοποιείται στα Αγγλικά αντί εξτρεμισμού) και το έγκλημα, και ότι οι περιβαλλοντικές πιέσεις μπορούν να αυξήσουν τους κινδύνους στις αγροτικές και ορεινές περιοχές. Και στις δύο περιπτώσεις, τα τοπικά και περιφερειακά έργα αποτελούν μέρος της αντίδρασης.
Τέλος, η Επιτροπή ζητά να συμμετάσχει επίσημα στην αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο εφαρμόζονται τα κονδύλια, για να ενισχυθεί η δημοκρατική λογοδοσία και να διατηρηθεί το μέσο βασισμένο στην πραγματικότητα επί του πεδίου.
Συμπληρωματικά:
Η γνωμοδότηση που εγκρίθηκε αποτελεί μέρος μιας σειράς 20 γνωμοδοτήσεων επί των οποίων εργάζεται η ΕτΠ για την αξιολόγηση συγκεκριμένων πτυχών και κανονισμών του μελλοντικού μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2028-34: δείτε τον οδικό χάρτη των γνωμοδοτήσεων.
Διαβάστε τη γνωμοδότηση με τίτλο «Υποστήριξη της Ένωσης για την εσωτερική ασφάλεια για την περίοδο από το 2028 έως το 2034».
